Buzz
Đúng với phong cách sáng tạo không ngừng, cộng đồng công nghệ tại Thung lũng Silicon đã nhanh chóng đặt ra thuật ngữ 'solopreneurs' để chỉ lớp doanh nhân tiên phong kiểu như Gwilliam - những người dám đơn thân khởi nghiệp
Sarah Gwilliam không xuất thân từ ngành công nghệ và thẳng thắn thừa nhận hiểu biết hạn chế về AI. Tuy nhiên, sau biến cố người cha qua đời, cô đã nung nấu ý tưởng ứng dụng AI tạo sinh để giúp đỡ những người đang trải qua nỗi đau mất mát, hỗ trợ họ trong các thủ tục tang lễ. Có thể ví dịch vụ này như một 'wedding planner' nhưng dành cho... funerals
Solace - đứa con tinh thần của cô hiện mới chỉ ở giai đoạn phôi thai chứ chưa phải là một doanh nghiệp hoàn chỉnh. Đáng chú ý, gần như không có bất kỳ nhân sự nào khác tham gia vào quá trình phát triển. Audos - vườn ươm tập trung vào AI đã nhận thấy tiềm năng trong ý tưởng của cô. Các chatbot từ hệ thống này đã hỗ trợ cô xây dựng nền tảng online và thiết lập tài khoản Instagram
Nếu thành công, Audos không chỉ đầu tư vốn mà còn cung cấp đội ngũ 'AI agents' hỗ trợ toàn diện từ phát triển sản phẩm, kinh doanh đến marketing - đổi lại bằng phí bản quyền. Gwilliam hoàn toàn không cần tuyển dụng nhân sự. Có thể nói, AI trong trường hợp này đã đóng vai trò như một đồng sáng lập thực thụ. 'Thật khó để diễn tả cảm giác được trao quyền mạnh mẽ đến thế nào', cô chia sẻ
Giới công nghệ tại Thung lũng Silicon đang sôi sục với cuộc đua xem ai sẽ trở thành người đầu tiên tạo ra 'kỳ lân' công nghệ - công ty định giá tỷ đô được xây dựng và vận hành chỉ bởi một cá nhân duy nhất. Thuật ngữ 'solopreneurs' ra đời để gọi tên lớp doanh nhân đặc biệt này
Nhiều chuyên gia kỳ vọng AI tạo sinh sẽ cách mạng hóa quá trình khởi nghiệp, biến nó trở nên dễ dàng và tiết kiệm như việc trở thành YouTuber - thổi luồng gió mới vào nền kinh tế Mỹ vốn bị thống trị bởi các tập đoàn lớn. Tuy nhiên, câu hỏi lớn vẫn là liệu những 'solopreneurs' như Gwilliam có thể thoát khỏi bóng đổ của các gã khổng lồ công nghệ hay không
Những bước ngoặt công nghệ luôn tái định hình cách vận hành doanh nghiệp. Vào cuối thế kỷ 19, sự phụ thuộc ngày càng lớn vào máy móc cùng hệ thống giao thông mở rộng đã tạo đà cho sự trỗi dậy của các đế chế công nghiệp. Trong công trình nghiên cứu kinh điển 'The Nature of the Firm' (1937), nhà kinh tế học Ronald Coase đã chỉ ra rằng sự tồn tại của các tập đoàn lớn chứng minh hiệu quả của mô hình tích hợp và quản lý nội bộ so với hình thức thuê ngoài.
Bức tranh này bắt đầu thay đổi với sự bùng nổ của truyền thông số. Các doanh nghiệp hiện đại không chỉ thuê ngoài sản xuất và chuỗi cung ứng ra nước ngoài mà còn phụ thuộc vào Google cho hoạt động tiếp thị hay Amazon Web Services cho nhu cầu điện toán đám mây.
Sự phát triển của AI đang đẩy nhanh xu hướng này khi các 'tác nhân thông minh' từ Thung lũng Silicon cho phép doanh nghiệp đạt hiệu suất cao hơn với ít nhân sự hơn. Henrik Werdelin - nhà đồng sáng lập Audos - chia sẻ rằng chính điện toán đám mây đã giúp ông khởi nghiệp thành công nhiều công ty trong 20 năm qua chỉ với một chiếc thẻ tín dụng.
Ông ví AI như làn sóng 'dân chủ hóa' mới: 'Bạn không cần am hiểu lập trình hay thành thạo Photoshop vì đã có AI hỗ trợ'. Werdelin kỳ vọng điều này sẽ mở ra cơ hội khởi nghiệp cho những người không có nền tảng công nghệ nhưng nhạy bén trong việc phát hiện các vấn đề thực tế.
