Khi con người ngày càng lệ thuộc vào AI cho cả công việc lẫn học tập, não bộ dần trở nên thụ động và giảm hiệu suất hoạt động đáng kể.
Nghiên cứu mới từ MIT Media Lab với 54 tình nguyện viên độ tuổi 18-39 tại Boston đã cảnh báo về tác động tiêu cực của . Những người thường xuyên sử dụng AI hỗ trợ cho thấy dấu hiệu suy giảm rõ rệt về khả năng tư duy độc lập và trí nhớ.
1. Khảo sát chuyên sâu về tác động làm trì trệ não bộ khi lạm dụng Chatbot AI
Theo kết quả nghiên cứu 4 tháng của MIT Media Lab, việc sử dụng thường xuyên các chatbot AI như có thể ảnh hưởng tiêu cực đến năng lực tư duy và khả năng ghi nhớ của người dùng.
Nhóm thí nghiệm được chia làm ba: một nhóm dùng Google để tìm kiếm thông tin, một nhóm sử dụng , và nhóm còn lại hoàn toàn không dùng bất kỳ công cụ hỗ trợ nào khi làm bài luận SAT.
Kết quả điện não đồ (EEG) đo tại 32 vùng não cho thấy nhóm sử dụng có hoạt động não kém nhất. Khả năng xử lý ngôn ngữ, tư duy và hành vi của nhóm này đều bị suy giảm rõ rệt.
Nghiên cứu chỉ ra thói quen copy-paste thay vì tự viết ở người dùng khiến não bộ hoạt động kém hiệu quả. Đáng chú ý, họ gặp khó khăn trong việc ghi nhớ nội dung và mất dần ý thức về bản quyền, ngay cả khi đã ngừng sử dụng AI.

Sự phụ thuộc quá mức vào AI có thể làm mất đi khả năng tư duy độc lập, óc sáng tạo và năng lực tự học hỏi.
Dù nghiên cứu mới công bố giữa tháng 6 chưa qua bình duyệt và chỉ thực hiện trên quy mô nhỏ, nhưng kết quả được đánh giá có giá trị quan trọng. Bà Nataliya Kosmyna (nhà khoa học MIT Media Lab) - tác giả chính - nhấn mạnh sự cần thiết của việc công bố sớm trong bối cảnh AI tạo sinh đang phổ biến, nhất là lĩnh vực giáo dục.
2. Giới công nghệ cảnh báo: AI có thể làm thui chột khả năng tư duy
Tại hội nghị VivaTech Paris (11-14/6), ông Arthur Mensch (CEO Mistral AI) bày tỏ quan ngại về việc lạm dụng Chatbot AI khiến não bộ con người trở nên trì trệ. Theo ông, thói quen phụ thuộc vào AI để tra cứu thông tin sẽ khiến con người mất dần khả năng tư duy độc lập.
Ông Mensch nhấn mạnh tầm quan trọng của việc duy trì năng lực phân tích và tổng hợp thông tin: "Tư duy phản biện chính là nền tảng cốt lõi của quá trình học tập".
Liên quan đến cảnh báo AI đe dọa công việc văn phòng, ông Mensch bác bỏ nhận định của CEO Anthropic - Dario Amodei - rằng AI có thể thay thế 50% công việc văn phòng cơ bản trong 5 năm. Ông cho rằng đây là phát ngôn cường điệu và có thể chỉ là chiến thuật marketing dựa trên nỗi sợ AI.
Theo quan điểm của Mensch, AI sẽ tạo ra sự chuyển đổi chứ không phải xóa bỏ hoàn toàn các công việc hiện tại. Ông dự đoán sự gia tăng của những nghề nghiệp đề cao yếu tố nhân văn - thứ mà máy móc khó lòng thay thế được.
Sử dụng chatbot AI quá mức không những làm suy yếu năng lực tư duy tự chủ mà còn tác động tiêu cực đến trí nhớ và chức năng não. Trước sự phát triển không ngừng của công nghệ, việc sử dụng các công cụ AI một cách có ý thức và chừng mực là điều cần thiết để bảo tồn khả năng sáng tạo và học hỏi tự nhiên của con người.
