Buzz
Intel từng là một tên tuổi lớn tại Mỹ. Những ai sử dụng máy tính chắc chắn sẽ nhớ đến logo Intel Inside có mặt trên hầu hết các thiết bị máy tính cá nhân. Tuy nhiên, trong những năm gần đây, hãng công nghệ này liên tục thất bại trong cuộc đua AI, và nguyên nhân của tình trạng này là gì?Vào những năm 2000, Intel cùng vi xử lý x86 và Microsoft đã trở thành những ông lớn mạnh mẽ
Intel được sáng lập vào những năm 1960 bởi Gordon Moore và Robert Noyce, cùng nhà đầu tư Arthur Rock. Ban đầu, công ty tập trung phát triển các chip nhớ, trở thành một trong những nhà sản xuất quan trọng trong việc phát triển công nghệ SRAM và DRAM. Sau đó, Intel đã ra mắt vi xử lý 4-bit đầu tiên trên thế giới, Intel 4004, vào năm 1971. Tuy nhiên, phải đến đầu những năm 1990, khi máy tính cá nhân bùng nổ, vi xử lý mới thực sự trở thành lĩnh vực kinh doanh chủ yếu của Intel.
Vi xử lý x86 giúp Intel chiếm lĩnh thị trường
Andrew Grove, người gia nhập Intel ngay từ những ngày đầu, đã đóng vai trò quan trọng trong sự phát triển của công ty. Là CEO thứ ba của Intel, Grove đã biến công ty từ một nhà sản xuất chip nhớ thành nhà sản xuất vi xử lý hàng đầu thế giới. Ông thực hiện nhiều chiến lược chuyển đổi quan trọng, đặc biệt là chuyển hướng khỏi sản xuất DRAM để tránh sự cạnh tranh gay gắt từ các đối thủ Nhật Bản và tập trung vào vi xử lý. Dưới sự lãnh đạo của ông từ 1987 đến 1998, Intel đã trải qua sự tăng trưởng mạnh mẽ, trở thành một trong những công ty công nghệ lớn nhất với sự thống trị tại thị trường PC. Phong cách lãnh đạo của Grove nhấn mạnh sự nghiêm khắc trong quyết định và khuyến khích các cuộc đối thoại xây dựng, giúp Intel tạo dựng một văn hóa đổi mới và hiệu quả.
Steve Jobs, Bill Gates và Andy Grove, ba nhân vật quan trọng trong thị trường máy tính cá nhân
Ngoài ra, sự hợp tác chiến lược giữa Intel và Microsoft, được gọi là “Wintel,” đã đóng vai trò không thể thiếu trong việc định hình thị trường máy tính cá nhân. Quan hệ đối tác này kết hợp vi xử lý x86 của Intel với hệ điều hành Windows của Microsoft, tạo nên một chuẩn mực mạnh mẽ cho máy tính để bàn. Vào cuối những năm 1980 và 1990, sự liên kết này đã giúp cả hai công ty chiếm ưu thế tuyệt đối tại thị trường PC đang bùng nổ. Thị phần vi xử lý của Intel trong giai đoạn này đạt tới khoảng 90%. Intel cũng đã mạnh tay đầu tư vào việc phát triển vi xử lý mới, đóng góp vào sự phát triển nhanh chóng của ngành công nghiệp máy tính. Những chiến dịch như Intel Inside cùng các cải tiến trong công nghệ vi xử lý đã giúp công ty khẳng định tên tuổi. Intel cũng đóng góp vào sự phát triển của các chuẩn phần cứng như PCI Bus và USB, giúp chúng trở thành các thành phần tiêu chuẩn trong các máy tính PC.
Sự hợp tác giữa Intel và Microsoft không chỉ đánh dấu một kỷ nguyên phát triển công nghệ mà còn mở đường cho sự bùng nổ của máy tính cá nhân trên toàn thế giới. Tuy nhiên, khi công nghệ ngày càng tiến bộ, những thử thách mới cũng dần xuất hiện và thay đổi động lực của thị trường.
Chuyển hướng trong lĩnh vực vi xử lý đồ hoạ
Dưới sự lãnh đạo của Andy Grove, Intel cùng với mối quan hệ hợp tác chiến lược WinTel đã trở thành nhà sản xuất vi xử lý hàng đầu thế giới. Sự phát triển này tiếp tục kéo dài vào đầu những năm 2000, nhờ vào sự thống trị tại thị trường PC và các khoản đầu tư chiến lược vào nghiên cứu và phát triển. Tuy nhiên, vào thời điểm đỉnh cao này, Intel đã gặp phải những ngã rẽ quan trọng mà mãi sau này, mọi người mới nhận ra ảnh hưởng sâu rộng của chúng.
