Liệu ‘kịch bản Nokia’ có đang tái diễn với những ông lớn từng thống trị Thung lũng Silicon?
Theo Sumeet Vaidya, CEO của Crafting, trả lời Fortune, đây là một cú chấn động trên nhiều tầng nghĩa. Trong lịch sử, các startup xuất sắc nhất tại Thung lũng Silicon luôn đi trước thời đại vài bước, xây dựng đế chế và huyền thoại kinh doanh bằng việc dự đoán chính xác những gì con người sẽ khao khát khi một xu hướng mới bùng nổ.
Ngày nay, chính Thung lũng Silicon lại đang tụt lại sau những chuẩn mực xã hội mà họ từng kiến tạo trong nhiều năm. Không chỉ vậy, các tập đoàn lớn còn sa vào việc bảo vệ những mô hình kinh doanh khép kín, khiến tốc độ đổi mới dần chậm lại. Trong khi đó, thời gian thì không chờ đợi bất kỳ ai.
Khi nhu cầu xã hội buộc các ông lớn phải chạy theo

Như chúng ta đang chứng kiến qua tốc độ cập nhật mô hình dồn dập, các plugin chuyên ngành và hàng loạt tính năng mới liên tục xuất hiện, áp lực đang ngày càng đè nặng lên các tập đoàn công nghệ lớn. Những “cẩm nang quyền lực” từng định hình và kiểm soát xã hội trong thời kỳ web, di động và điện toán đám mây giờ đã trở nên lỗi thời, buộc họ phải thích nghi và cung cấp đúng thứ người dùng mong muốn.
Tương lai của các trợ lý AI sẽ cần những lớp điều phối và tổ chức thông minh, hoạt động không phụ thuộc vào việc người dùng dùng điện thoại nào, doanh nghiệp chọn nhà cung cấp đám mây nào, hay họ ưu ái mô hình của phòng thí nghiệm AI nào. Tất cả chỉ cần một điều: khả năng vận hành liền mạch trên mọi hệ thống.
Điều này hoàn toàn khả thi ngay ở thời điểm hiện tại, nhưng các lãnh đạo trong ngành AI vẫn đang phủ nhận và cố gắng giữ chân người dùng trong hệ sinh thái riêng của họ. Và chính điều đó đang đánh đổi bằng tinh thần đổi mới từng đưa Thung lũng Silicon trở thành trung tâm công nghệ thế giới.
Trong khi đó, vấn đề quyền riêng tư và bảo mật lại đang bị xem nhẹ, khi nhiều người tin rằng họ có thể cá nhân hóa một tác nhân (hoặc nhóm tác nhân) bằng kho dữ liệu khổng lồ gồm email, tin nhắn iMessage từ bạn bè, biên bản các cuộc họp kinh doanh và mọi phần mềm họ sử dụng hằng ngày.
AI lý tưởng là có thể hoạt động mọi lúc, mọi nơi
Tất cả các nhà cung cấp quy mô lớn và những công ty lâu đời tại Thung lũng Silicon đều đang dồn lực tích hợp công cụ AI vào mọi ngóc ngách trong hệ sinh thái của họ, bất chấp tâm lý và nhu cầu thực sự của người dùng. Nhưng cách tiếp cận đó lại không mang lại hiệu quả như kỳ vọng.
Người dùng ngày càng kỳ vọng AI có thể vận hành như chính họ, không bị trói buộc bởi bất kỳ nền tảng, sản phẩm hay hệ sinh thái khép kín nào. Họ muốn AI hỗ trợ cả công việc lẫn đời sống cá nhân và có thể thực hiện những gì họ làm.
Từ Mark Zuckerberg đến bất kỳ người hàng xóm nào, ai cũng đang cố xây dựng và triển khai một trợ lý AI không chỉ hiểu công việc mà còn có thể chủ động thực hiện nó. Điều này khiến cả các công ty AI tiên phong lẫn các ông lớn phần mềm truyền thống phải gấp rút chạy theo.

