Buzz
Trung Quốc hiện đang dấn thân vào cuộc cạnh tranh khốc liệt với Elon Musk trong một lĩnh vực đầy sức nóng và triển vọng.
Với những chiếc khăn tay đỏ rực vẫy lên và những bước nhảy theo điệu nhạc dân gian, hơn một chục robot hình người đã xuất hiện trên sân khấu lớn nhất Trung Quốc vào tháng 1, để lại ấn tượng mạnh mẽ trong buổi Giao thừa Tết Nguyên đán được phát sóng trực tiếp.
Màn trình diễn này, thu hút hơn một tỷ người xem, là minh chứng rõ nét cho sự phát triển mạnh mẽ của ngành robot hình người tại Trung Quốc. Trong hai tháng qua, các video ghi lại cảnh robot Trung Quốc thực hiện các động tác ấn tượng như đi xe đạp, đá vòng cầu hay nhào lộn đã làm 'dậy sóng' trên internet, được truyền thông trong nước phóng đại như một biểu tượng cho sự phát triển mạnh mẽ của nền kinh tế.
Mặc dù hiện nay chỉ có một số ít mẫu robot hình người được sản xuất đại trà, nhưng cuộc đua với Tesla của Elon Musk – một trong những người tiên phong trong lĩnh vực này – đang trở nên ngày càng khốc liệt. Tương lai của những robot kiểu 'I, Robot', nơi máy móc sẽ đảm nhận công việc nhà hay trở thành người chăm sóc, đang thu hút sự chú ý của nhiều ông lớn công nghệ từ Mỹ và Trung Quốc, khiến họ đổ mạnh vốn vào ngành này.
Microsoft, Nvidia và Jeff Bezos, nhà sáng lập Amazon, đều đã đầu tư vào Figure AI, một công ty của Mỹ chuyên sản xuất robot hình người. Trong khi đó, theo báo cáo từ Bloomberg vào tháng trước, Meta cũng đang lên kế hoạch chi những khoản tiền lớn cho lĩnh vực này.
Elon Musk, người đã ra mắt robot hình người Optimus vào năm 2022 và nhanh chóng thu hút sự chú ý toàn cầu, gần đây dự đoán rằng dự án này có thể mang về doanh thu vượt mốc 10 nghìn tỷ USD.
Mặc dù có thể mất từ 5 đến 10 năm nữa để robot hình người thực sự tác động sâu rộng đến xã hội, nhưng trong tương lai lâu dài, chúng hoàn toàn có thể trở thành những thiết bị điện tử tiêu dùng phổ biến tiếp theo – theo nhận định của giáo sư Xi Ning, Chủ tịch ngành robot và tự động hóa tại Đại học Hồng Kông.
“Rồi ai cũng sẽ cần đến chúng – giống như ô tô, như điện thoại di động – và quy mô thị trường tiềm năng là vô cùng lớn”, ông chia sẻ với CNN.
Goldman Sachs đã dự đoán vào năm ngoái rằng thị trường robot hình người toàn cầu sẽ đạt giá trị 38 tỷ USD vào năm 2035. Trong vòng 5 năm tới, họ ước tính sẽ có khoảng 250.000 robot hình người, chủ yếu phục vụ cho mục đích công nghiệp, được sản xuất. Đồng thời, người tiêu dùng được kỳ vọng sẽ mua khoảng một triệu đơn vị mỗi năm trong thập kỷ tới.
Bắc Kinh, với tham vọng tái hiện lại thành công lớn của Trung Quốc trong ngành xe điện (EV), đang tìm cách nắm bắt cơ hội dẫn đầu trong làn sóng tăng trưởng này.
Chính phủ Trung Quốc đang tích cực xây dựng hình ảnh đất nước như một cường quốc công nghệ toàn cầu, đồng thời tận dụng đà phát triển mạnh mẽ của những thành tựu gần đây – như mô hình AI của DeepSeek, từng gây chấn động thế giới vào tháng 1 – đặc biệt trong bối cảnh Mỹ siết chặt các biện pháp hạn chế công nghệ đối với Bắc Kinh.
Mặc dù tham gia cuộc đua sau các đối thủ Mỹ như Tesla, Boston Dynamics và Figure AI, nhưng theo các chuyên gia, các công ty Trung Quốc đang nhanh chóng rút ngắn khoảng cách. Với khả năng tối ưu hóa chuỗi cung ứng và cắt giảm chi phí một cách 'siêu nhiên', các doanh nghiệp Trung Quốc đang đẩy mạnh việc sản xuất robot hình người hàng loạt.
