Buzz
"Nhiều người đang kiếm được hàng triệu USD. Thậm chí có những cá nhân đã bỏ túi hơn 50 triệu nhân dân tệ (tương đương khoảng 7,2 triệu USD)", một tay buôn tiết lộ.
Tờ Sixth Tone cho biết làn sóng đầu tư hạ tầng AI đang siết chặt nguồn cung chip nhớ trên toàn cầu, đẩy giá cả vào vòng xoáy biến động dữ dội. Ở “thung lũng Silicon” của Trung Quốc, giới buôn linh kiện thu lợi khổng lồ, còn các doanh nghiệp công nghệ phải chật vật xoay xở giữa thị trường đầy bất ổn và rủi ro.
Đứng cạnh chiếc ô tô mở cốp trên một con phố nhỏ tại Thâm Quyến – trung tâm công nghệ miền Nam Trung Quốc – Roy Luo thoăn thoắt rà soát những nhãn dán trên các lô chip nhớ NAND flash, linh kiện then chốt cho điện thoại, máy tính và máy chủ.
Luo chỉ có ít phút để chốt quyết định. Giá có thể đổi chiều trong tích tắc, và những lô hàng đắt giá dễ dàng rơi vào tay người khác nếu chậm chân. Chàng trai 30 tuổi liếc nhìn điện thoại, khẽ gật đầu rồi lập tức chuyển khoản cho bên bán.
Tại Hoa Cường Bắc – chợ điện tử lớn nhất thế giới – những phi vụ sinh lời nhất đã diễn ra theo cách đó kể từ tháng 9 năm ngoái. Cơn khan hiếm chip nhớ toàn cầu đang thổi bùng làn sóng đầu cơ dữ dội.
Theo thương nhân đồ điện tử Luo, lợi nhuận ròng của anh hiện đã tăng lên gấp nhiều lần so với cùng kỳ năm trước.
"Nhiều người đang kiếm được hàng triệu USD. Thậm chí có những cá nhân đã bỏ túi hơn 50 triệu nhân dân tệ (tương đương khoảng 7,2 triệu USD)", anh tiết lộ.
Cú hích từ "cơn lốc" trí tuệ nhân tạo
Làn sóng sôi động này bắt nguồn từ nhu cầu bùng nổ đối với hạ tầng AI, lĩnh vực đòi hỏi dung lượng bộ nhớ vượt xa điện toán truyền thống. Khi các nhà sản xuất dồn ưu tiên cho dòng chip nhớ phục vụ AI, nguồn cung dành cho smartphone, laptop và nhiều thiết bị điện tử khác trên toàn cầu bị thu hẹp đáng kể. Hệ quả là giá tại thị trường giao ngay ở Trung Quốc biến động từng ngày.
Dữ liệu từ hãng nghiên cứu thị trường TrendForce cho thấy giá chip nhớ đã leo thang liên tục trong thời gian gần đây. Giá hợp đồng DRAM truyền thống được dự báo tăng khoảng 90% đến 95% theo quý, còn chip NAND flash có thể nhích thêm từ 55% đến 60%.
Làn sóng tăng giá đã ảnh hưởng trực tiếp tới người tiêu dùng. Cuối tháng 12, Xiaomi trình làng mẫu flagship Xiaomi 17 Ultra (phiên bản 16GB + 512GB) với giá 7.499 nhân dân tệ, cao hơn khoảng 500 nhân dân tệ so với thế hệ trước có cấu hình tương đương. Chủ tịch Lu Weibing của Xiaomi thừa nhận chi phí chip nhớ leo thang đang tạo áp lực lớn lên giá bán. Những thương hiệu nội địa như Vivo và OPPO cũng buộc phải điều chỉnh giá các dòng cao cấp.
Tình trạng khan hiếm đã đẩy tâm lý thị trường lên mức cực đoan. Trên Weibo, hashtag so sánh giá một hộp chip nhớ với căn hộ tại Thượng Hải nhanh chóng lọt top xu hướng. Nhiều người đăng tải bảng báo giá thay đổi chóng mặt, ví von rằng chip tăng giá còn nhanh hơn cả vàng.
Michael Li, người phụ trách nhóm cung ứng tập trung vào chip SK Hynix, cho biết các mẫu chip phổ biến hiện gần như được điều chỉnh giá mỗi ngày. Chỉ cần chậm chốt giá hoặc thanh toán, đơn hàng có thể bị hủy ngay lập tức.
"Đây không còn là thị trường của người mua nữa. Mọi thứ diễn ra quá nhanh", Li thừa nhận.
Tuy vậy, không phải mọi tay buôn đều thu lợi. Roy Luo cho biết cuộc chơi hiện nay đòi hỏi nguồn vốn khổng lồ để duy trì hàng tồn kho qua những đợt sóng giá dồn dập. Áp lực này đang bóp nghẹt các doanh nghiệp nhỏ không đủ sức ôm hàng khi thị trường biến động mạnh. Không ít người đã thua lỗ trong năm 2024 và nửa đầu năm 2025, và vẫn phải chờ đợi giá phục hồi.
