Buzz
Dù mang lại sự tiện lợi trong thanh toán không dùng tiền mặt, thẻ tín dụng ẩn chứa nhiều rủi ro từ việc chi tiêu quá tay đến nguy cơ mất tiền do lỗ hổng bảo mật.
Khi được khảo sát về vật dụng công nghệ gây nghiện nhất hiện nay, không ít bạn trẻ bất ngờ không chọn điện thoại thông minh mà lại là... chiếc thẻ tín dụng trong ví. "Mỗi lần quẹt thẻ đều có cảm giác như không tiêu tiền, cho đến khi nhận được bảng sao kê cuối tháng", T.H, 29 tuổi, nhân viên truyền thông tại TP.HCM tâm sự.
Khả năng chi tiêu linh hoạt, thanh toán xuyên biên giới và chương trình trả góp không lãi suất là những ưu điểm không thể chối cãi của thẻ tín dụng. Theo báo cáo từ FiinGroup, chỉ trong nửa thập kỷ qua, thị trường thẻ tín dụng Việt Nam đã tăng trưởng gấp 2,4 lần với giá trị giao dịch tăng trung bình 35% mỗi năm.
Song song với những tiện ích hấp dẫn đó là mặt trái ít người lường trước: tình trạng chi tiêu vượt kiểm soát, các khoản phí ẩn, và đặc biệt là nguy cơ bị lộ thông tin dẫn đến mất tiền trong tài khoản.
Những hiểm họa khó lường đằng sau chiếc thẻ "hiện đại"
Anh C.L, 35 tuổi, từng được ngân hàng chủ động đề nghị mở thẻ tín dụng kèm theo ưu đãi miễn phí thường niên và hoàn tiền. "Thấy tiện nên tôi đồng ý ngay, nhưng ít khi sử dụng. Không ngờ ba tháng sau bị phạt vì không thanh toán số dư đúng hạn dù tôi không hề nhớ mình đã mua sắm gì".
Tình trạng này không phải là cá biệt. Đối với nhiều người mới sử dụng thẻ tín dụng lần đầu, các thuật ngữ như ngày đáo hạn, kỳ hạn miễn lãi hay mức phạt trả chậm vẫn còn khá xa lạ. Trong khi đó, mức lãi suất thẻ tín dụng ở nước ta có thể đạt 20-30% mỗi năm, cao hơn nhiều so với các hình thức vay tiêu dùng thông thường.
Thêm vào đó, sự tiện lợi quá mức của thẻ - chỉ cần một cái quẹt nhẹ hay nhập vài thông số đơn giản - đã vô tình khuyến khích thói quen chi tiêu vượt ngưỡng an toàn, đặc biệt trong bối cảnh mua sắm trực tuyến với vô vàn chương trình khuyến mãi hấp dẫn.
Vấn đề bảo mật cũng là một điểm yếu đáng lo ngại. Facebook Ads từng nổi tiếng là 'ổ dịch' khi cho phép thanh toán bằng thẻ tín dụng mà không yêu cầu OTP hay xác minh. Từ đầu năm 2023 đến cuối 2024, nhiều khách hàng Việt đã báo cáo việc bị trừ tiền bất hợp pháp khi tin tặc sử dụng thông tin thẻ của họ để chạy quảng cáo.
Chỉ với số thẻ và ngày hết hạn, những kẻ có chút kiến thức công nghệ có thể dễ dàng 'dò' mã CVV 3 chữ số thông qua phương pháp thử sai. Với các công cụ hiện đại, quá trình này chỉ mất từ vài phút đến vài giờ đồng hồ.
Giới trẻ - nhóm đối tượng bị thu hút nhiều nhất nhưng cũng dễ bị tổn thương nhất
Các ngân hàng liên tục đẩy mạnh chương trình khuyến mãi mở thẻ, từ tặng quà, giảm giá đến trả góp 0% lãi suất, thậm chí phát hành thẻ ảo ngay lập tức sau khi xác minh eKYC. Trong khi đó, nhận thức về quản lý tài chính cá nhân, đặc biệt ở thế hệ Gen Z, vẫn còn nhiều khoảng trống.
Nghiên cứu năm 2023 của InsightAsia chỉ ra rằng: 62% người dưới 35 tuổi tại Việt Nam dùng thẻ tín dụng chủ yếu vì 'tiện chi tiêu' và 'tận dụng khuyến mãi', nhưng chỉ 28% thực sự hiểu cách tính lãi suất khi thanh toán trễ hạn.
P.H, một nhà thiết kế đồ họa 26 tuổi, chia sẻ: "Tôi đã từng mua iPhone trả góp bằng thẻ tín dụng trong 12 tháng, mỗi tháng chỉ khoảng hơn 2 triệu. Nhưng sau vài lần chi tiêu thêm mà không để ý, khi nhận hóa đơn cuối tháng tôi gần như ngất xỉu".
Nguy hiểm thực sự không đến từ những khoản chi lớn ban đầu, mà từ những khoản nhỏ tích lũy dần, đi kèm với hàng loạt phí: phí rút tiền mặt (có thể lên tới 4%), phí chuyển đổi ngoại tệ (khoảng 3%), phí trả chậm, và đáng sợ nhất là lãi suất kép khi thanh toán trễ hạn.
Vấn đề không nằm ở chiếc thẻ, mà ở cách sử dụng của chủ thẻ
Bản thân thẻ tín dụng không xấu, nếu biết cách sử dụng hợp lý, nó thậm chí có thể trở thành công cụ tài chính đắc lực. Tuy nhiên, trong bối cảnh người dùng thiếu hiểu biết, ngân hàng tập trung vào mở rộng hạn mức để tăng lợi nhuận, cùng với hệ thống bảo mật còn nhiều lỗ hổng tại các điểm thanh toán quốc tế, chiếc thẻ 'hiện đại' này dễ trở thành cạm bẫy tài chính.
Người dùng cần tự trang bị kiến thức bảo vệ mình, từ việc đặt hạn mức thấp phù hợp, chỉ sử dụng thẻ cho những giao dịch có kiểm soát, cho đến việc tuyệt đối không tiết lộ thông tin mặt sau thẻ hay lưu ảnh chụp thẻ trên thiết bị di động.
Trong thời đại số hóa, việc bảo vệ tài sản cá nhân đôi khi bắt đầu từ chính chiếc thẻ nhựa trong ví của bạn.