Lời hứa về việc tự động hóa các công việc nhàm chán ở công sở hay tại nhà thông qua việc kết nối các trợ lý AI với nhau dường như đã rất gần, nhưng vẫn chưa thể chạm tới. Lợi ích có vẻ vượt trội so với rủi ro, nhưng không ai thật sự chắc chắn về điều đó.
Một ví dụ gây chấn động về điều này đã diễn ra ngay tại trung tâm Thung lũng Silicon. Trong làn sóng chứng minh rằng AI có thể viết mã tốt như kỹ sư, những người tiên phong giờ đây lại bị chôn vùi trong khối lượng mã do AI tạo ra mà không có cách nào đơn giản để đảm bảo mọi bản thảo đều chính xác.
Nút thắt không còn nằm ở việc tạo mã nguồn nữa, mà đã chuyển sang khâu kiểm tra mã, thậm chí là kiểm tra lại các hệ thống kiểm thử do chính AI tạo ra—một vấn đề được phơi bày rõ ràng qua sự cố AWS bị gián đoạn do AI gây ra.
Các kỹ sư thực tế đang dành nhiều thời gian hơn để rà soát lại những gì AI viết ra và chờ các quy trình kiểm thử tồn đọng hoàn tất. Mọi thứ đang dần đi đến điểm mà cả CEO lẫn kỹ sư backend mới vào nghề đều phải tự hỏi liệu đội ngũ kỹ thuật có thực sự đang làm việc hiệu quả hơn hay không.
Người dùng cần AI “nói một, hiểu mười”
Các công cụ AI chỉ mạnh trong giới hạn khả năng của chúng. Vì vậy, những người tiên phong đang “cuồng nhiệt” thu gom mọi chiếc Mac Mini có thể, rồi đưa toàn bộ phần mềm họ sử dụng vào đó. AI cần có khả năng soạn tin nhắn, truy cập email, xem xét quyết định họp hành, theo dõi tiến độ giao dịch, hiểu quy tắc thương hiệu và hơn thế nữa. Không một công ty nào trước đây từng có thể hoặc muốn xây dựng trọn vẹn điều đó.
Một “bí mật công khai” hiện nay là các mô hình AI đang dần trở thành hàng hóa phổ thông. Các ông lớn buộc phải hướng tới tương lai đa mô hình, đa hệ sinh thái nếu muốn thu hẹp khoảng cách đổi mới và giành lại vị thế dẫn dắt trong kỷ nguyên AI.
Ví dụ, NanoClaw được xem như một dấu hiệu báo trước về hình hài AI trong tương lai. Điều này cũng được phản ánh qua tốc độ tiếp nhận nhanh chóng các công cụ như Town đối với những cá nhân cần một trợ lý 24/7 thực sự hiệu quả.

Điều này cũng đang tác động mạnh đến Crafting, nơi các đội ngũ kỹ thuật doanh nghiệp đang kết nối dữ liệu từ nhiều nguồn khác nhau để xây dựng các tác nhân có khả năng triển khai sản phẩm giống như kỹ sư phần mềm thực thụ.
Ngay cả những công cụ cấp thấp hơn như Zapier và Gumloop cũng đang thu hút người dùng không chuyên kỹ thuật, những người tự xây dựng hệ thống điều phối tác nhân cá nhân cho riêng mình.
Điều này cho thấy một thực tế: con người không phản đối AI nếu nó thực sự làm được những gì họ cần. Ngược lại, chính những nhu cầu đó sẽ đưa AI trở thành một phần tất yếu trong đời sống hằng ngày và trong vận hành doanh nghiệp quy mô lớn.
Hiện chưa rõ ai sẽ đủ sức trụ vững trong cuộc cạnh tranh và giành chiến thắng khi kỷ nguyên AI đạt đến đỉnh điểm. Nhưng một điều chắc chắn là, khác với các chu kỳ đổi mới trước đây của Thung lũng Silicon, các startup cuối cùng sẽ trở thành lớp keo kết nối toàn bộ hệ sinh thái.
Sau nhiều thập kỷ định hình cách thế giới trải nghiệm công nghệ, các ông lớn tại đây buộc phải hạ mình trước nhu cầu xã hội và xây dựng những hệ sinh thái AI mà người dùng thực sự mong muốn, nếu không họ sẽ đánh mất toàn bộ vị thế.
* Nguồn: Fortune
