Nhìn lại hành trình 20 năm của nút Home kể từ khi vắng mặt trên iPhone 16e: Một biểu tượng xứng đáng được vinh danh trong Đại sảnh Danh vọng Apple

Với việc Apple gần đây ra mắt iPhone 16e, nút Home chính thức bị loại bỏ. Hãy cùng ôn lại lịch sử phát triển của nút Home trên iPhone trong suốt 18 năm qua và xem nó đã thay đổi ra sao.

Dù ngày nay có thể người dùng cho rằng nó không còn cần thiết, nhưng nút Home vẫn xứng đáng có một vị trí vững vàng trong "Đại lộ Danh vọng" của Apple.

Nút Home – Biểu tượng đặc trưng của iPhone từ những ngày đầu tiên

Trở lại năm 2007, nút Home trên iPhone thực sự là một khái niệm hoàn toàn mới, mang tính đột phá và góp phần lớn vào thành công rực rỡ của iPhone.

Chẳng hạn như máy Mac có màn hình desktop, nhưng các ứng dụng lại nằm trong dock hoặc mục ứng dụng trong Finder. Không có nút nào cho phép bạn quay lại màn hình chính. iPod có màn hình menu, và bạn có thể di chuyển lên xuống bằng vòng xoay, nhưng lại thiếu màn hình chính hoặc nút Home.

Vào thời điểm đó, điện thoại di động thường có nhiều nút bấm để người dùng dễ dàng truy cập tính năng. Việc một chiếc smartphone chỉ có duy nhất một nút là một ý tưởng lạ lẫm, đến mức Steve Jobs ban đầu còn không nghĩ tới. Ông cho rằng iPhone cần có một nút Home và ít nhất một nút Back, giống như trên iPod và các điện thoại khác. Tuy nhiên, nhà thiết kế giao diện người dùng Imran Chaudhri đã chỉ ra những vấn đề của nút Back, cho rằng nút này có thể gây nhầm lẫn vì hành vi của nó thay đổi tùy vào ngữ cảnh.

Ý tưởng này được Jobs ủng hộ mạnh mẽ, và nó đã thành công đến mức tồn tại trên iPhone suốt 18 năm, thậm chí còn xuất hiện trên iPod Nano. Biểu tượng hình chữ nhật với dấu chấm ở dưới đã trở thành hình ảnh dễ dàng nhận diện là iPhone.

Chức năng chính của nút Home là đưa người dùng quay lại màn hình chính, vì vậy nó có biểu tượng hình vuông bên trong tượng trưng cho các biểu tượng ứng dụng. Tuy nhiên, nó còn có thể thực hiện nhiều tác vụ khác, như mở màn hình hoặc kích hoạt chế độ hard reset. Trong những năm sau, Apple đã bổ sung thêm nhiều tính năng cho nút Home.

Nút Home của iPhone đã có ảnh hưởng sâu rộng đến thế giới smartphone

Năm 2008, iOS 2 giới thiệu tính năng chụp ảnh màn hình bằng cách nhấn cùng lúc nút Home và nút nguồn.

Cũng trong năm 2008, chiếc điện thoại Android thương mại đầu tiên là HTC Dream ra mắt, với thiết kế có rất nhiều nút bấm. Trước đó, các điện thoại thông minh trước iPhone cũng có rất nhiều nút, nhưng với iPhone chỉ có một nút Home đã giúp thay đổi hoàn toàn thiết kế smartphone với mặt trước đơn giản, điều mà chúng ta đã quen thuộc. Tất nhiên, các hãng Android cũng thường thêm nút Menu và nút Back, nhưng trọng tâm mặt trước của điện thoại vẫn là nút Home.

Vào năm 2009, iPhone 3GS ra mắt với tính năng Voice Control độc quyền, có thể được kích hoạt bằng cách giữ nút Home. Mặc dù tính năng này có thể gợi nhớ đến Siri, nhưng nó lại bị giới hạn nhiều. Người dùng chỉ có thể ra lệnh bằng giọng nói để thực hiện cuộc gọi, điều khiển nhạc và phát các bài hát tương tự thông qua tính năng Genius cũ, và đó là tất cả những gì nó có thể làm.

