Buzz
Trước kia, hình ảnh thợ săn ẩn mình sau các tán cây trong rừng để săn gấu rất phổ biến ở Nhật Bản. Tuy nhiên, thế hệ thợ săn già đang dần rút lui, còn thế hệ trẻ lại ít mặn mà với nghề này. Việc thiếu thợ săn khiến các vụ gấu tiếp cận và tấn công người, đặc biệt ở các khu dân cư, ngày càng tăng.
Công việc đáng sợ
Một tiếng súng vang lên, con gấu nâu bị nhốt trong lồng ngã xuống, các thợ săn và cán bộ địa phương nhanh chóng vây quanh để quan sát. Thợ săn cẩn thận ngắm bắn trực tiếp vào đầu gấu từ cự ly gần, một phát súng thường đủ để kết liễu nó. Con gấu này trước đó đã nhiều lần lảng vảng quanh một ngôi nhà gần đó và phá hoại cánh đồng bắp của người dân. Chính quyền và thợ săn quyết định vây bắt nó bằng cách dùng xác hươu để dụ gấu vào bẫy.
Ông Haruo Ikegami, 75 tuổi, hội trưởng hội thợ săn địa phương, chia sẻ với Reuters: "Mỗi khi bắt được một con gấu, tôi lại cảm thấy tuyệt vọng hơn."
Tổ chức Nghiên cứu và Quản lý Rừng Nhật Bản cho rằng chính sách hạn chế săn bắn và tăng cường bảo vệ môi trường đã dẫn đến sự gia tăng số lượng gấu trong tự nhiên. Điều này khiến gấu mạo hiểm tiến gần hơn đến các khu dân cư và vùng đất nông nghiệp bỏ hoang. Nhật Bản đang đối mặt với tình trạng dân số già, số thợ săn ngày càng ít đi vì tuổi tác và sức khỏe yếu, khiến khả năng bảo vệ các khu dân cư khỏi sự xâm nhập của gấu trở nên yếu kém. Vào tháng 10/24, phóng viên Reuters đã đến thăm các thành phố và thị trấn ở Hokkaido như Sunagawa, Naie, Iwamizawa và Takikawa, nơi người dân lo lắng không biết sẽ ra sao nếu không còn thợ săn để đối phó với gấu.
Một ngôi nhà bỏ hoang tại Takikawa, Hokkaido, với biển cảnh báo về sự xuất hiện của gấu trong khu vực. Ông Toru Yoshino, 66 tuổi, một nông dân điều hành trang trại gà ở Sunagawa, kể lại với Reuters rằng ông vẫn còn cảm giác sợ hãi khi nhớ lại lần một con gấu xâm nhập vào chuồng gà của mình. Sau sự việc này, chính quyền địa phương đã yêu cầu sự trợ giúp từ Hiệp hội Thợ săn Sunagawa Ryoyukai để tiêu diệt con gấu. Việc xử lý tình huống này gặp khó khăn vì con gấu đã vào rất gần khu dân cư và chính quyền không biết cách giải quyết sau khi bẫy được nó.
Quá trình bẫy gấu diễn ra như thế nào?
Một trong những phương pháp phổ biến để bắt gấu là dùng bẫy và mồi như xác hươu, cá hồi hoặc mật ong để dụ chúng vào. 
Khi gấu bị dính bẫy, cảm biến sẽ kích hoạt và cửa bẫy tự động đóng lại. Sau đó, chính quyền sẽ quyết định cách xử lý con gấu, nếu cần tiêu diệt, họ sẽ gọi thợ săn địa phương đến để kết liễu nó.
Trong khi chờ đợi số phận, con gấu được chăm sóc và cho ăn, chờ ngày bị giết. Thợ săn sẽ nhắm bắn trực tiếp vào đầu gấu từ cự ly gần, và thường chỉ cần một phát súng là đủ kết liễu nó. Thợ săn Haruo Ikegami cho biết, mặc dù một số thợ săn yêu thích việc săn bắn gấu, nhưng không phải ai cũng hài lòng khi phải tiêu diệt gấu thay cho chính quyền. "Tôi không muốn mọi người nghĩ rằng săn gấu là thú vui. Công việc này cũng rất khó khăn. Không dễ gì bắn hạ một con gấu." Thợ săn tiêu diệt con gấu ở Sunagawa chỉ nhận được 8.000 yên (~50 đô la), số tiền này không đủ để trang trải chi phí di chuyển. Ông Ikegami cũng gặp rắc rối pháp lý khi súng của ông bị tịch thu vào năm 2019 khi đang săn một con gấu gần nhà. Ông hiện đang kiện chính quyền để lấy lại vũ khí, nhưng vẫn chưa có kết quả.
