Buzz
TP - Ngay từ những ngày đầu năm mới, các lễ hội truyền thống như chùa Hương, đền Sóc, Cổ Loa, đền Hai Bà Trưng… đã thu hút hàng vạn du khách từ khắp nơi. Năm nay, nhiều biện pháp mới đã được áp dụng nhằm giảm thiểu tình trạng đông đúc, tắc nghẽn, khiến mùa lễ hội có một khởi đầu thuận lợi hơn, không còn cảnh 'đường chật, thuyền đông giời ơi chen' như trong thơ Nguyễn Nhược Pháp.
Việc sử dụng vé điện tử cho phép người tham gia lễ hội tránh tình trạng xô đẩy, giảm tắc nghẽn tại lễ hội chùa Hương. Ảnh: NHẬT MINH
Hòa vào dòng người mùa hội
Ngày Mùng 6 Tết cũng là thời điểm khai mạc của nhiều lễ hội lớn như lễ hội chùa Hương, lễ hội Gióng đền Sóc, lễ hội Cổ Loa, lễ hội đền Hai Bà Trưng. Theo ghi nhận của phóng viên, tại lễ hội Chùa Hương, từ sáng sớm, hàng nghìn du khách đã có mặt tại bến đò, chuẩn bị cho chuyến hành hương và dâng hương. Mặc dù số lượng khách năm nay ít hơn vì lễ hội rơi vào ngày đầu tuần, nhưng từ Mùng 3 đến Mùng 5 Tết, khu di tích đã đón hơn 87.000 lượt khách tham quan. Dịch vụ xe điện từ ba tuyến đường vào bến đò được triển khai hiệu quả, giúp việc di chuyển trở nên thuận tiện hơn. Thời gian phục vụ thuyền đò cho du khách kéo dài từ 4h30 sáng đến 20h tối mỗi ngày.
Bà Mai Hương Lan (62 tuổi, Hà Nội) chia sẻ: 'Chúng tôi đã đến đây từ sớm. Thời tiết lạnh, có mưa phùn nhưng dịch vụ tại lễ hội rất nhanh chóng, không có cảnh chen lấn, xô đẩy hay chèo kéo khách. Với mức giá 230.000 đồng/người cho vé tham quan và đi thuyền, tôi thấy rất hợp lý.'
Cùng ngày, lễ hội Gióng đền Sóc cũng diễn ra trong không khí trang trọng và vui tươi. Ngay từ đêm Mùng 5 Tết, nghi lễ tắm tượng (lễ Mộc dục) đã được thực hiện, sau đó là lễ phát lộc hoa tre vào sáng Mùng 6. Người dân tham gia nô nức, mong muốn đón nhận những điều may mắn trong năm mới.
Lễ hội Cổ Loa thu hút hàng vạn người tham gia để chiêm ngưỡng lễ rước kiệu của vua An Dương Vương và bát xã Loa Thành tại khu di tích lịch sử đặc biệt này. Trước đó, vào ngày 2/2 (Mùng 5 Tết), Tuần văn hóa lễ hội Cổ Loa chính thức khai mạc, với các hoạt động đa dạng như giải bóng chuyền cúp Loa Thành, giải vật dân tộc, bắn nỏ truyền thống, cờ người, đu tiên, biểu diễn tuồng cổ, hát chèo, múa rối nước Đào Thục, hát quan họ thuyền rồng…
Sáng Mùng 6 tháng Giêng, lễ hội đền Hai Bà Trưng được khai mạc tại khu di tích quốc gia đặc biệt đền Hai Bà Trưng, huyện Mê Linh (Hà Nội). Phó Chủ tịch nước Võ Thị Ánh Xuân cùng đông đảo quan khách và nhân dân tham dự lễ kỷ niệm 1985 năm khởi nghĩa Hai Bà Trưng. Chương trình nghệ thuật đặc sắc Âm vang Mê Linh tái hiện hào khí và công lao của hai nữ anh hùng dân tộc. Lễ hội kéo dài đến ngày 10 tháng Giêng.
Check in vé điện tử
Ứng dụng công nghệ số
Năm nay, các lễ hội lớn có nhiều thay đổi đáng chú ý nhằm nâng cao trải nghiệm cho du khách. Tại chùa Hương, hệ thống vé điện tử được triển khai, giúp giảm bớt áp lực tại các trạm kiểm soát. Du khách có thể quét mã QR qua điện thoại để nhanh chóng lên đò mà không phải chờ đợi. Các thuyền đò đều trang bị áo phao, dù che nắng mưa và cung cấp nước uống miễn phí, đảm bảo an toàn cho hành trình qua suối Yến.
Ông Nguyễn Minh Đức, Phó Giám đốc HTX Dịch vụ Du lịch chùa Hương cho biết: “Việc triển khai vé điện tử giúp chúng tôi kiểm soát lượng khách tốt hơn, hạn chế tình trạng đông đúc tại khu vực kiểm vé. Giá vé được niêm yết công khai, và các lái đò cũng phải quét mã của khách để đảm bảo tuân thủ đúng quy định.”
Tại lễ hội Cổ Loa, tất cả các điểm kinh doanh dịch vụ đã được di dời khỏi khu vực tổ chức lễ hội, tạo không gian rộng rãi và thông thoáng cho khu di tích. Ban tổ chức cũng chú trọng công tác bảo vệ môi trường, lắp đặt nhiều thùng rác và khu vực thu gom rác, đồng thời triển khai các gian hàng giới thiệu văn hóa địa phương.
