Buzz
Sony đang đầu tư những khoản ngân sách khổng lồ lên đến hàng tỷ đô la để khai thác tối đa tiềm năng từ đế chế game đồ sộ của mình.
Trong bản phát hành mới nhất của Astro Bot vào năm ngoái, Sony đã tạo cơ hội để người chơi hóa thân thành chú robot trắng đáng yêu, biến đổi thành vô số hình dạng – từ những zombie nhiễm nấm trong The Last of Us cho đến các lính đánh thuê sử dụng dao trong Metal Gear Solid.
Sự kết hợp đa dạng các nhân vật này – nhằm tôn vinh chặng đường 30 năm của hệ máy PlayStation – chính là minh chứng cho một chiến lược đầu tư tỷ đô đang được đẩy mạnh của gã khổng lồ công nghệ Nhật Bản, nhằm tận dụng tối đa kho tàng game đồ sộ. Thông qua các cuộc phỏng vấn với hơn 10 lãnh đạo cấp cao, nhà thiết kế và người sáng lập studio, có thể thấy Sony đang nỗ lực tìm kiếm sự cân bằng giữa sáng tạo và kiểm soát trong một lĩnh vực kinh doanh then chốt của tập đoàn có trụ sở tại Tokyo.
Mục tiêu của Sony là đảm bảo các “studio nội bộ” – gồm 20 nhóm phát triển độc lập chuyên sản xuất game cho PlayStation – đóng góp nhiều hơn vào doanh thu, dám chấp nhận những rủi ro có tính toán nhưng vẫn giữ được sự tự do sáng tạo vốn là yếu tố then chốt tạo nên những siêu phẩm.
Hermen Hulst, giám đốc điều hành mảng studio của Sony Interactive Entertainment, cho biết: “Tôi không khuyến khích các đội ngũ luôn chọn giải pháp an toàn, nhưng nếu thất bại, tôi mong nó diễn ra sớm và với chi phí thấp nhất có thể”.
Trong vòng 10 năm qua, Sony đã chi một số tiền khổng lồ để xây dựng mạng lưới studio nội bộ, điển hình là thương vụ thâu tóm Bungie (cha đẻ của Halo) trị giá 3,6 tỷ USD vào năm 2022, cùng với đó là ngân sách hàng trăm triệu USD hàng năm được rót vào các dự án siêu phẩm như God of War và Spider-Man.
Mặc dù doanh thu từ các studio nội bộ chỉ đóng góp một phần khiêm tốn vào tổng doanh số 32 tỷ USD từ game và dịch vụ mạng của Sony năm ngoái, giới lãnh đạo công ty nhận định giá trị của chúng vượt xa con số: Chính những tựa game và nhân vật này đã định hình nên bản sắc độc đáo của PlayStation, tạo ra sự khác biệt rõ rệt so với Xbox của Microsoft và Switch của Nintendo. “PlayStation được ví như HBO của làng game – nơi sản sinh những siêu phẩm đình đám với ngân sách khổng lồ”, theo nhận xét của nhà phân tích Joost van Dreunen.
Hulst chia sẻ ông khuyến khích các studio “mơ lớn” để theo đuổi những bom tấn mới, nhưng cũng đồng thời nhấn mạnh Sony đang tăng cường các biện pháp bảo vệ để hạn chế tối đa tổn thất từ những thất bại. Sự điều chỉnh này trở nên cấp thiết sau thảm bại nặng nề của Concord, một sản phẩm được phát triển bởi Firewalk Studios.
Tựa game từng được kỳ vọng sẽ đưa Sony bắt kịp làn sóng “live-service” – phân khúc đầy tiềm năng với các đại diện thành công như Fortnite và Apex Legends. Tuy nhiên, khi ra mắt vào tháng 9 năm ngoái, thị trường đã trở nên bão hòa với vô số lựa chọn hấp dẫn và giá cả cạnh tranh. Chỉ sau hai tuần với doanh số ảm đạm và đánh giá kém cỏi, Concord buộc phải ngừng hoạt động và Firewalk Studios cũng chịu chung số phận. Ước tính tổng chi phí phát triển có thể lên đến 250 triệu USD.
Sau sự cố này, Sony đã điều chỉnh lại mục tiêu đầy tham vọng do cựu CEO Jim Ryan đề ra trước đó về việc phát hành hơn 10 game live-service vào tháng 3 năm sau. Thậm chí, một số dự án được chờ đợi như phiên bản live-service spin-off của The Last of Us cũng đã bị hủy bỏ. Hulst nhấn mạnh: “Con số không phải là tất cả. Điều cốt yếu là chúng tôi mang đến sự đa dạng trong trải nghiệm và xây dựng được cộng đồng game thủ trung thành”.