Năm 2005, CEO Paul Otellini đã đưa ra ý tưởng mua lại NVIDIA, công ty đang nổi lên với các vi xử lý đồ hoạ mạnh mẽ cho game thủ, với mức giá 20 tỉ đô la. Ý tưởng này không chỉ được sự đồng thuận của CEO, mà còn nhận được sự ủng hộ của nhiều lãnh đạo cấp cao khác, bởi vì các vi xử lý đồ hoạ này có thể đóng vai trò quan trọng trong các trung tâm dữ liệu, một trong những lĩnh vực chiến lược quan trọng của Intel.
CEO Intel năm 2005 đã cố gắng thâu tóm NVIDIA nhưng không thành công
Những nỗ lực khắc phục nhưng gặp phải cách quản lý sai lầm
Dự án Larrabee
Sau quyết định đó, Intel không bỏ qua AI mà tiếp tục thực hiện các dự án nội bộ hướng tới lĩnh vực này. Một trong những dự án đáng chú ý là Larrabee, với mục tiêu phát triển một kiến trúc kết hợp giữa x86 và vi xử lý đồ hoạ nhằm cạnh tranh với các đối thủ. Kiến trúc này được thiết kế như một bộ xử lý x86 đa lõi thực hiện lệnh theo trình tự, kết hợp với các tính năng của GPU.
Dự án do Patrick Gelsinger, CEO hiện tại của Intel, dẫn dắt và đã tiêu tốn hàng trăm triệu đô la trong 4 năm. Với Larrabee, Intel đã tỏ ra quá tự tin, thậm chí có thể nói là kiêu ngạo, khi cho rằng kiến trúc này sẽ thay đổi ngành công nghiệp chip bán dẫn. Năm 2008, Gelsinger mạnh dạn tuyên bố rằng Larrabee sẽ đánh bại kiến trúc đồ hoạ của NVIDIA. Tuy nhiên, mặc dù có thiết kế sáng tạo, Larrabee đã gặp phải sự chậm trễ và không thể đạt hiệu suất như các GPU hiện có như NVIDIA GTX 285. Bên cạnh đó, cấu trúc khác biệt của Larrabee khiến việc tích hợp với các API đồ họa tiêu chuẩn như DirectX trở nên phức tạp hơn, đòi hỏi phải dịch chúng thành các tập lệnh mà lõi Larrabee có thể hiểu. Điều này yêu cầu thêm một lớp phần mềm phức tạp thay vì chỉ một trình điều khiển như các GPU truyền thống.
Larrabee không thành công, nhưng một số công nghệ đã được áp dụng vào Xeon Phi
Các dự án khác liên quan đến AI
Sau khi AI bắt đầu phát triển mạnh mẽ và Intel bắt đầu cảm nhận sự tụt hậu, công ty đã có những nỗ lực nhằm bắt kịp xu hướng. Đầu tiên, vào năm 2016, Intel đã mua lại Nervana Systems, một công ty mới nổi chuyên thiết kế và sản xuất vi xử lý AI với giá 400 triệu đô la. Naveen Rao, CEO của Nervana, được giao nhiệm vụ lãnh đạo bộ phận sản phẩm AI tại Intel. Tuy nhiên, sau khi gia nhập Intel, Rao đã nhận thấy nhiều vấn đề cản trở sự phát triển của công ty, từ văn hóa kiểm soát kĩ sư của một tập đoàn lớn, đến vấn đề thiếu sự chú trọng vào sản xuất và sự cạnh tranh gay gắt từ NVIDIA. Tại Intel, Rao đã phát triển vi xử lý Nervana Neural Network (NNP) phục vụ cho các tác vụ AI, đặc biệt là deep learning. NNP, với mã tên “Lake Crest,” đã được Facebook sử dụng.
Naveen Rao đã gần hoàn thành việc phát triển NPP trước khi Intel mua lại Habana Labs
Khi nhóm của Rao sắp hoàn tất con chip này, Intel đã thực hiện một quyết định không sáng suốt khi mua lại Habana Labs, một startup AI, với giá 2 tỉ đô la vào tháng 12 năm 2019. Đây giống như việc bạn gần hoàn thành sản phẩm nhưng lại chuyển hướng sang một dự án khác, làm mất đi tất cả công sức trước đó. Rao quyết định từ chức ngay sau đó. CEO Robert Swan của Intel lúc ấy từ chối bình luận về vấn đề này.
Sau đó, Intel phân bổ nguồn lực vào nhiều dự án khác nhau nhằm phát triển các vi xử lý đồ hoạ. Tuy nhiên, phần lớn trong số chúng bị dừng lại hoặc mất nhiều thời gian mới ra mắt. Mặc dù sản phẩm như Gaudi 3 thu hút sự quan tâm của các công ty như Inflection AI nhờ chi phí thấp hơn so với NVIDIA, nhưng điều này vẫn không đủ để Intel lật ngược tình thế khi NVIDIA đã quá mạnh mẽ trong lĩnh vực AI.