Lễ hội Gióng đền Sóc đã có sự thay đổi lớn trong nghi lễ rước và cung tiến lễ phẩm giò hoa tre và trầu cau. Trước đây, mỗi dịp tán lộc thường xảy ra cảnh tranh cướp lộc, nhưng từ năm 2018, Ban tổ chức đã điều chỉnh nghi thức, sau lễ cung tiến, giò hoa tre sẽ được chuyển vào hậu cung đền Thượng, rồi từ đó đưa xuống đền Hạ, đền Mẫu để làm lễ. Sau đó, giò hoa tre được phát cho người dân, tránh được tình trạng chen lấn, cướp lộc. Điều này đã được nhiều người dân và du khách hoan nghênh.
Tránh biến tướng lễ hội
PGS.TS Nguyễn Hùng Vĩ nhấn mạnh: “Lễ hội truyền thống không chỉ là hoạt động tín ngưỡng mà còn là nơi lưu giữ những giá trị văn hóa tốt đẹp của cộng đồng. Đây là không gian để người dân kết nối với cội nguồn, tri ân các bậc tiền nhân và duy trì bản sắc dân tộc qua từng thế hệ”.
Theo ông, lễ hội là minh chứng rõ nét nhất cho tính cộng đồng của người Việt. “Từ xưa, lễ hội không chỉ là dịp hành hương mà còn là nơi hội tụ của các hoạt động nghệ thuật dân gian như hát quan họ, đấu vật, rước kiệu, trò chơi dân gian. Mỗi lễ hội đều phản ánh một phần lịch sử và tín ngưỡng của vùng đất, từ đó bồi đắp tinh thần tự hào dân tộc”.
Tuy nhiên, ông cho rằng, cần phải tổ chức lễ hội sao cho phù hợp với nhịp sống hiện đại, tránh thương mại hóa hoặc biến tướng. “Giá trị cốt lõi của lễ hội nằm ở sự trang nghiêm, thành kính và tính kết nối cộng đồng. Nếu chỉ chú trọng vào hình thức mà bỏ qua tinh thần, lễ hội dễ bị biến thành sự kiện du lịch đơn thuần, mất đi ý nghĩa văn hóa vốn có”.
Vẫn bất cập
Mặc dù đã có những cải tiến, nhưng tình trạng chen lấn, xô đẩy vẫn diễn ra tại một số lễ hội, nhất là vào giờ cao điểm. Vấn đề vệ sinh môi trường vẫn còn là thách thức lớn, đặc biệt dọc theo suối Yến, nơi rác thải vứt bừa bãi mặc dù lực lượng thu gom hoạt động liên tục. Một số lễ hội vẫn gặp tình trạng bán hàng rong, gây cản trở cho dòng người tham gia.
PGS.TS Nguyễn Hùng Vĩ, nhà nghiên cứu văn hóa dân gian, cho biết: “Các lễ hội truyền thống không chỉ là nơi thể hiện tín ngưỡng mà còn phản ánh nếp sống của người dân. Những hình ảnh chen lấn, tranh cướp lộc làm mất đi giá trị văn hóa vốn có, cần có biện pháp quản lý chặt chẽ hơn.”
Anh Trần Hải Nam, một kiến trúc sư yêu thích văn hóa truyền thống, chia sẻ: “Điều tôi thấy khó chấp nhận nhất ở những lễ hội hiện nay là sự không ăn khớp giữa cảnh quan và câu chuyện văn hóa của các điểm check-in. Các thiết kế thường mang tính tạm bợ, nhôm nhựa, chắp vá, không phản ánh được chiều sâu lịch sử hay bản sắc địa phương.”
Lễ hội đền Sóc thu hút hàng vạn người tham gia. Ảnh: DUY PHẠM
Quan sát tại các lễ hội lớn như Cổ Loa, đền Sóc hay chùa Hương, anh Hải Nam nhận thấy nhiều điểm check-in được xây dựng một cách vội vàng với các khung kim loại, chữ nổi bằng nhựa cứng, hình vẽ minh họa đơn giản, thậm chí có những nơi sử dụng bạt in hình phong cảnh trông rất gượng gạo. Những yếu tố này thiếu sự hài hòa với không gian di tích, làm mất đi vẻ linh thiêng của di sản. “Chúng ta đang biến những địa danh lịch sử thành những phông nền tạm bợ chỉ để phục vụ nhu cầu chụp ảnh, thay vì tôn vinh giá trị di sản,” anh Nam chia sẻ.
Thay vì kiểu trang trí hiện nay, các địa phương có thể đầu tư vào những thiết kế dựa trên kiến trúc truyền thống, sử dụng vật liệu như gỗ, gạch, đá chạm khắc, hoặc các họa tiết dân gian như trống đồng, nỏ thần, hoa văn thời Âu Lạc. “Nếu muốn tạo điểm check-in hấp dẫn, tại sao không thiết kế các tiểu cảnh gắn liền với truyền thuyết của địa phương? Một bức phù điêu tái hiện câu chuyện Mỵ Châu - Trọng Thủy hay một mô hình thành Cổ Loa cách điệu chắc chắn sẽ mang nhiều ý nghĩa hơn so với những khung chữ đơn giản đặt giữa bãi cỏ,” anh Nam đề xuất.
