Là thủ khoa xuất sắc của trường kỹ sư hàng đầu tại Pháp và sở hữu bằng sáng chế quốc tế độc quyền, tiến sĩ Nguyễn Viết Hương đã từ chối nhiều cơ hội hấp dẫn để trở về quê hương và cống hiến.
Tiến sĩ Nguyễn Viết Hương, sinh năm 1990 tại Hà Tĩnh, hiện đang giữ chức Phó Trưởng khoa Khoa học và Kỹ thuật vật liệu tại Đại học Phenikaa (Hà Nội). Anh là chủ nhân của 1 bằng sáng chế quốc tế và đã công bố 43 bài báo khoa học trên các tạp chí quốc tế, trong đó có 35 bài thuộc nhóm Q1 - nhóm tạp chí khoa học uy tín nhất.
Nhờ những thành tựu xuất sắc trong lĩnh vực nghiên cứu khoa học, tiến sĩ Hương đã được đề cử là 1 trong 19 Gương mặt trẻ Việt Nam tiêu biểu năm 2024. Trước đó, anh cũng đã nhận được Giải thưởng Khoa học công nghệ Quả Cầu Vàng 2024.

TS Nguyễn Viết Hương (Ảnh: NVCC)
Học tập để làm rạng danh hai chữ Việt Nam
Bước ngoặt đầu tiên trên hành trình học thuật của anh Hương bắt đầu từ việc thi đỗ vào lớp chuyên Toán (khối THPT chuyên, trường Đại học Vinh). Tại đây, anh được các thầy cô hướng dẫn và phát triển tư duy về khoa học tự nhiên. Sau khi đỗ thủ khoa trường Đại học Công nghệ (Đại học Quốc gia Hà Nội), anh may mắn nhận được học bổng đào tạo tại nước ngoài do Nhà nước tài trợ.
Rời xa quê hương, chàng thanh niên trẻ bắt đầu hành trình du học ở tuổi 19. Anh quyết định theo đuổi ngành Khoa học vật liệu và Công nghệ nano tại Học viện Khoa học ứng dụng quốc gia Lyon - một trong những trường đào tạo kỹ sư hàng đầu tại Pháp.
“Lựa chọn ngành học của tôi chịu ảnh hưởng lớn từ cha tôi - một cựu chiến binh tình báo kỹ thuật hải quân. Ông đã khuyên tôi rằng, sự phát triển của thế giới trong tương lai sẽ phụ thuộc nhiều vào những tiến bộ của công nghệ nano”, anh Hương chia sẻ.
Những ngày đầu tiên du học tại Pháp, chàng trai Việt Nam đã gặp phải cú sốc vì chương trình đào tạo kỹ sư với khối lượng kiến thức đại cương rất lớn. Khi đó, khả năng tiếng Pháp của anh chỉ đủ để hiểu khoảng 30% bài giảng trên lớp. Về nhà, anh phải tự học, tự nghiên cứu và nỗ lực cải thiện tiếng Pháp một cách cấp tốc.
Anh Hương luôn tâm niệm rằng, những cơ hội mà anh có được ngày hôm nay đều nhờ vào học bổng từ ngân sách Nhà nước. Vì vậy, việc học tập chăm chỉ không chỉ là trách nhiệm cá nhân mà còn là cách để làm rạng danh đất nước Việt Nam.
“Chính suy nghĩ đó đã tiếp thêm động lực, giúp tôi vượt qua mọi khó khăn nơi đất khách quê người, để rồi đạt được thành tích thủ khoa toàn khóa khi kết thúc chương trình kỹ sư”, anh Hương tự hào nhớ lại những năm tháng tuổi trẻ đầy gian khó nhưng cũng rất đáng tự hào.