GẦN BẮT KỊP
Hiện nay, Trung Quốc đã vươn lên dẫn đầu thị trường robot công nghiệp. Theo Liên đoàn Robot quốc tế (International Federation of Robotics) có trụ sở tại Đức, kể từ năm 2021, Trung Quốc đã triển khai số lượng robot công nghiệp vượt xa toàn bộ phần còn lại của thế giới.
So với robot hình người, robot công nghiệp thường sử dụng công nghệ đơn giản hơn và đảm nhận những công việc ít phức tạp hơn – chủ yếu được sử dụng trong các dây chuyền sản xuất hoặc vận chuyển tại các nhà máy.
Tương tự như ngành xe điện, Tesla là một trong số ít những cái tên tiên phong trong cuộc đua robot hình người khi Elon Musk công bố dự án này vào năm 2021 và ra mắt nguyên mẫu Optimus một năm sau đó. Kể từ đó, chính phủ Trung Quốc đã công khai ủng hộ mạnh mẽ ngành robot hình người thông qua các chương trình tài trợ lớn và chính sách hỗ trợ từ nhà nước.
Trong một văn bản chính sách ban hành năm 2023, Bộ Công nghiệp và Công nghệ Thông tin Trung Quốc đã xác định ngành công nghiệp robot hình người là “mặt trận công nghệ mới” trong cuộc cạnh tranh toàn cầu, với mục tiêu đến năm 2025 đạt năng lực sản xuất hàng loạt và duy trì chuỗi cung ứng ổn định cho các linh kiện cốt lõi.
“Trung Quốc bắt đầu muộn hơn một chút, nhưng nước này có những lợi thế riêng như thị trường nội địa khổng lồ và chuỗi cung ứng công nghệ hoàn chỉnh, điều này giúp họ phát triển các loại robot tương tự với chi phí thấp hơn,” giáo sư Xi Ning nhận định.
Trong ba năm qua, nhiều chính quyền địa phương, bao gồm các thành phố lớn như Bắc Kinh, Thượng Hải và Thâm Quyến, đã công bố các kế hoạch thành lập hoặc triển khai các quỹ đầu tư chuyên biệt cho lĩnh vực robot, với tổng trị giá ít nhất 73 tỷ nhân dân tệ (khoảng 10 tỷ USD), theo thống kê của CNN.
Vào tháng trước, Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình đã chủ trì một cuộc họp cấp cao với các lãnh đạo doanh nghiệp hàng đầu trong nước. Trong hàng ghế đầu, có sự hiện diện của Wang Xingxing, Giám đốc điều hành của Unitree – công ty đứng sau loạt robot nhảy múa gây sốt trên mạng xã hội – một dấu hiệu rõ ràng cho thấy Bắc Kinh đang ngày càng chú trọng đến lĩnh vực công nghệ mới nổi này.
Ngoài Unitree, những doanh nghiệp khác tại Trung Quốc cũng đang dần khẳng định tên tuổi trong ngành này, bao gồm UBTech có trụ sở tại Thâm Quyến; Agibot, công ty được hậu thuẫn bởi “ông lớn” xe điện BYD; Robotera ở Bắc Kinh; Fourier Intelligence tại Thượng Hải; và cả XPeng, nhà sản xuất xe điện cũng đã tham gia vào cuộc chơi.
TỤT HẬU
Mặc dù hiện đang dẫn đầu chuỗi cung ứng toàn cầu, các chuyên gia nhận định rằng Trung Quốc vẫn còn đang tụt lại phía sau phương Tây trong một số công nghệ cốt lõi. Theo một nghiên cứu từ Morgan Stanley công bố tháng trước, khoảng 56% các công ty trong chuỗi cung ứng robot hình người hiện đang có trụ sở tại Trung Quốc.
Tuy nhiên, Trung Quốc vẫn cần phải đạt được những đột phá trong các “công nghệ lõi” như chip xử lý, cảm biến độ chính xác cao và hệ điều hành cho robot để giảm sự phụ thuộc vào công nghệ từ nước ngoài – theo giáo sư Zhang Dan, Chủ nhiệm khoa Robot thông minh và Tự động hóa tại Đại học Bách khoa Hồng Kông.
Chip AI là nền tảng vận hành của hệ thống robot hình người, giúp điều khiển tư duy, nhận thức và chuyển động của chúng. Tuy nhiên, nhiều nhà phát triển robot hiện nay vẫn phụ thuộc vào sản phẩm của Nvidia – tập đoàn chip AI hàng đầu của Mỹ. Trong hội nghị thường niên dành cho các nhà phát triển vừa qua, Nvidia đã giới thiệu một mô hình AI nền tảng mới dành riêng cho robot hình người.