Năm 2010, iOS 4 mang đến khả năng đa nhiệm cho iPhone, một tính năng mà người dùng Android đã có từ lâu. Apple cho biết họ đã mất thời gian nghiên cứu tính năng này để đảm bảo nó hoạt động đúng cách, không làm phức tạp trải nghiệm người dùng hay làm giảm thời lượng pin. Cách triển khai của họ khá tinh tế: tính năng đa nhiệm được kích hoạt bằng thao tác nhấn đúp vào nút Home. Khi đó, màn hình sẽ trượt lên và hiển thị trình chuyển đổi ứng dụng, giúp người dùng dễ dàng truy cập vào 4 ứng dụng được sử dụng gần nhất, mang lại trải nghiệm điều hướng nhanh chóng và tiện lợi hơn.

Năm 2012, iOS 6 được phát hành và Apple đã bổ sung các tùy chọn trợ năng có thể kích hoạt bằng cách nhấn nút Home ba lần, bao gồm VoiceOver (đọc to nội dung trên màn hình), Invert Colors (đảo ngược màu sắc để giúp người dùng nhạy cảm với ánh sáng dễ nhìn hơn), Zoom (phóng to khu vực trên màn hình) và AssistiveTouch.

AssistiveTouch thực sự trở nên rất phổ biến tại một số thị trường, bởi vì nó cho phép người dùng quay lại màn hình chính, điều chỉnh âm lượng, khóa màn hình hoặc khởi động lại thiết bị mà không cần sử dụng các nút vật lý trực tiếp. Nếu bạn hỏi lý do tại sao nhiều người sử dụng tính năng này thay vì nhấn nút vật lý, bạn sẽ nhận được không ít câu trả lời thú vị.

Họ cho rằng điều này giúp bảo vệ iPhone khỏi hư hỏng bằng cách ngăn ngừa sự mòn của các nút bấm – và điều này thực sự đúng. Vào thời điểm này, nhiều người dùng iPhone đã sử dụng thiết bị của họ suốt 4 đến 5 năm, và việc nút Home trở nên lỏng hoặc bị mòn là vấn đề khá phổ biến.

Việc sử dụng nút Home cho rất nhiều tác vụ như điều hướng, chụp ảnh màn hình, khởi động lại, đa nhiệm, Voice Control và đánh thức màn hình đã dẫn đến hàng trăm lần nhấn mỗi ngày. Sau nhiều năm sử dụng, nút Home có thể mất đi độ bấm chắc chắn và trở nên mềm yếu. Thậm chí, có lúc nút còn bị lỏng hoặc rơi ra và cần phải thay thế. Apple cuối cùng đã giải quyết vấn đề này – điều này sẽ được đề cập sau – nhưng trong khi đó, họ vẫn tiếp tục bổ sung thêm nhiều tính năng mới.

Touch ID - Cuộc cách mạng trong việc sử dụng điện thoại

Với iPhone 5S vào năm 2013, Apple đã giới thiệu một hình thức bảo mật sinh trắc học dưới dạng cảm biến vân tay tích hợp trong nút Home, mang tên Touch ID. Điều này giúp người dùng dễ dàng mở khóa iPhone – thay vì phải nhập mật khẩu, người dùng chỉ cần đặt ngón tay lên nút Home để mở khóa thiết bị.

Tính năng này còn hỗ trợ xác thực giao dịch mua trên iTunes hoặc App Store mà không cần phải nhập mật khẩu Apple ID. Tuy nhiên, Touch ID không chỉ làm thay đổi cách hoạt động của nút Home mà còn thay đổi cả thiết kế của nó. Trước đây, nút Home có thiết kế lõm để người dùng dễ dàng nhận diện bằng cảm giác. Nhưng khi Touch ID được tích hợp, Apple cần không gian để đặt cảm biến, vì vậy họ đã làm nút Home phẳng và thêm một vòng kim loại nhô lên xung quanh, giúp người dùng cảm nhận được vị trí của nút mà không cần nhìn.

Apple đã loại bỏ biểu tượng hình vuông bo tròn trên nút Home, có thể vì hai lý do: Thứ nhất, sau 5 năm, người dùng đã quá quen thuộc với chức năng của nút này. Thứ hai, cảm biến Touch ID cần một bề mặt trong suốt để quét vân tay. Vì thế, từ iPhone 5S trở đi, nút Home trở nên trơn nhẵn, không còn biểu tượng nữa.

Mặc dù iPhone không phải là điện thoại đầu tiên tích hợp cảm biến vân tay, nhưng chắc chắn là thiết bị đã giúp công nghệ này trở nên phổ biến, được áp dụng một cách rất thiết thực. Một lần nữa, nút Home đóng góp vào việc thay đổi thị trường smartphone, thúc đẩy sự chuyển đổi toàn diện sang bảo mật sinh trắc học với cảm biến vân tay.

