Buzz
Stargate đang trên đà trở thành hình mẫu điển hình của bong bóng AI nếu tình hình tài chính không cải thiện, lặp lại kịch bản bong bóng dotcom cách đây 20 năm.
Theo WSJ, sau 6 tháng được công bố bởi tỷ phú Masayoshi Son, Sam Altman và cựu Tổng thống Donald Trump với ngân sách 500 tỷ USD, công ty phụ trách dự án Stargate vẫn chưa đạt được thỏa thuận nào về xây dựng trung tâm dữ liệu. Hai 'ông lớn' SoftBank và OpenAI đang có nhiều bất đồng trong quá trình hợp tác.
Dù cam kết ban đầu rót 100 tỷ USD ngay lập tức, hiện dự án chỉ nhắm đến mục tiêu nhỏ hơn là hoàn thành một trung tâm dữ liệu khiêm tốn vào cuối năm, có khả năng tại Ohio. Sự chậm trễ này là rào cản lớn cho tham vọng của Son - người đã đổ hàng tỷ USD trong nhiều năm để thống trị lĩnh vực AI đang bùng nổ.
SoftBank từng công bố khoản đầu tư kỷ lục 30 tỷ USD vào OpenAI đầu năm nay, một canh bạc lớn buộc họ phải vay nợ và bán bớt tài sản. Khoản đầu tư này đi kèm với kế hoạch phát triển Stargate, giúp SoftBank nắm vai trò quan trọng trong việc xây dựng cơ sở hạ tầng AI.
Trong khi đó, Altman vẫn tiếp tục mở rộng hệ thống mà không cần SoftBank, ký các hợp đồng xây dựng trung tâm dữ liệu với nhiều đối tác khác để đảm bảo năng lực tính toán cho thế hệ tiếp theo.
Khởi đầu khó khăn của Stargate không làm chậm lại xu hướng phát triển trung tâm dữ liệu - thứ mà ông Trump coi là ưu tiên quốc gia. Các chuyên gia AI nhận định thế giới cần nỗ lực khổng lồ để xây dựng các kho chứa server và hệ thống điện tương đương với quy mô phát triển đường sắt thế kỷ 19.
Nguồn tin tiết lộ OpenAI của Altman vừa ký hợp đồng xây dựng trung tâm dữ liệu với Oracle, với giá trị hơn 30 tỷ USD mỗi năm. Thỏa thuận độc lập này không liên quan đến SoftBank, có công suất 4,5 gigawatt - tiêu thụ điện năng gấp đôi đập Hoover, đủ cung cấp điện cho 4 triệu hộ dân.
Cùng với hợp đồng nhỏ hơn đã ký với CoreWeave, OpenAI hiện đã hoàn tất các thỏa thuận trung tâm dữ liệu đạt gần bằng mục tiêu ban đầu của Stargate đề ra hồi tháng 1.
Dù Stargate khởi đầu chậm chạp, tỷ phú Son vẫn giữ niềm tin mãnh liệt vào OpenAI và muốn tăng cường đầu tư. Vị tỷ phú này luôn khao khát vị thế dẫn đầu trong lĩnh vực AI. Suốt thập kỷ qua, ông đã dùng hai quỹ khởi nghiệp lớn nhất lịch sử để săn lùng các công ty AI tiềm năng, nhưng lại bỏ lỡ cả OpenAI lẫn các đối thủ trước khi ra mắt. Mãi đến mùa thu năm ngoái, Son mới chú ý đến OpenAI.
Tháng 11 năm ngoái, Son và Altman gặp mặt tại Tokyo bàn về hợp tác. Sau đó, họ trình bày kế hoạch với đội ngũ của ông Trump, đề xuất công bố khoản đầu tư khổng lồ. Kết quả là bức ảnh cả ba cùng cười tươi trong sự kiện, cam kết đầu tư 500 tỷ USD đến năm 2029.
"Đây là khởi đầu kỷ nguyên vàng của chúng ta", Son tuyên bố tại Nhà Trắng. Ngay sau lễ công bố, cả SoftBank lẫn OpenAI cam kết chi ngay 100 tỷ USD để thiết lập cơ chế tín dụng khổng lồ, với SoftBank phụ trách tài chính và OpenAI đảm nhận vận hành.
Thực tế, Stargate vẫn chưa ký được hợp đồng nào cho trung tâm dữ liệu đầu tiên. Dự án bị thu hẹp đáng kể: từ quy mô hàng trăm tỷ ban đầu giờ chỉ còn kế hoạch xây dựng một trung tâm nhỏ tại Ohio vào cuối năm. Mục tiêu ban đầu dường như chỉ là tuyên bố mang tính đối phó với kỳ vọng ngắn hạn.
Những bất đồng giữa SoftBank và OpenAI về quyền kiểm soát và địa điểm xây dựng là nguyên nhân chính gây trì hoãn. Trong khi đó, OpenAI đã chủ động ký các hợp đồng riêng với Oracle và CoreWeave để đảm bảo 4,5 GW công suất xử lý - tương đương cam kết ban đầu với Stargate. Đại diện Oracle thừa nhận Stargate "có khởi đầu rất chậm chạp".
Những căng thẳng kinh tế toàn cầu như chính sách thuế quan của chính quyền Trump, bế tắc trong đàm phán tài chính và lo ngại về khả năng sinh lời khiến nhiều ngân hàng lớn như Mizuho, JPMorgan, Apollo tỏ ra dè dặt. Mặc dù mục tiêu ban đầu là huy động ngay 100 tỷ USD, nhưng đến nay mới chỉ có khoảng 50 tỷ USD được cam kết, với SoftBank và OpenAI mỗi bên mới chi khoảng 18-19 tỷ USD theo báo cáo từ AInvest.
Một trong những thách thức lớn nhất của Stargate chính là nhu cầu năng lượng và hạ tầng khổng lồ. Mỗi trung tâm dữ liệu ngốn hàng chục megawatt điện, cùng sự phụ thuộc vào nguồn cung chip bên ngoài tạo ra điểm yếu chiến lược. Đáng chú ý, sự xuất hiện của các đối thủ Trung Quốc như DeepSeek với hiệu năng tương đương nhưng chi phí thấp hơn khiến giới đầu tư hoài nghi về triển vọng lâu dài của dự án.
Theo đánh giá của giới chuyên gia, Stargate không đơn thuần là câu chuyện về công nghệ hay vốn đầu tư. Dự án này đang trở thành minh chứng cho sự phi thực tế khi tham vọng vượt xa khả năng tài chính và vận hành. Financial Times nhận định chỉ riêng khoản đầu tư 50 tỷ USD ban đầu đã cho thấy khoảng cách lớn giữa tuyên bố và thực tế, đồng thời cảnh báo nếu không có những biện pháp mạnh mẽ như bảo lãnh của chính phủ hay chính sách ưu đãi, Stargate có thể bỏ lỡ cơ hội vàng trong cuộc đua AI tại Mỹ.
Hàng triệu USD đã đổ vào các hoạt động marketing, thiết kế và khảo sát địa điểm sẽ trở thành lãng phí nếu không sớm triển khai trung tâm dữ liệu thực tế. Sự dao động niềm tin từ giới đầu tư vào hạ tầng AI Mỹ sẽ ảnh hưởng tiêu cực đến các dự án tương lai. Đặc biệt, như Financial Times cảnh báo, nếu tình hình tài chính không cải thiện, Stargate có nguy cơ trở thành hình mẫu điển hình của bong bóng AI, giống như bong bóng dotcom cách đây 20 năm.
Theo: WSJ, Financial Times