Karim Lakhani từ Trường Kinh doanh Harvard là một trong những người ủng hộ mạnh mẽ xu hướng này. Trường hiện có khóa học đặc biệt nơi học viên sử dụng AI tạo sinh để xây dựng hoàn chỉnh một công ty thực phẩm chỉ trong 90 phút - từ nghiên cứu thị trường, phát triển công thức, tìm kiếm nhà cung ứng đến thiết kế bao bì.
Trong một thí nghiệm thú vị, Lakhani và cộng sự đã yêu cầu 776 nhân viên Procter & Gamble giải quyết bài toán kinh doanh thực tế, chia thành các nhóm cá nhân và đôi có/không sử dụng AI. Kết quả cho thấy người dùng AI làm việc đơn lẻ có hiệu suất tương đương nhóm đôi không dùng AI, biến AI trở thành 'đồng nghiệp' thực thụ chứ không đơn thuần là công cụ.
Trong bối cảnh 'tiền rẻ' đã qua, các startup đang tìm mọi cách cắt giảm chi phí. Peter Walker từ Carta - công ty chuyên về quản lý cổ phần - nhận xét: 'Nếu trước đây các founder thường khoe số nhân viên đông đảo thì giờ đây, họ tự hào khi nói 'hãy xem công ty tôi vận hành hiệu quả với đội ngũ tinh gọn thế nào''.
Số liệu từ Carta cho thấy khoảng thời gian trung bình để startup tuyển dụng nhân sự đầu tiên đã tăng đáng kể từ chưa đầy nửa năm (2022) lên hơn 9 tháng (2024). Điển hình là Base44 - công ty phát triển phần mềm bằng AI thuần túy - vừa được Wix thâu tóm với giá 80 triệu USD dù chỉ sở hữu đội ngũ 8 người.
Tuy nhiên, AI vẫn chưa phải là giải pháp hoàn hảo. Trong thử nghiệm tháng 6 vừa qua, Anthropic để mô hình Claude Sonnet điều hành một cửa hàng tự động. Dù khá thành thạo trong việc tìm kiếm nhà cung ứng và đáp ứng yêu cầu, hệ thống này lại bỏ lỡ cơ hội sinh lời, mắc lỗi 'ảo giác' dữ liệu, giảm giá quá đà và cuối cùng thua lỗ.
Còn nhiều thách thức khác tồn tại. Dù internet, mạng xã hội, SaaS và điện toán đám mây bùng nổ suốt 30 năm qua, tỷ lệ khởi nghiệp tại Mỹ vẫn ảm đạm cho đến khi đại dịch COVID-19 xảy ra - một phần do cơ cấu dân số già. Xu hướng nhân khẩu học này sẽ tiếp tục gây áp lực.
AI tạo sinh cũng tiềm ẩn rủi ro riêng. Theo nhận định của Annabelle Gawer (ĐH Surrey), dù công nghệ này giúp giảm rào cản gia nhập thị trường, nó cũng khiến ý tưởng kinh doanh dễ bị sao chép. Nếu không sở hữu chuyên môn đặc thù, các nhà sáng lập sẽ khó duy trì lợi thế cạnh tranh bền vững.
Thực tế đáng lo ngại là thị trường AI đang bị thống trị bởi các tập đoàn công nghệ khổng lồ và những phòng lab do họ tài trợ như OpenAI (được Microsoft hỗ trợ) hay Anthropic (hậu thuẫn bởi Amazon và Google). Gawer so sánh với sự phát triển của điện toán đám mây những năm 2010 - hiện do ba ông lớn kiểm soát. Dù giúp startup vận hành dễ dàng hơn, mô hình này cũng khiến họ phụ thuộc và bị các đại gia chiếm phần lớn giá trị tạo ra. Năm ngoái, lợi nhuận của bộ ba này tương đương 7% GDP Mỹ, tăng mạnh so với mức 2% một thập kỷ trước.
Mối lo ngại khác là nguy cơ các tập đoàn lớn 'đánh cắp' ý tưởng từ startup. Nhưng với Gwilliam của Solace, cô tỏ ra khá thoải mái: 'Bất lợi của người tiên phong có thể là rủi ro, nhưng cũng là bằng chứng xác nhận giá trị ý tưởng. Biết đâu họ sẽ đến và đề nghị: 'Chúng tôi muốn mua Solace'. Và tôi sẽ trả lời: 'Tuyệt vời, hãy thương lượng!' - đúng tinh thần của một doanh nhân thực thụ.
Theo: The Economist
