Buzz
Ở Mỹ, người dùng có thể mua iPhone mới nhất với giá từ 0đ (chưa tính thuế) qua mô hình khóa mạng hấp dẫn. Vậy tại sao mô hình này lại chưa có mặt tại Việt Nam?
Tại các thị trường như Mỹ, Nhật Bản hay Hàn Quốc, khái niệm "iPhone khóa mạng" đã trở nên rất phổ biến. Người tiêu dùng có thể sở hữu iPhone mới nhất với chi phí ban đầu gần như bằng 0, đổi lại là cam kết dùng dịch vụ của nhà mạng trong vòng hai đến ba năm. Nhiều nhà mạng còn triển khai chương trình "iPhone Upgrade Program", cho phép người dùng đổi máy mới hàng năm với mức giá thấp hơn rất nhiều so với việc mua đứt. Mô hình này giúp người dùng dễ dàng tiếp cận các dòng smartphone cao cấp hơn ở những quốc gia này.
Chỉ với 605.000đ mỗi tháng, bạn có thể sở hữu iPhone 17 mới nhất.
Ví dụ, tại Mỹ, nếu mua trực tiếp từ Apple, iPhone 17 có giá khởi điểm là 799 USD (khoảng 21 triệu đồng) cho bản tiêu chuẩn, 1.099 USD (khoảng 28,9 triệu đồng) cho iPhone 17 Pro và 1.199 USD (khoảng 31,5 triệu đồng) cho iPhone 17 Pro Max. Tuy nhiên, nếu mua qua các nhà mạng như AT&T, người dùng có thể trả góp hàng tháng từ 23 USD (605.000 đồng) cho bản iPhone 17 hoặc 30 USD (802.000 đồng) cho bản Pro trong vòng 36 tháng. Nếu có máy cũ để trade-in, số tiền trả hàng tháng có thể giảm mạnh, thậm chí chỉ còn vài USD. Điểm cần lưu ý là máy sẽ bị khóa mạng, chỉ sử dụng được SIM của nhà mạng đó cho đến khi hợp đồng kết thúc.
Mặc dù người dùng phải trả thêm thuế tính theo giá trị gốc của máy, số tiền cần chi để sở hữu iPhone 17 bản cơ bản chỉ từ 48 - 80 USD, tương đương khoảng 2 triệu đồng hoặc thấp hơn.
Liệu các nhà mạng ở Việt Nam có thể triển khai mô hình này không?
Ngược lại, tại Việt Nam, người dùng hiếm có cơ hội tiếp cận những gói ưu đãi kiểu này. Trở lại thời điểm iPhone 3G, 3GS ra mắt vào năm 2010 - 2011, một số nhà mạng đã thử bán iPhone kèm gói cước. Một nhà mạng lớn đã tung ra gói cước này nhưng chỉ phân phối iPhone quốc tế, không phải bản khóa mạng. Một nhà mạng khác khi đó cũng đưa ra các lựa chọn bán cả iPhone quốc tế và bản lock, với nhiều phương thức thanh toán, bao gồm trả góp có cam kết. Về sau, một nhà mạng lớn khác ở Việt Nam cũng có chương trình giảm giá cho iPhone 11 và iPhone 12 khi người dùng đăng ký gói cước trả sau. Tuy nhiên, tất cả các thử nghiệm này đều không thu hút được sự chú ý. Doanh số chủ yếu đến từ các phiên bản quốc tế, trong khi bản khóa mạng gần như không có chỗ đứng.
Sự khác biệt trong thói quen tiêu dùng là nguyên nhân.
Có nhiều lý do cho hiện tượng này. Thứ nhất, người tiêu dùng Việt Nam thường chọn mua điện thoại trả thẳng và không muốn ràng buộc vào hợp đồng dài hạn. Họ cũng thường xuyên thay đổi SIM và sử dụng nhiều SIM để tận dụng các ưu đãi, điều này đi ngược với bản chất của iPhone khóa mạng. Thứ hai, mức trợ giá mà các nhà mạng ở Việt Nam đưa ra chỉ vài triệu đồng, không đủ tạo ra sự khác biệt so với việc mua iPhone quốc tế tự do. Thêm vào đó, thủ tục ký quỹ và cam kết gói cước khá phức tạp. Thứ ba, thị trường unlock và SIM ghép phát triển mạnh, khiến mọi nỗ lực bán iPhone khóa mạng chính hãng gần như vô hiệu. Người tiêu dùng sẵn sàng mua máy lock xách tay giá rẻ rồi mở khóa. Cuối cùng, hệ thống tín dụng và quản lý khách hàng trả sau tại Việt Nam chưa đủ chặt chẽ để mô hình trợ giá - trả góp - khóa mạng hoạt động bền vững.
Kết quả là, trong khi iPhone khóa mạng trở thành lựa chọn phổ biến ở Mỹ, Nhật Bản và Hàn Quốc, thì ở Việt Nam, mô hình này gần như biến mất. Các nhà mạng hiện chỉ tập trung vào bán iPhone quốc tế kèm khuyến mãi gói cước, thay vì iPhone khóa mạng. Điều này phản ánh rõ đặc thù của thị trường Việt Nam: người dùng ưa chuộng sự linh hoạt, không muốn bị ràng buộc và sẵn sàng chi trả thêm một chút để có thể sử dụng tự do.
Tiềm năng để mô hình này tồn tại tại Việt Nam là rất thấp.
Trong tương lai, mô hình iPhone khóa mạng sẽ khó có cơ hội phát triển ở Việt Nam. Thị trường di động trong nước cạnh tranh mạnh mẽ về giá cước, người dùng có thói quen dịch chuyển linh hoạt giữa các nhà mạng, thay SIM thường xuyên và ưa chuộng sự tự do lựa chọn hơn là cam kết lâu dài. Trong khi đó, mô hình khóa mạng yêu cầu cam kết hợp đồng dài hạn, điều này trái ngược với thói quen tiêu dùng của người Việt. Các chương trình trợ giá cũng không đủ mạnh để tạo sự khác biệt, vì mức giảm không đủ hấp dẫn so với việc mua máy quốc tế trả thẳng.
Hơn nữa, hệ thống quản lý tín dụng và thu hồi nợ của các nhà mạng Việt Nam vẫn còn hạn chế, khiến việc triển khai mô hình trả góp dài hạn trở nên khó khăn. Cùng với sự phát triển mạnh mẽ của thị trường máy quốc tế và xách tay, iPhone khóa mạng chính hãng gần như không có cơ hội. Vì vậy, ngay cả trong trung và dài hạn, khả năng iPhone khóa mạng quay lại Việt Nam gần như bằng 0, và các nhà mạng sẽ tiếp tục tập trung vào việc bán máy chính hãng không khóa SIM với ưu đãi cước thay vì mô hình ràng buộc như ở Mỹ, Nhật Bản hay Hàn Quốc.
