Buzz
Zoom quang học 10x không biến mất vì người dùng quay lưng với nó, mà bởi chưa ai tìm ra lời giải vật lý đủ hoàn thiện để nó có thể tồn tại đúng nghĩa.
Từng là đỉnh cao của camera smartphone, rồi gần như biến mất mà không một lời tuyên bố. Không phải do nhu cầu người dùng suy giảm, cũng chẳng phải vì xu hướng công nghệ thay đổi, mà đơn giản là bài toán vật lý quá phức tạp trong không gian chỉ hơn 8mm. Zoom quang học 10x trên smartphone đã “chết” theo cách đó, và Find X9 Ultra trở thành thiết bị đầu tiên sau nhiều năm dám hồi sinh nó không bằng sự thỏa hiệp, mà bằng việc thiết kế lại toàn bộ hệ thống quang học từ đầu.
Zoom 10x đã dần biến mất ra sao
Đầu năm 2023, thị trường flagship vẫn còn một mẫu máy sở hữu zoom quang học 10x thực thụ. Nhưng sau đó, các hãng lần lượt chuyển sang ống kính telephoto 5x, cho rằng AI đủ sức bù đắp phần còn thiếu. Phần lớn ngành công nghiệp cũng đi theo hướng này: tập trung vào zoom 3x và 5x, rồi dựa vào thuật toán để “kéo” lên 10x, 20x, thậm chí 100x trên lý thuyết.
Nguyên nhân kỹ thuật ít được nhắc đến, nhưng lại là cốt lõi. Tiêu cự càng dài thì quãng đường ánh sáng di chuyển trong hệ ống kính càng phải kéo dài. Với máy ảnh truyền thống, ống kính có thể nhô ra phía trước để đáp ứng điều đó. Nhưng trên smartphone, module camera chỉ dày vài mm, buộc phải bẻ gập đường đi ánh sáng bằng gương hoặc lăng kính – công nghệ gọi là periscope. Vấn đề là mỗi lần bẻ hướng ánh sáng đều làm suy hao năng lượng, giảm độ tinh khiết và tích lũy sai số quang học. Zoom càng lớn, số lần bẻ càng nhiều, khiến chất lượng ảnh càng khó kiểm soát. Đây chính là lý do zoom quang học 10x thực sự – không phải AI hay hybrid – gần như biến mất khỏi thị trường sau S23 Ultra.
Hệ thống 5 lăng kính do OPPO tự phát triển
Find X9 Ultra tiếp cận bài toán này bằng một cấu trúc quang học hoàn toàn mới trên smartphone: Quintuple Prism Reflection, hay còn gọi là hệ phản xạ 5 lăng kính, do chính OPPO tự nghiên cứu và phát triển, không phụ thuộc vào bất kỳ nhà cung cấp bên ngoài nào.
Ý tưởng cốt lõi nằm ở việc không dồn các lần bẻ gập quang học vào một vài điểm như trước, mà phân tán chúng thành 5 lăng kính riêng biệt, mỗi lăng kính đảm nhiệm một góc bẻ nhỏ trong toàn bộ hành trình ánh sáng. Nhờ vậy, chiều dài quang học cần thiết giảm khoảng 30% so với thiết kế periscope truyền thống, nhưng vẫn đạt tiêu cự tương đương 230mm – con số vốn chỉ thấy trên ống kính rời của máy ảnh mirrorless.
Quan trọng hơn cả là khả năng thu sáng. Cảm biến telephoto 10x trên Find X9 Ultra có mức thu sáng trên mỗi điểm ảnh cao hơn tới 306% so với telephoto 10x của các đối thủ, và tăng 148% so với Find X8 Ultra – thế hệ tiền nhiệm của chính OPPO. Con số này cho thấy đây không chỉ là zoom 10x để làm đẹp thông số, mà là zoom 10x thực sự usable trong môi trường thiếu sáng, điểm yếu cố hữu của các hệ zoom periscope trước đây.
Bài toán tiếp theo: đảm bảo ánh sáng sạch sau 5 lần bẻ gập
Giải được vấn đề chiều dài quang học mới chỉ là một nửa câu chuyện. Mỗi bề mặt lăng kính mà ánh sáng đi qua đều tiềm ẩn nguy cơ gây phản xạ ký sinh, flare và suy giảm độ tương phản. Khi số lượng lăng kính tăng lên 5 thay vì 1 hoặc 2 như thiết kế thông thường, rủi ro này cũng tăng theo cấp số nếu không có giải pháp xử lý triệt để.
OPPO xử lý vấn đề này bằng công nghệ họ gọi là tinh khiết hóa ánh sáng, kết hợp ba yếu tố: lăng trụ Tri-cut giúp kiểm soát chính xác góc ánh sáng chạm vào từng bề mặt, lớp phủ nano ND để hấp thụ các bức xạ ngoài dải cần thiết, và cấu trúc Air Capsule nhằm loại bỏ lớp không khí giữa các bề mặt tiếp xúc – nơi thường xảy ra phần lớn phản xạ ký sinh. Theo công bố của OPPO, độ tinh khiết ánh sáng đạt tới 99,999%, tức là nhiễu sáng và flare về lý thuyết gần như bị triệt tiêu hoàn toàn.
Điều người dùng quan tâm nhất vẫn là: zoom quang học 10x thực sự khác biệt ra sao so với zoom AI mà phần lớn smartphone hiện nay đang sử dụng?
Câu trả lời là có, và sự khác biệt thể hiện rõ nhất trong những tình huống mà AI không thể “đoán mò”. Zoom AI thực chất lấy ảnh từ góc rộng hơn rồi crop và upscale, sau đó dùng thuật toán để bù lại chi tiết bị mất khi phóng to. Với chủ thể đứng yên và đủ sáng, kết quả có thể ổn. Nhưng khi chủ thể chuyển động, có các texture phức tạp như lông động vật hay bề mặt da, hoặc trong điều kiện thiếu sáng, AI không thể tái tạo những chi tiết vốn không tồn tại trong dữ liệu ban đầu. Trong khi đó, ống kính quang học 10x ghi nhận ánh sáng thật từ khoảng cách xa, không cần suy đoán hay nội suy.
Chính vì vậy, việc zoom quang học 10x biến mất không đồng nghĩa với việc người dùng không còn nhu cầu. Đơn giản là họ không còn lựa chọn.
Find X9 Ultra không phải là chiếc smartphone đầu tiên sở hữu mức zoom lớn trên thông số. Nhưng có thể đây là thiết bị hiếm hoi mà con số 10x phản ánh đúng bản chất bên trong: một hệ thống quang học được xây dựng lại từ đầu để giải bài toán mà phần lớn ngành công nghiệp đã chọn cách dễ hơn – giao cho AI xử lý.
Xem thêm: Mua điện thoại OPPO chính hãng ở đâu?
