Buzz
Tết Đoan Ngọ (mùng 5 tháng 5 Âm lịch) là dịp Tết được người Việt gọi với cái tên thân thuộc là "Tết diệt sâu bọ" hoặc "Tết giữa năm". Vậy Tết Đoan Ngọ 2026 sẽ rơi vào ngày nào và những phong tục cúng lễ ra sao? Hãy cùng tìm hiểu ngay!
1. Tết Đoan Ngọ là gì? Vì sao lại gọi là Tết giữa năm?
Theo truyền thống, Tết Đoan Ngọ diễn ra vào giờ Ngọ (11h - 13h) ngày mùng 5 tháng 5 Âm lịch. Từ "Đoan" mang ý nghĩa là mở đầu, còn "Ngọ" là khoảng thời gian giữa trưa, khi mặt trời đạt đỉnh cao nhất.
Người xưa gọi đây là Tết giữa năm hay còn gọi là Tết nửa năm. Mặc dù tháng 5 chưa phải là chính giữa năm theo lịch pháp, nhưng đây là thời điểm kết thúc vụ chiêm và bước vào vụ mùa mới. Đây cũng là dịp để con cháu đoàn tụ, tạ ơn trời đất, tổ tiên đã phù hộ cho mùa màng bội thu và cầu mong một nửa năm còn lại yên bình.
Vào năm Bính Ngọ 2026, Tết Đoan Ngọ sẽ rơi vào Thứ Sáu, ngày 19/06/2026.
Tết Đoan Ngọ năm 2026 sẽ diễn ra vào Thứ Sáu, ngày 19/06/2026.
2. Nguồn gốc Tết Đoan Ngọ: Sự tích "Ông lão Đôi Truân"
Khác với Trung Quốc liên kết với Khuất Nguyên, người Việt Nam có sự tích riêng về ngày này. Truyền thuyết kể rằng, vào một năm, nông dân được mùa nhưng bị sâu bọ tấn công, phá hoại trái cây và lương thực thu hoạch. Trong lúc lo lắng, một ông lão tên là Đôi Truân xuất hiện và chỉ cách cho dân chúng:
"Mỗi năm, vào ngày này, hãy chuẩn bị một mâm cúng với bánh tro và trái cây, sau đó ra ngoài vận động thể dục trước nhà."
Dân làng làm theo, quả nhiên sâu bọ ngã rạp và bỏ đi hết. Từ đó, ngày 5/5 trở thành Tết diệt sâu bọ, nhằm tiêu diệt loài vật gây hại cho mùa màng và thậm chí giun sán, bệnh tật trong cơ thể con người.
3. Phong tục đón Tết Đoan Ngọ của người Việt
Ngày Tết Đoan Ngọ được người Việt coi trọng thứ hai chỉ sau Tết Nguyên Đán, với những phong tục đặc sắc nhằm "giết sâu bọ":
Mâm cúng ở ba miền có sự khác biệt gì?
|
Vùng miền |
Lễ vật đặc trưng |
|---|---|
|
Miền Bắc |
Không thể thiếu cơm rượu nếp cái hoa vàng (hạt tơi, rời) và bánh tro (bánh gio) chấm mật mía. Trái cây thường là mận, vải thiều đang vào mùa chín rộ. |
|
Miền Trung |
Người miền Trung thường cúng thịt vịt vì tin rằng tính hàn của thịt vịt giúp giải nhiệt trong ngày hè oi bức. Ngoài ra còn có chè kê, cơm rượu nếp được ép thành từng khối vuông vức. |
|
Miền Nam |
Đặc trưng với bánh ú Bá Trạng (nhân mặn), chè trôi nước (viên tròn tượng trưng sự viên mãn) và cơm rượu nếp được vo thành viên tròn. |
Tục lệ "Giết sâu bọ" vào sáng sớm
Theo quan niệm dân gian, vào sáng sớm mùng 5/5, ngay khi thức dậy, người ta không được để chân xuống đất mà phải súc miệng, sau đó ăn một ít cơm rượu nếp hoặc trái cây chua như mận, vải. Vị nồng của rượu và men sẽ khiến sâu bọ trong cơ thể 'say', sau đó vị chua của trái cây sẽ tiêu diệt chúng.