Để giải quyết tình trạng gấu xâm nhập vào khu dân cư và tấn công người, chính phủ Nhật Bản đang cân nhắc việc nới lỏng quy định về sử dụng súng săn, nhằm tạo điều kiện thuận lợi hơn cho các thợ săn trong việc đối phó với gấu khi chúng xâm nhập vào khu vực đô thị.Dân số lão hóa
Vào thập niên 80, nghề săn gấu ở Nhật Bản từng mang lại nguồn thu lớn, với giá da và mật gấu rất cao. Tuy nhiên, khi nhận thức cộng đồng thay đổi và chính quyền tăng cường tuyên truyền, các sản phẩm từ gấu dần không còn được ưa chuộng nữa.
Trong năm tài chính 2020, Nhật Bản cấp 218.500 giấy phép thợ săn, chỉ bằng 40% so với con số 517.800 giấy phép cấp vào năm 1975. Hồi năm 1975, 98% số giấy phép được cấp để săn bắn, 2% còn lại dùng để bẫy thú. Đến năm 2020, chỉ có 42% giấy phép được cấp để sử dụng súng, trong khi 58% còn lại để đặt bẫy. Thêm vào đó, dữ liệu cho thấy 60% người có giấy phép săn bắn năm 2020 đã ngoài 60 tuổi, độ tuổi sắp đến lúc nghỉ hưu. Các thợ săn cho biết công việc săn bắn rất tốn kém, mất nhiều thời gian và công sức. Họ phải kiểm tra bẫy mỗi ngày khi có gấu gần khu vực, đồng thời phải tuân thủ các quy định nghiêm ngặt về vũ khí của Nhật Bản. Theo Yoshikazu Sato, giáo sư Nông nghiệp tại Đại học Rakuno Gakuen, hiện nay, gấu mẹ thường nuôi con gần khu vực dân cư, khiến gấu con không còn sợ con người như trước. Thêm vào đó, biến đổi khí hậu làm giảm nguồn thức ăn của gấu, khiến chúng xâm nhập vào mùa màng của nông dân.
Ông Katsuo Harada, 84 tuổi, một thợ săn, đã từng bị gấu tấn công và cắn nát mặt cách đây 20 năm, mất một bên mắt trái. Sau cú tấn công, ông đã chiến đấu kiên cường và sống sót, trong khi các thợ săn đồng đội nhanh chóng gọi cấp cứu. Ca phẫu thuật kéo dài 16 giờ mới cứu được mạng sống của ông.
Ông Katsuo Harada cầm trên tay sọ của con gấu từng tấn công ông 20 năm trước, và chia sẻ câu chuyện với phóng viên Reuters. Ông nói rằng Nhật Bản cần xây dựng một hệ thống thợ săn với mức lương xứng đáng để họ có thể nuôi sống gia đình. Nếu không có đãi ngộ hợp lý, chúng ta sẽ không thể đào tạo ra những thế hệ thợ săn kế tiếp. Hiện nay, ông Katsuo là thành viên của Farming Support Hokkaido, một tổ chức phi lợi nhuận giúp đỡ cộng đồng đối phó với động vật hoang dã. Ông khẳng định: "Nếu chúng tôi không làm điều này, có thể sẽ có thương vong xảy ra".
Bộ Môi trường Nhật Bản cảnh báo rằng vào cuối năm, số vụ gấu tấn công sẽ tăng cao do chúng lùng sục thức ăn để tích trữ mỡ chuẩn bị cho mùa đông. Thống kê cho thấy năm 2023, tháng 10 là thời điểm xảy ra nhiều vụ gấu tấn công nhất.Áp dụng robot Quái vật Sói
Một số công ty hiện đã triển khai robot có hình dáng giống con sói và ứng dụng công nghệ để giám sát và xua đuổi gấu. Giống như cách sử dụng bù nhìn để đuổi chim, công ty Wolf Kam ở Sapporo đã cho ra mắt dòng sản phẩm robot mang tên "Monster Wolf" – Quái vật Sói. Con robot này có khả năng di chuyển, phát ra tiếng gầm gừ qua loa và trang bị cảm biến giúp nhận diện sự xuất hiện của gấu gần đó.
Ông Yuji Ohta, phó chủ tịch của Wolf Kam, cho biết con robot chạy bằng năng lượng mặt trời này có giá 400.000 yên (tương đương 2.550 đô la) và đã đạt được một số thành công trong việc xua đuổi gấu. Tuy nhiên, cảm biến của robot đôi khi cũng bị kích hoạt bởi các loài động vật khác.
Một thợ săn khác tại Naie, ông Yamagishi, chia sẻ rằng thợ săn cần phải có nhiều năm kinh nghiệm mới có thể phân biệt được dấu vết và phân gấu, từ đó mới có thể bẫy được chúng. Ông khẳng định rằng thợ săn vẫn đóng vai trò quan trọng trong việc giải quyết các vấn đề liên quan đến gấu.
"Cần từ 3 đến 5 năm để huấn luyện một thế hệ thợ săn mới. Đến lúc đó, chúng tôi đã nghỉ hưu hết rồi." Ông nói thêm. Theo Reuters