Nhằm giảm thiểu rủi ro, Sony đã áp dụng quy trình kiểm thử khắt khe và thường xuyên hơn, chú trọng vào thử nghiệm theo nhóm, chia sẻ kinh nghiệm chéo giữa các studio trong hệ sinh thái, đồng thời yêu cầu các lãnh đạo cấp cao trực tiếp trải nghiệm game hàng trăm giờ trước khi phát hành chính thức.
Chris Zimmerman, đồng sáng lập Sucker Punch – studio tạo ra Ghost of Yotei – nhận định: “Không phải mọi sự khác biệt đều tạo nên một tựa game hay. Nếu chúng tôi nhận thấy mình đang tiến vào ‘vùng mìn’ – chẳng hạn như khi một studio khác cũng đang phát triển một game tương tự – thì đó là một thông tin vô cùng quý giá”.
Theo đánh giá của Robin Zhu, nhà phân tích tại Bernstein, thất bại từ Concord buộc Sony phải có những bài học đắt giá: “Nếu tập trung vào dòng game đã tạo nên thương hiệu và thành công trước đó, Sony sẽ nắm giữ lợi thế cạnh tranh rất lớn về lâu dài”.
Bên cạnh đó, Hulst còn khuyến khích các studio – được hưởng cơ chế chia sẻ lợi nhuận – hướng đến mục tiêu biến các tài sản sở hữu trí tuệ thành những thương hiệu giải trí đa phương tiện quy mô lớn, phù hợp với chiến lược chuyển đổi sang mô hình tập đoàn giải trí toàn cầu của Sony. Phương thức này đã chứng minh hiệu quả qua các trường hợp thành công như The Last of Us, Uncharted và nhiều series anime mà tập đoàn đã mua lại.
Sự thành công vượt bậc của Astro Bot, được phát triển bởi Team Asobi tại Tokyo, đã thổi bùng kỳ vọng rằng đây có thể trở thành “Mario của Sony” – một nhân vật biểu tượng có sức ảnh hưởng vượt ra ngoài thế giới game, tương tự như hình tượng thợ sửa ống nước để râu của Nintendo đã làm được trong suốt nhiều thập kỷ.
Sony cam kết rằng việc trở thành một phần của tập đoàn sẽ giúp các studio nhỏ giảm bớt gánh nặng tài chính và được tiếp cận với nguồn lực mạnh mẽ hơn để mở rộng quy mô. Mikael Haveri, giám đốc thương hiệu tại Housemarque (Phần Lan) chia sẻ: “Ban đầu chúng tôi cũng có chút lo ngại… về việc bị một công ty khổng lồ nuốt chửng, nhưng thực tế chúng tôi vẫn vận hành như một studio độc lập, chỉ khác là có thêm nguồn tài nguyên dồi dào”.
Tuy nhiên, các chuyên gia cảnh báo rằng các studio vẫn phụ thuộc nhiều vào chiến lược phần cứng của Sony, đặc biệt trong bối cảnh Nintendo đang rất thành công với Switch, đồng thời họ cũng chịu sức ép từ cổ đông về vấn đề tăng trưởng doanh thu. Gần đây, Sony còn thông báo tăng giá bán PlayStation tại thị trường Mỹ thêm khoảng 50 USD với lý do “môi trường kinh tế đầy thách thức”.
Điều này làm dấy lên mối lo ngại rằng áp lực có thể khiến các studio như Team Asobi đánh mất lợi thế ban đầu – một tập thể gắn kết chỉ với 60 thành viên, có khả năng làm việc linh hoạt và nhanh nhạy. “Sẽ rất khó để duy trì được sự gần gũi đó nếu quy mô mở rộng lên 200 hay 300 người”, Sebastian Brueckner, giám đốc mỹ thuật của Asobi nhận định.
Thách thức lớn đặt ra cho Astro Bot và các studio khác của Sony là làm thế nào để vừa hòa nhập vào tham vọng toàn cầu của tập đoàn mẹ, vừa giữ vững được bản sắc độc đáo vốn có. Nicolas Doucet, trưởng nhóm Asobi nhấn mạnh: “Nếu cảm nhận thấy khía cạnh sáng tạo bị gạt ra ngoài lề hoặc bị trừng phạt… chúng tôi sẽ lập tức lên tiếng. Chắc chắn mâu thuẫn đó sẽ bùng phát”.
Theo: Financial Times