TS Hương sở hữu bằng độc quyền sáng chế quốc tế. (Ảnh minh hoạ)
Sau khi hoàn thành chương trình kỹ sư và thạc sĩ tại Pháp, anh Hương quyết định theo đuổi con đường nghiên cứu lâu dài. Tiếp tục hành trình học tập không ngừng nghỉ, năm 2018, anh đã bảo vệ thành công luận án tiến sĩ ở tuổi 28 và vinh dự nhận giải thưởng luận án tiến sĩ xuất sắc của Hội Hóa học Pháp - Lĩnh vực Hóa học chất rắn.
Tiên phong trong công nghệ chế tạo vật liệu nano hiện đại
Sau 9 năm học tập và nghiên cứu tại nước ngoài, tiến sĩ Hương đã làm chủ công nghệ lắng đọng đơn lớp nguyên tử ở áp suất khí quyển (SALD), một trong những công nghệ tiên tiến nhất trong lĩnh vực chế tạo vật liệu nano hiện nay.
Dù nhận được nhiều lời mời làm việc từ các viện nghiên cứu nước ngoài với điều kiện phát triển nghề nghiệp hấp dẫn, tiến sĩ Hương luôn đau đáu ý nghĩ mang công nghệ SALD về Việt Nam để đóng góp cho quê hương.
Sau khi trở về nước, tiến sĩ Hương trở thành giảng viên tại Đại học Phenikaa. Năm 2022, với sự hỗ trợ của trường và Tập đoàn Phenikaa, anh cùng nhóm nghiên cứu đã xây dựng thành công hệ thống SALD.
Đây là hệ thống lắng đọng đơn lớp nguyên tử ở áp suất khí quyển đầu tiên tại Việt Nam, mở ra bước tiến quan trọng trong việc chế tạo các màng mỏng nano ôxít kim loại bán dẫn với độ chính xác đến từng đơn lớp nguyên tử. Nhóm nghiên cứu đang ứng dụng công nghệ này vào các linh kiện quang điện tử, cảm biến khí, pin mặt trời và pin lưu trữ.

Nhóm nghiên cứu công nghệ SALD của TS Nguyễn Viết Hương (Ảnh: NVCC)
Theo nhóm nghiên cứu, việc tự chủ trong phát triển hệ thống thiết bị công nghệ cao để lắng đọng màng mỏng nano không chỉ giúp tiết kiệm hàng tỷ đồng so với nhập khẩu thiết bị thương mại, mà còn mở ra nhiều cơ hội nghiên cứu mới và hỗ trợ công tác đào tạo.
“Công trình này khiến tôi vô cùng tự hào, vì lời hứa với bản thân về việc mang những điều tốt đẹp đã học được về Việt Nam đã trở thành hiện thực. Bước tiếp theo là biến tiềm năng của nó thành những ứng dụng cụ thể, mang lại giá trị thiết thực cho cuộc sống”, tiến sĩ Hương chia sẻ.
Thành công ban đầu của anh và nhóm nghiên cứu đã thu hút sự chú ý từ cộng đồng khoa học và nhận được sự hợp tác từ các nhóm nghiên cứu tại Hàn Quốc, Pháp, Đài Loan và Malaysia, mở ra nhiều cơ hội phát triển trong tương lai.
Là một trong ba nhà khoa học trẻ được đề cử Giải thưởng Gương mặt trẻ Việt Nam tiêu biểu 2024, tiến sĩ Hương khiêm tốn cho rằng mình may mắn, vì còn rất nhiều bạn trẻ tài năng khác đang ngày đêm làm việc và cống hiến.
Vừa là nhà khoa học, vừa là nhà giáo dục, anh Hương luôn tâm niệm phương châm sống của mình là "cống hiến". Đối với anh, động lực lớn nhất trong sự nghiệp nghiên cứu chính là mong muốn để lại những dấu ấn tích cực trong cuộc đời. “Dấu ấn đẹp nhất mà tôi có thể để lại là những công trình khoa học ý nghĩa và những thế hệ học trò tài năng, biết sống vì cộng đồng”, tiến sĩ Hương bày tỏ.