Dưới thời Tổng thống Joe Biden, chính phủ Mỹ đã liên tục siết chặt các quy định về xuất khẩu chip tiên tiến, với lý do lo ngại về an ninh quốc gia. Đáp lại, Bắc Kinh đã đẩy mạnh phát triển chuỗi cung ứng chip nội địa như một phần trong chiến lược tự chủ công nghệ.
Bên cạnh đó, các công ty từ châu Âu, Mỹ và Nhật Bản vẫn thống trị thị trường linh kiện cao cấp – từ cảm biến đến động cơ và vít chính xác – những bộ phận thiết yếu giúp robot vận hành một cách ổn định và tinh vi.
Để khắc phục điểm yếu này, nhiều nhà cung cấp Trung Quốc đã chủ động tiếp cận Tesla. Theo ông P.K. Tseng, giám đốc nghiên cứu cấp cao tại công ty phân tích thị trường TrendForce, không ít doanh nghiệp Trung Quốc đã gửi mẫu linh kiện cho Tesla để thử nghiệm.
“Sau khi cung cấp linh kiện cho Tesla, các nhà sản xuất Trung Quốc sẽ cải tiến sản phẩm dựa trên phản hồi từ các cuộc thử nghiệm, và sau đó cung cấp phiên bản nâng cấp cho các nhà sản xuất trong nước”, ông giải thích.
Theo thời gian, quy trình này sẽ hình thành một vòng lặp phát triển công nghệ liên tục, từ đó nâng cao chất lượng toàn diện cho ngành công nghiệp robot hình người tại Trung Quốc.
KẺ HỦY DIỆT GIÁ
Mặc dù vẫn còn tồn tại khoảng cách về công nghệ, Trung Quốc đã nổi lên như một “kẻ phá vỡ giá thành” trong ngành công nghiệp robot hình người còn đang ở giai đoạn đầu này.
Engine AI – một công ty tại Thâm Quyến – đã ra mắt mẫu PM01 vào cuối năm ngoái với giá chỉ 88.000 nhân dân tệ (tương đương 12.175 USD). Trong khi đó, mẫu G1 của Unitree – có khả năng thực hiện cú đá vòng cầu – được bán với giá 99.000 nhân dân tệ (khoảng 13.697 USD).
Trong một sự kiện diễn ra vào năm ngoái, Elon Musk đã ước tính rằng giá của robot hình người Optimus của Tesla sẽ dao động từ 20.000 đến 30.000 USD. Việc giảm giá thành cho robot hình người là một bước tiến quan trọng trên con đường thương mại hóa và phổ cập rộng rãi sản phẩm này.
Không chỉ các công ty khởi nghiệp, những tên tuổi lớn trong ngành xe điện như BYD và XPeng cũng đã dần mở rộng sang lĩnh vực robot hình người. Các chuyên gia cho rằng, sau nhiều năm cạnh tranh gay gắt và chiến đấu về giá tại thị trường Trung Quốc, các công ty này đã học được cách mở rộng sản xuất nhanh chóng và tối ưu chi phí hiệu quả.
Brady Helwig, Giám đốc phụ trách kinh tế tại tổ chức nghiên cứu Special Competitive Studies Project, nhận xét rằng: Vì quy trình sản xuất robot hình người có nhiều điểm tương đồng với sản xuất xe điện – đặc biệt là ở các linh kiện như cảm biến và pin – các nhà sản xuất EV rõ ràng đang có lợi thế cạnh tranh khi gia nhập thị trường này.
Cuối năm ngoái, XPeng đã cho ra mắt robot hình người mang tên Iron và công bố kế hoạch sản xuất hàng loạt vào cuối năm 2025. Cùng thời gian đó, BYD cũng bắt đầu chiến dịch tuyển dụng nhân tài để phát triển robot của riêng mình, sau khi đã đầu tư vào một số nhà sản xuất robot hình người trong nước.
Trước tình trạng khủng hoảng dân số ngày càng nghiêm trọng tại Trung Quốc, các nhà lãnh đạo quốc gia xem robot hình người như một giải pháp tiềm năng để bù đắp cho lực lượng lao động đang suy giảm. Thực tế, dân số Trung Quốc đã giảm liên tục trong ba năm qua.
“Nếu robot hình người có thể được sản xuất và triển khai rộng rãi trong nền kinh tế, đây sẽ là yếu tố bất ngờ có thể thu hẹp khoảng trống lực lượng lao động”, chuyên gia Brady Helwig nhận định.
Theo: CNN