Văn hoá chậm thay đổi, thiếu kiên trì chuẩn bị cho sự thay đổi
Như vậy, việc bỏ lỡ cơ hội, lãnh đạo không kịp thay đổi và cách quản lý yếu kém đã khiến Intel tụt hậu. Từ một công ty mạnh mẽ với văn hóa dám nghĩ, dám làm, dám cạnh tranh từ những năm 1980, Intel dần trở nên quá chú trọng vào các mảng kinh doanh máy tính cá nhân, máy chủ và trung tâm dữ liệu. Công ty ưu tiên bảo vệ và phát triển thế hệ sản phẩm mới dựa trên kiến trúc x86, vốn mang lại lợi nhuận cao. Kiến trúc này như một vương miệng độc quyền, khiến Intel không ngần ngại làm mọi thứ để duy trì. Mặc dù các dự án AI được đầu tư và theo đuổi trong nhiều năm, nhưng chúng vẫn bị dừng lại giữa chừng vì lãnh đạo Intel thiếu kiên nhẫn và không coi việc đầu tư vào các thiết kế chip mới là ưu tiên. Hệ quả là Intel đã tụt hậu khi không chuẩn bị đầy đủ cho những thay đổi trong tương lai.
Văn hoá tập đoàn và sự chậm thay đổi đã khiến Intel phải trả giá
Các lãnh đạo cũ của Intel từng chia sẻ rằng, mặc dù công ty có vẻ đoàn kết, mọi người đều nghĩ rằng mình đang làm việc vì mục tiêu chung, nhưng thực tế lại như một hệ thống khép kín, không chấp nhận sự thay đổi hay thông tin từ bên ngoài. Câu nói này chỉ trích cách thức vận hành của Intel, cho thấy một hệ quả tai hại của cấu trúc tập đoàn cứng nhắc. Intel đã không dám thử nghiệm, ngại thất bại, và vì thế bỏ qua rất nhiều cơ hội. Cả những người từng lãnh đạo công ty này cũng thừa nhận rằng, dù các vi xử lý x86 đem lại lợi nhuận khổng lồ, nhưng chính nó đã kìm hãm sự phát triển của những sản phẩm mới.
Những nỗ lực hiện tại của Intel
Hiện tại, NVIDIA đang chiếm lĩnh thị trường chip AI, đứng đầu trong số các công ty có vốn hoá lớn nhất thế giới, với giá trị thị trường vượt 3 ngàn tỉ đô la, vượt qua cả Apple và Microsoft. Trong khi đó, Intel, một tên tuổi từng dẫn đầu trong ngành bán dẫn, lại đang gặp khó khăn khi bỏ lỡ cơ hội AI và chứng kiến giá trị thị trường của mình giảm xuống dưới 100 tỉ đô la. Điều không ai ngờ tới đã xảy ra khi Qualcomm tiếp cận Intel và đưa ra lời đề nghị mua lại mảng thiết kế chip của công ty.
Chip Lunar Lake mới ra mắt nhận được sự đánh giá tích cực từ giới công nghệ
Áp lực đang đè nặng lên CEO Patrick Gelsinger, người đang tập trung vào việc cải tổ và tái cấu trúc Intel. Dưới sự dẫn dắt của ông, Intel đã đạt được nhiều thành tựu quan trọng với các dòng vi xử lý như Arrow Lake, Gaudi 3 và gần đây nhất là Lunar Lake, sản phẩm này được thị trường đánh giá cao về hiệu suất và khả năng hỗ trợ AI. Tuy nhiên, Intel đang gặp phải khó khăn lớn trong công nghệ sản xuất, khi không thể theo kịp đối thủ như TSMC hay Samsung. Vì vậy, chip Lunar Lake được sản xuất bởi TSMC, điều này không chỉ ảnh hưởng đến lợi nhuận mà còn là lý do khiến Gelsinger tập trung vào việc nâng cấp năng lực sản xuất của Intel.
Tổng kết
Mặc dù Intel đang nỗ lực đuổi kịp thị trường AI, đây vẫn là một cơ hội lớn khi các doanh nghiệp đang ngày càng ứng dụng trí tuệ nhân tạo. Tuy nhiên, dù thị trường doanh nghiệp vốn là thế mạnh của Intel, khi phần lớn dữ liệu đều được lưu trữ tại các trung tâm dữ liệu sử dụng vi xử lý của Intel, nhưng với sự vượt trội của NVIDIA, Intel khó có thể cạnh tranh công bằng. Nếu nhìn vào Microsoft, cũng từng rơi vào tình trạng tương tự khi quên đi sự phát triển của ngành di động và tìm kiếm, khiến họ không thể cạnh tranh được với Google, có lẽ Intel cần tìm cho mình một lối đi mới, giống như Microsoft đã làm để vượt qua giai đoạn khó khăn này. Và nếu có một lối đi như vậy, hy vọng Intel sẽ không lặp lại sai lầm trong quản lý và văn hoá như đã từng xảy ra với AI.Nguồn [1][2][3][4][5][6]
