PFAS (hóa chất vĩnh cửu) là gì? Có mặt ở đâu và tác động như thế nào đến sức khỏe của con người? Cùng tìm hiểu về sự tồn tại của PFAS trong các vật dụng quen thuộc và cách phòng tránh để bảo vệ sức khỏe và môi trường.

"Hóa chất vĩnh cửu" hay PFAS là nhóm chất độc hại, xuất hiện trong nhiều vật dụng hàng ngày mà bạn không hề hay biết. Hãy tìm hiểu về các mối nguy hiểm mà PFAS gây ra cho sức khỏe và môi trường, đồng thời tìm các biện pháp phòng tránh hiệu quả để bảo vệ bạn và gia đình.

1. PFAS (hóa chất vĩnh cửu) là gì?

PFAS (hóa chất vĩnh cửu) là từ viết tắt của Per- and polyfluoroalkyl substances, tức là các chất per- và polyfluoroalkyl. Đây là nhóm gồm hơn 10.000 hợp chất hóa học tổng hợp mà con người tạo ra, không tồn tại tự nhiên.

Chúng được gọi là "hóa chất vĩnh cửu" nhờ vào cấu trúc hóa học đặc biệt, với các chuỗi nguyên tử Carbon và Flo liên kết cực kỳ chặt chẽ. Liên kết C-F này là một trong những liên kết mạnh nhất trong hóa học hữu cơ, khiến chúng có khả năng kháng nước, dầu và chịu nhiệt độ rất cao.

Theo định nghĩa từ Cơ quan Bảo vệ Môi trường Hoa Kỳ (EPA), PFAS gần như không bị phân hủy trong môi trường tự nhiên và có thể tích tụ trong cơ thể con người trong hàng trăm, thậm chí hàng nghìn năm.

Hóa chất vĩnh cửu (PFAS)

2. PFAS có mặt ở đâu?

PFAS được sử dụng rộng rãi nhờ vào đặc tính chống dính, chống thấm nước và dầu cực kỳ hiệu quả. Dưới đây là danh sách các vật dụng phổ biến xung quanh chúng ta có chứa hóa chất vĩnh cửu này:

Các vật dụng chứa hóa chất vĩnh cửu

3. Tác hại của hóa chất vĩnh cửu (PFAS)

Sự nguy hiểm của PFAS đến từ khả năng tích tụ sinh học. Khi xâm nhập vào cơ thể qua đường ăn uống hoặc hít thở, chúng không thể bị đào thải và sẽ dần dần tích tụ trong các cơ quan quan trọng.

• Gây ung thư: Làm tăng nguy cơ mắc ung thư thận, ung thư tinh hoàn và ung thư gan.
• Hệ miễn dịch: Làm suy yếu khả năng phòng vệ của cơ thể, khiến vắc-xin trở nên kém hiệu quả hơn.
• Sinh sản và phát triển: Gây ra tình trạng nhẹ cân ở trẻ sơ sinh, dậy thì sớm và giảm khả năng sinh sản.
• Rối loạn chuyển hóa: Làm tăng mức cholesterol trong máu và làm tăng huyết áp trong thai kỳ.

Tác hại của hóa chất vĩnh cửu (PFAS)

4. Cách giảm thiểu và tránh tiếp xúc với PFAS

Mặc dù PFAS có mặt ở nhiều nơi, bạn vẫn có thể giảm thiểu nguy cơ bằng cách thay đổi một số thói quen trong cuộc sống hàng ngày:

Chọn dụng cụ nhà bếp an toàn: Ngừng sử dụng các chảo chống dính bị trầy xước. Thay thế bằng các dụng cụ làm bếp làm từ gang, thép không gỉ (inox), gốm sứ hoặc thủy tinh.

Giới hạn bao bì thực phẩm dùng một lần: Cố gắng giảm ăn thực phẩm đựng trong túi giấy chống thấm dầu mỡ. Tốt nhất là tự nấu ăn tại nhà để kiểm soát nguyên liệu.

Kiểm tra thành phần mỹ phẩm: Tránh các sản phẩm có chứa các từ như "fluoro", "perfluoro", hoặc "PTFE", chẳng hạn như các loại bút kẻ mắt chứa chất khó phân hủy của Estée Lauder.

Sử dụng máy lọc nước: Các máy lọc nước sử dụng công nghệ thẩm thấu ngược (RO) được chứng nhận có khả năng loại bỏ phần lớn các hóa chất này.

Cách giảm thiểu và tránh tiếp xúc với PFAS

5. Danh sách các hành động nhanh giúp giảm phơi nhiễm PFAS

6. Những câu hỏi thường gặp về hóa chất vĩnh cửu

Đun sôi nước có thể loại bỏ PFAS không?

Không. Việc đun sôi chỉ làm nước bay hơi và có thể làm tăng nồng độ PFAS trong lượng nước còn lại.

Chảo chống dính mới có an toàn không?

Nhiều chảo mới ghi "PFOA-free", nhưng chúng có thể vẫn chứa các loại PFAS khác. Tốt nhất là chọn các sản phẩm có nhãn "PFAS-free".

Hóa chất vĩnh cửu (PFAS) là mối đe dọa tiềm ẩn nhưng hiện hữu. Tuy nhiên, thông qua việc nâng cao nhận thức và thay đổi thói quen tiêu dùng, bạn có thể giảm thiểu đáng kể các rủi ro đối với sức khỏe của mình và gia đình.