Vào năm 2014, với iPhone 6, Apple không bổ sung tính năng mới mà thay vào đó tập trung vào việc tối ưu hóa nút Home. Họ giới thiệu cảm biến Touch ID thế hệ mới với tốc độ nhận diện vân tay nhanh gấp đôi – một cải tiến lớn, tuy nhiên cũng gặp phải một số phản hồi không hài lòng.

Người dùng thường nhấn nút Home để bật màn hình và kiểm tra thông báo, nhưng điều này lại khiến thiết bị mở khóa ngay lập tức và đưa thẳng đến màn hình chính. Vì thế, nhiều người bắt đầu nhấn nút Home bằng móng tay để tránh quét vân tay hoặc sử dụng nút nguồn thay thế, mặc dù cách này không tiện lợi bằng.

Đến năm 2016, Apple cuối cùng đã giải quyết được vấn đề nút Home bị hao mòn. Bắt đầu từ iPhone 7, nút Home được thay đổi thành nút cảm ứng lực cứng, có nghĩa là nó không còn phải nhấn vật lý nữa.

Điều này rất hữu ích vì nếu nút không thể bấm xuống, nó sẽ không bị mòn, hỏng hay rơi ra. Tuy nhiên, làm thế nào để người dùng có thể bấm một nút không thể nhấn? Apple đã sử dụng Taptic Engine để mô phỏng cảm giác bấm thông qua rung động phản hồi (haptic feedback). Khi người dùng chạm vào, hệ thống sẽ tạo ra những rung động nhỏ, giống như cảm giác bấm nút thật. Điều này không chỉ giúp tăng độ bền mà còn cho phép người dùng điều chỉnh độ nhạy của nút Home với ba mức phản hồi khác nhau.

Hồi kết của nút Home

Đây cũng là sự thay đổi cuối cùng đối với nút Home, vì đến năm 2017, iPhone chuyển sang phương thức điều hướng bằng cử chỉ vuốt. Điều này mang lại lợi ích về một màn hình lớn hơn rất nhiều. Mặc dù kích thước iPhone không đổi so với iPhone 8, nhưng màn hình lại lớn hơn cả iPhone 8 Plus. Đồng thời, Face ID thay thế Touch ID, giúp khắc phục vấn đề thiết bị mở khóa quá nhanh mà người dùng chưa kịp xem thông báo.

Dường như hiện nay đa phần người dùng đều ưa chuộng Face ID, vì mẫu iPhone cuối cùng có nút Home – iPhone SE – đã bị khai tử, được thay thế bằng iPhone 16e với Face ID, chính thức đánh dấu sự kết thúc của nút bấm mang tính biểu tượng nhất của Apple.

Apple có thể đã loại bỏ nút Home, nhưng không ai có thể phủ nhận di sản mà nó đã tạo ra. Nhờ nút Home, hàng tỷ người lần đầu tiên được trải nghiệm một thiết bị cảm ứng đơn giản, trực quan và dễ sử dụng, cùng với xác thực sinh trắc học chính xác và tiện lợi. Nó không chỉ là một nút bấm – nó là biểu tượng của một kỷ nguyên công nghệ. Và vì điều đó, nút Home xứng đáng có một vị trí trang trọng trong Đại lộ Danh vọng của Apple.

Sự trở lại của Touch ID?

Theo nhà phân tích nổi tiếng Ming-Chi Kuo, chiếc iPhone gập đầu tiên của Apple có thể sẽ mang Touch ID quay lại. Trong một báo cáo gần đây, Kuo tiết lộ rằng iPhone gập của Apple sẽ loại bỏ hoàn toàn Face ID và thay vào đó sẽ tích hợp Touch ID vào nút nguồn, tương tự như thiết kế trên các mẫu iPad Air và iPad mini gần đây.

Quyết định này dường như đến từ những hạn chế về không gian trong thiết kế siêu mỏng của thiết bị. Kuo cho biết iPhone gập sẽ có độ dày từ 9mm đến 9,5mm khi gập lại, và chỉ từ 4,5mm đến 4,8mm khi mở ra.

Nếu điều này là chính xác, mặc dù nút Home có thể không còn tồn tại, nhưng Touch ID gắn liền với nó vẫn có thể sẽ được tái xuất hiện trên iPhone.