Các công ty quy mô nhỏ, thiếu nền tảng tài chính vững chắc, đang dần bị loại khỏi cuộc chơi. Đáng chú ý, do giá nội địa leo thang, nhiều linh kiện cao cấp được chuyển hướng xuất khẩu sang thị trường nước ngoài, nơi các nhà sản xuất có năng lực chi trả cao hơn.
"Tại Trung Quốc, rất nhiều giao dịch hiện nay chỉ lưu thông giữa các trung gian thay vì đến tay các nhà sản xuất cuối cùng", Michael Li nói thêm.
“Vàng ròng” trong làng công nghệ
Trao đổi với Sixth Tone, Jerry – quản lý giải pháp phần cứng AI tại một công ty viễn thông Trung Quốc – cho biết anh đã chứng kiến giá của một module bộ nhớ tăng vọt từ hơn 1.000 nhân dân tệ lên trên 6.000 nhân dân tệ kể từ tháng 7. Việc chốt giá trước đây vốn là thông lệ quen thuộc của ngành nay gần như không thể thực hiện.
Tình hình căng thẳng đến mức một số nhà sản xuất máy chủ lớn, dù đã trúng thầu các dự án chính phủ trị giá hàng tỷ nhân dân tệ, vẫn chấp nhận nộp phạt vi phạm hợp đồng thay vì giao hàng và gánh lỗ khi giá chip nhớ tăng phi mã.
Jerry kể lại rằng vào mùa hè năm ngoái, một hãng sản xuất máy chủ lớn đã trúng thầu hợp đồng trị giá vài tỷ nhân dân tệ. Thế nhưng ngay sau đó, giá bộ nhớ leo thang chóng mặt. Thay vì giao hàng và chấp nhận thua lỗ, doanh nghiệp này quyết định nộp phạt do vi phạm hợp đồng – một lựa chọn khiến cả ngành xôn xao.
Phía sau cơn hỗn loạn là nhu cầu bùng nổ đối với máy chủ AI – những hệ thống đòi hỏi dung lượng bộ nhớ vượt xa cấu hình thông thường và đang ngốn ngày càng nhiều nguồn cung toàn cầu. Xu hướng này tăng tốc từ đầu năm 2025, khi các mô hình quy mô lớn lan rộng nhanh sau màn ra mắt của DeepSeek, mô hình ngôn ngữ lớn nội địa gây tiếng vang quốc tế nhờ chi phí huấn luyện thấp và định hướng nguồn mở.
"Riêng Nvidia đã hấp thụ một khối lượng lớn bộ nhớ," Jerry phân tích, "trong khi các công ty như Google, cùng với số lượng ngày càng tăng các nhà sản xuất GPU trong nước, đang cạnh tranh cho cùng một mức năng lực sản xuất, thúc đẩy đợt tăng giá hiện nay."
Khi nguồn cung trở nên khan hiếm, các nhà sản xuất toàn cầu ưu tiên phân bổ những lô hàng hạn chế cho các khách hàng lớn và mang tính chiến lược, buộc những bên mua nhỏ hơn phải xoay xở tìm phương án thay thế.
Dù việc chuyển sang chip nhớ sản xuất trong nước có thể kéo theo rủi ro về tương thích và độ ổn định, nhưng mức độ thiếu hụt nghiêm trọng khiến người mua gần như không còn quyền mặc cả. "Chúng tôi không thể làm gì khác," Jerry nói. "Ít nhất họ ở Trung Quốc, điều đó giúp việc thương lượng dễ dàng hơn."
Các nhà sản xuất nội địa như ChangXin Memory Technologies (CXMT) và Yangtze Memory Technologies (YMTC) đang cố gắng mở rộng thị phần, song cũng phải điều chỉnh chiến lược. ChangXin hiện yêu cầu khách thanh toán tiền mặt ngay khi giao hàng, thay vì cho phép thời gian ân hạn như trước.
Trong quá trình đàm phán hợp đồng trị giá 20 triệu nhân dân tệ từ tháng 7 đến tháng 12, Jerry cho biết mức giá đã bị điều chỉnh tăng ba đến bốn lần, mỗi lần nhảy thêm từ 1 triệu đến 2 triệu nhân dân tệ. Ban đầu khách hàng khó chấp nhận những biến động này, nhưng sau khi đối chiếu mặt bằng giá toàn thị trường, họ cuối cùng cũng đồng ý với các điều khoản.
Một chuyên gia trong lĩnh vực chip nội địa (đề nghị giấu tên) cho rằng những biến động hiện tại đang buộc toàn ngành công nghệ phải điều chỉnh chiến lược. Thay vì tự đầu tư xây dựng trung tâm tính toán, nhiều khách hàng đã chuyển hướng sang thuê dịch vụ điện toán đám mây.
"Khi AI trở thành hạ tầng thiết yếu, bộ nhớ sẽ được coi là tài nguyên nền tảng như điện hay băng thông rộng. Mức giá này có khả năng sẽ đứng ở mức cao trong nhiều năm tới", vị chuyên gia này nhận định với Sixth Tone.
*Nguồn: Sixth Tone
