Buzz
Tuy nhiên, đằng sau con số tăng trưởng ấn tượng này tồn tại một bí mật ít người biết về ngành công nghiệp robot ở Trung Quốc.
Vào mùa xuân năm 2025, nếu muốn thuê một robot hình người phục vụ sự kiện công ty tại Trung Quốc, bạn phải chi từ 10.000 đến 20.000 nhân dân tệ mỗi ngày. Chỉ chưa đầy một năm sau, vào tháng 3 năm 2026, cửa hàng cho thuê của JD.com đã niêm yết robot hình người Unitree kèm kỹ sư tại chỗ với giá chỉ 1.796 nhân dân tệ. Thậm chí, robot chó còn rẻ hơn nhiều, chỉ 78 nhân dân tệ mỗi ngày. Mức giảm giá thuê này lên tới 80% trong vòng 12 tháng.
Nghe có vẻ như thị trường đang đi xuống, nhưng thực tế hoàn toàn ngược lại. Hơn 1.500 công ty cho thuê robot mới xuất hiện khắp Trung Quốc trong năm 2025, tăng 48% so với năm trước. Tháng 12 vừa qua, Agibot, một nhà sản xuất robot hình người, ra mắt nền tảng cho thuê Qingtian Rent do chính họ vận hành. Chỉ vài tuần sau, Hillhouse, quỹ đầu tư mạo hiểm lớn của Trung Quốc, dẫn đầu vòng gọi vốn cho nền tảng này.
JD.com cũng không đứng ngoài cuộc, mở cửa hàng cho thuê tự vận hành. Một đối thủ khác là Wanji Yizu vừa huy động vòng angel và tuyên bố sẽ phủ sóng 300 thành phố. Khi Qingtian Rent mở đợt tuyển đối tác thành phố giữa tháng 2, đã có hơn 16.000 người nộp đơn xin 600 vị trí chỉ trong nửa tháng.
Các chuyên gia quảng bá việc cho thuê robot như một nền tảng công nghệ tiên tiến, phiên bản phần cứng của mô hình điện toán đám mây trả phí theo mức sử dụng. IDC đã đưa Robot-as-a-Service vào danh sách sáu xu hướng quan trọng nhất của ngành trí tuệ nhân tạo vật thể.
Một nhà phân tích Trung Quốc dự báo quy mô thị trường cho thuê robot sẽ đạt 10 tỷ nhân dân tệ trong năm 2026, tăng gấp 10 lần so với mức dưới 1 tỷ hiện nay. Tết Nguyên Đán 2026 đã chứng minh dự báo này có cơ sở: Qingtian Rent ghi nhận đơn hàng tăng vọt 70% trong tuần lễ, với tổng số đơn vượt 5.000. Trên JD.com, lượng người tìm kiếm các sản phẩm liên quan đến robot tăng tới 25 lần so với cùng kỳ năm ngoái.
Những con số ấn tượng này là thật, nhưng chúng che giấu một vấn đề nghiêm trọng. Hiện nay ở Trung Quốc, gần như mỗi robot khi được thuê đều phải đi kèm một kỹ sư con người. Người kỹ sư này đảm nhận mọi công việc: vận chuyển robot đến địa điểm, hiệu chỉnh thông số, điều khiển robot, thay pin khi cần, xử lý sự cố và đảm bảo an toàn.
Nói cách khác, mỗi lần thuê thực chất là thuê cả robot lẫn con người. Dù thị trường có lớn đến đâu, sự phụ thuộc này vẫn không thay đổi. Đây chính là mô hình kinh doanh hiện hành của ngành.
Vấn đề là mô hình này hoàn toàn trái ngược với cách các dịch vụ công nghệ phát triển bền vững. Với SaaS truyền thống như các phần mềm điện toán đám mây, khi doanh nghiệp mở rộng quy mô, chi phí nhân sự cho mỗi khách hàng mới gần như bằng không.
Nhưng với Robot-as-a-Service, mỗi robot bán thêm đồng nghĩa với việc phải thuê thêm một người đi kèm. Nghĩa là càng bán nhiều, càng cần thêm nhân lực. Rào cản lớn nhất của ngành không phải là thiếu robot, mà là thiếu người biết vận hành chúng.
Đây chính là nghịch lý của ngành robot cho thuê: trong khi các nhà đầu tư đổ hàng tỷ USD vào giấc mơ robot tự động thay thế con người, thực tế kinh doanh hiện nay lại buộc các công ty phải thuê người chăm sóc từng robot. Thị trường phát triển nóng vì robot có thể biểu diễn, giải trí cho khán giả với mức giá mà các nhà tổ chức sự kiện chấp nhận.
Lý do mỗi robot phải có người đi kèm rất đơn giản: ngoài việc biểu diễn, robot vẫn chưa thực sự làm được nhiều việc khác. Khoảng cách giữa số tiền đầu tư vào AI vật thể và khả năng thực tế của công nghệ này vẫn còn rất xa. Nền kinh tế cho thuê robot đang phơi bày khoảng cách đó một cách rõ ràng, cho thấy ngành này còn một chặng đường dài trước khi đạt được lời hứa về tự động hóa thực sự.