4. Bài văn khấn Tết Đoan Ngọ cổ truyền
Để buổi lễ cúng trở nên trang trọng hơn, gia chủ có thể tham khảo bài văn khấn Thần linh, Gia tiên vào giờ Ngọ dưới đây:
Nam mô A Di Đà Phật! (3 lần)
- Con lạy chín phương Trời, mười phương Chư Phật, Chư Phật mười phương.
- Con kính lạy Hoàng thiên Hậu Thổ chư vị Tôn thần.
- Con kính lạy ngài Bản cảnh Thành hoàng, ngài Bản xứ Thổ địa, ngài Bản gia Táo quân cùng chư vị Tôn thần.
- Con kính lạy Tổ tiên, Hiển khảo, Hiển tỷ, chư vị Hương linh.
Tín chủ (chúng) con là: .............................................................
Ngụ tại: ....................................................................................
Hôm nay là ngày mùng 5 tháng 5 Âm lịch, nhân Tết Đoan Ngọ (Tết giữa năm), chúng con sửa sang hương đăng, sắm sanh lễ vật, hoa, trà, quả dâng lên trước án.
Chúng con kính mời ngài Bản cảnh Thành hoàng, Chư vị Đại Vương, ngài Bản xứ Thần linh Thổ địa, ngài Bản gia Táo quân, Ngũ phương, Long Mạch, Tài thần, cúi xin các Ngài giáng lâm trước án chứng giám lòng thành, thụ hưởng lễ vật.
Chúng con kính mời các cụ Tổ khảo, Tổ tỷ, chư vị Hương linh gia tiên nội ngoại, cúi xin thương xót con cháu, linh thiêng hiện về, chứng giám tâm thành, thụ hưởng lễ vật.
Cầu xin các vị phù hộ độ trì cho toàn gia quyến chúng con được bình an, mạnh khỏe, mùa màng bội thu, công việc hanh thông, vạn sự tốt lành.
Chúng con lễ bạc tâm thành, trước án kính lễ, cúi xin được phù hộ độ trì.
Nam mô A Di Đà Phật! (3 lần)
5. Khám phá Tết Đoan Ngọ ở các nước khác
Không chỉ có Việt Nam, nhiều quốc gia Á Đông khác cũng tổ chức Tết Đoan Ngọ, nhưng mỗi nơi lại có tên gọi và phong tục rất đặc trưng:
- Trung Quốc: Ngày Tết Đoan Ngọ ở đây gắn liền với lễ tưởng nhớ nhà thơ yêu nước Khuất Nguyên. Người dân thường tổ chức đua thuyền rồng và thưởng thức bánh Bá Trạng (bánh chưng Trung Quốc).
- Hàn Quốc & Triều Tiên: Tết Đoan Ngọ được gọi là lễ Dano (hoặc Surit-nal). Đây là dịp người dân cầu mong một mùa màng bội thu. Phụ nữ thường gội đầu bằng nước lá diên vĩ (Iris) để tóc thêm bóng mượt, còn nam giới tham gia các trận đấu vật truyền thống.
- Nhật Bản: Tết Đoan Ngọ ở Nhật đã chuyển sang ngày 5/5 Dương lịch và trở thành ngày Tết Thiếu nhi (Kodomo no hi). Người dân treo cờ cá chép (Koinobori) để cầu chúc các bé trai luôn khỏe mạnh và thông minh.
Trên đây là toàn bộ thông tin về ngày Tết Đoan Ngọ (Tết giữa năm) của người Việt, cùng những phong tục đặc sắc ở các nước lân cận. Hy vọng bạn sẽ chuẩn bị được mâm cúng tươm tất để "diệt sâu bọ", cầu chúc sức khỏe cho cả gia đình. Đừng quên ghé Mytour để chọn mua những món quà ý nghĩa cho người thân nhé!
