Thời kỳ tiền internet và Wi-Fi, trẻ em thập niên 80 đã tải game theo cách khó tin: Lắng nghe sóng Radio!

Phương thức truyền dữ liệu không dây sơ khai này đã xuất hiện trước khi internet và Wifi trở nên phổ biến.

Hình ảnh một cậu bé tại Bristol, Anh vào tháng 7/1983: Trong khi gia đình xem "Coronation Street" ở phòng khách, cậu lẻn vào phòng ngủ giả vờ học bài. Thực chất, cậu đang run run cầm chiếc máy cassette, hồi hộp chờ đợi khoảnh khắc quan trọng.

Cảm giác rùng mình lan tỏa khi giọng phát thanh viên vang lên: "Và đây là thời khắc các bạn đang chờ đợi...". Tiếng click vang lên khi hai nút play và record được nhấn cùng lúc, ngay sau đó căn phòng chìm trong âm thanh kỳ lạ: "SCREEEEEEEEEEE..."

Đó không đơn thuần là tiếng nhiễu sóng, mà chính là âm thanh báo hiệu cuộc cách mạng công nghệ thầm lặng, xuất hiện trước cả kỷ nguyên internet và Wi-Fi.

Cuối thập niên 70, khi Apple II, Commodore PET và TRS-80 ra đời, chúng có điểm chung thú vị: đều dùng băng cassette làm bộ nhớ. Lý do là ổ cứng quá đắt đỏ, trong khi cassette lại rẻ và phổ biến. Các nhà sản xuất thậm chí còn quảng cáo tính năng này như ưu điểm giúp máy tính đến gần hơn với đại chúng.

Chính sự phụ thuộc vào cassette đã dẫn đến phát kiến bất ngờ. Đầu thập niên 80, các kỹ sư tại Nederlandse Omroep Stichting (NOS) - đài phát thanh Hà Lan, phát hiện điều kỳ diệu: Nếu chương trình và game có thể lưu trên băng cassette, thì cũng có thể truyền tải qua sóng radio.

Ý tưởng tưởng chừng viển vông này bất ngờ thành hiện thực. NOS bắt đầu sản xuất các chương trình phát thanh đặc biệt, cho phép thính giả 'download' game và phần mềm về máy tính cá nhân. Âm thanh phát ra y hệt tiếng quen thuộc của modem dial-up thập niên 90.

Chương trình 'Hobbyscoop' của NOS nhanh chóng gây sốt. Để giải quyết vấn đề tương thích đa nền tảng, họ phát triển chuẩn BASICODE - định dạng cho phép chương trình từ cassette chạy trên mọi máy tính hỗ trợ BASIC, chỉ cần có trình biên dịch phù hợp.

Hiện tượng này lan rộng khắp châu Âu. Tại Yugoslavia, đài 'Ventilator 202' phát sóng 150 chương trình máy tính (1983-1986). Ở Anh, Joe Tozer và Tim Lyons từ Radio West tạo ra 'Datarama' - chương trình đầu tiên phát hình ảnh 40x80 pixel của Cheryl Ladd từ 'Charlie's Angels'.

Joe nhớ lại khoảnh khắc lịch sử: 'Đêm đó thật đặc biệt... Thật kỳ diệu khi thấy hình ảnh được truyền qua radio. Sau vài lần thử nghiệm bí mật, bất ngờ là sóng AM lại hoạt động tốt hơn FM. Khi chương trình chính thức phát sóng, mọi thứ hoàn hảo - Cheryl Ladd hiện lên với 40x80 pixel đen trắng kiểu Teletext tuyệt đẹp'.

Về mặt kỹ thuật, quá trình truyền dữ liệu qua radio sử dụng các phương pháp mã hóa như ASK (điều chế biên độ), PSK (điều chế pha) hoặc QAM (điều chế biên độ cầu phương). Dù tốc độ chỉ vài trăm bit/giây, nhưng vừa đủ cho dữ liệu game nhỏ bé thời đó.

Không chỉ giới hạn ở game, các chương trình phát sóng còn bao gồm phần mềm toán học, tài liệu giáo dục, bách khoa toàn thư thu nhỏ và cả mô phỏng hàng không. Tại Yugoslavia, sự phổ biến của chúng khiến Đài truyền hình Quốc gia Belgrade đưa vào chương trình 'Chiều Chủ nhật', khiến khán giả phải nghe 'âm thanh chói tai của những dãy số nhị phân' mỗi tuần suốt hai tháng.

Giới trẻ thời đó đã nâng việc ghi âm các chương trình lên thành nghệ thuật. Những cuốn băng cassette được trao đổi như bảo vật, với nhãn ghi tay đầy hứa hẹn: 'Mặt B - 12 trò chơi (3 cái không chạy được)'. Dễ hỏng là thế - chỉ cần một nam châm lạc là mất hết dữ liệu - nhưng tiềm năng chúng mang lại khiến mọi rủi ro đều xứng đáng.

Thời kỳ hoàng kim này dần khép lại vào cuối thập niên 80 khi máy tính 16-bit xuất hiện với bộ xử lý mạnh hơn và yêu cầu dung lượng lưu trữ gấp 250 lần. Băng cassette trở nên lỗi thời, nhường chỗ cho đĩa mềm và ổ cứng. Cùng với đó, kỷ nguyên tải game qua radio cũng đi vào quá khứ.

Phải đến năm 1991, khi Wi-Fi ra đời, thế giới mới lại có phương thức truyền dữ liệu không dây phổ biến. Những âm thanh chói tai xen lẫn giữa các bản nhạc của Bowie và Def Leppard cũng biến mất theo.

Simon N. Goodwin đã minh họa sự thay đổi này bằng một phép tính thú vị: để phát sóng game GRID cho PS3, Windows hay Xbox 360 theo định dạng băng cassette, cần tới 4 năm phát liên tục và khoảng 1,957,341 cuộn băng C.

Đó là thời đại của những hacker nhí với băng cassette, khi trí tưởng tượng và đam mê công nghệ có thể biến sóng radio thành cánh cổng dẫn đến vô số cuộc phiêu lưu kỹ thuật số - một kỷ nguyên có lẽ sẽ không bao giờ lặp lại.