Nhậm Chính Phi - nhà sáng lập Huawei từng có câu nói nổi tiếng: 'Hoa mận chỉ khoe sắc khi đông tàn', và giờ đây tập đoàn công nghệ này đã thực sự trở thành đóa mận rực rỡ sau bao tháng ngày gian khó.

Năm 2021 đánh dấu thời khắc đen tối nhất của Huawei khi bị Mỹ siết chặt lệnh cấm, mất toàn bộ quyền sử dụng nền tảng Android, không thể tiếp cận chip cao cấp và vô số linh kiện then chốt, buộc gã khổng lồ công nghệ từ bỏ ngôi vương để vật lộn sinh tồn.
Để duy trì hoạt động, Huawei buộc phải thoái vốn khỏi thương hiệu Honor, đồng thời đột phá vào các lĩnh vực hoàn toàn mới như điện toán đám mây, sản xuất xe điện, thậm chí cả ngành khai thác khoáng sản - những mảng kinh doanh chưa từng nằm trong chiến lược ban đầu.
Nhưng chỉ sau thời gian ngắn, cú lội ngược dòng ngoạn mục của Huawei khiến cả thế giới kinh ngạc. Từ bờ vực sụp đổ, họ vươn lên thành biểu tượng công nghệ mới của Trung Quốc, thách thức các đế chế phương Tây như Nvidia không chỉ trên mặt trận chip AI mà còn trong cuộc đua định hình tương lai trí tuệ nhân tạo toàn cầu.

Hành trình từ 'vực thẳm' đến 'huyền thoại quốc gia'
"Chúng tôi vẫn đứng vững" - đó là tuyên bố vừa chua xót vừa đầy tự hào của Tao Jingwen, thành viên HĐQT Huawei, khi công bố báo cáo lợi nhuận năm 2022 sụt giảm tới 70%, mức thấp kỷ lục kể từ năm 2011.
Trong giai đoạn khó khăn đó, Huawei buộc phải tìm mọi cách sinh tồn từ bán điện thoại, sản xuất ô tô đến khai thác khoáng sản. Từ một đế chế smartphone toàn cầu, họ gần như biến mất khỏi bản đồ công nghệ thế giới do các lệnh trừng phạt của Mỹ.
Nhưng chỉ sau 12 tháng, cục diện đã thay đổi hoàn toàn một cách bất ngờ.
Năm 2023, Huawei ghi nhận mức tăng trưởng 9% bất chấp thị trường smartphone toàn cầu suy giảm. Đầu 2024, họ vượt mặt Apple tại thị trường Trung Quốc với doanh số tăng vọt 64%, trong khi iPhone sụt giảm tới 24%. Sự xuất hiện của Mate 60 Pro với chip Kirin 9000s tự sản xuất đã khiến phương Tây kinh ngạc: Làm sao một công ty bị cấm vận toàn diện có thể phục hồi thần tốc đến vậy?
Bí quyết nằm ở nghị lực phi thường, tầm nhìn dài hạn và sự ủng hộ ngầm từ chính phủ. Huawei đã chứng minh tinh thần bất khuất khi biến khó khăn thành cơ hội, tập trung mọi nguồn lực cho hoạt động nghiên cứu phát triển.
Trước làn sóng hạn chế xuất khẩu chip AI từ Mỹ, Trung Quốc đẩy mạnh phát triển công nghệ nội địa và chọn Huawei - với kinh nghiệm đương đầu trừng phạt - làm lá cờ đầu, nhận được nguồn đầu tư khổng lồ để tự chủ hóa công nghệ.
Năm 2022, Huawei đầu tư kỷ lục 161 tỷ Nhân dân tệ (23,5 tỷ USD) cho R&D, chiếm 25% tổng doanh thu. Chỉ trong thời gian ngắn, hơn 13.000 linh kiện từng phụ thuộc vào Mỹ đã được thay thế bằng sản phẩm nội địa.
Thành quả là dòng chip AI Ascend 910B đột phá, được xem như giải pháp thay thế cho Nvidia A100 - dòng GPU bị cấm xuất khẩu sang Trung Quốc. Huawei không chỉ làm chủ phần cứng mà còn phát triển hệ điều hành CANN thay thế nền tảng CUDA, giúp các nhà phát triển triển khai các mô hình AI quy mô lớn.
Vào tháng 4/2024, Huawei công bố hệ thống AI CloudMatrix 384 - tích hợp 384 chip Ascend 910C, được đánh giá có thể vượt trội hệ thống GB200 NVL72 của Nvidia về một số chỉ số hiệu năng quan trọng.
Ngoài nỗ lực tự thân, Huawei còn nhận được sự hậu thuẫn mạnh mẽ từ chính phủ Trung Quốc với khoản đầu tư hàng tỷ Nhân dân tệ vào các dự án nghiên cứu trọng điểm, giúp họ không chỉ vượt qua khó khăn mà còn làm chủ những công nghệ then chốt trong lĩnh vực bán dẫn và trí tuệ nhân tạo.


Không chỉ dừng lại ở việc phát triển chip, Huawei đã xây dựng thành công hệ sinh thái AI hoàn chỉnh bao gồm phần cứng, nền tảng điện toán đến các mô hình ngôn ngữ lớn. Bộ AI Pangu của họ không cạnh tranh trực tiếp với GPT hay Gemini về quy mô, mà tập trung vào các ứng dụng chuyên ngành như khai khoáng, hậu cần, chăm sóc sức khỏe và dịch vụ tài chính.
Huawei cũng đã tự phát triển hệ thống phần mềm CANN như một giải pháp thay thế cho nền tảng CUDA của Nvidia, dù vẫn cần hoàn thiện thêm về khả năng tương thích và tích hợp.
Tại các khu vực khai thác hẻo lánh, đội xe tải tự hành ứng dụng 5G và AI của Huawei đã thay thế con người trong việc vận chuyển hàng trăm tấn than mỗi ngày. Từ những mô hình AI trong phòng thí nghiệm, Huawei đã đưa trí tuệ nhân tạo vào các ứng dụng thực tế - một hướng đi khác biệt so với các tập đoàn công nghệ phương Tây.
Những lệnh cấm vận đã trở thành động lực gián tiếp đưa Huawei trở thành 'người hùng công nghệ' của Trung Quốc trong cuộc đua AI, nhận được sự ủng hộ đặc biệt từ chính phủ cho các dự án trí tuệ nhân tạo. Điều này như một liều 'doping' giúp tăng tốc phát triển cả phần cứng và phần mềm AI của họ.
Dưới áp lực từ bên ngoài, Huawei buộc phải chuyển mình và mở rộng lĩnh vực hoạt động trong thập kỷ qua. Giờ đây, tập đoàn này hiện diện trên nhiều mặt trận từ xe thông minh, hệ điều hành đến các công nghệ nền tảng cho AI như chất bán dẫn cao cấp, trung tâm dữ liệu, vi mạch và các mô hình ngôn ngữ lớn.
Jensen Huang - CEO Nvidia đã thừa nhận Huawei là 'một trong những đối thủ công nghệ đáng gờm nhất toàn cầu' và cảnh báo rằng họ hoàn toàn có thể thay thế vị trí của Nvidia tại thị trường Trung Quốc nếu Mỹ tiếp tục siết chặt xuất khẩu chip.
Huawei giờ đây trở thành biểu tượng cho chủ trương 'tự chủ công nghệ' của Trung Quốc. Không chỉ vượt qua khó khăn, họ đang trở thành hình mẫu trong cuộc đối đầu công nghệ giữa phương Đông và phương Tây, đặc biệt trong bối cảnh căng thẳng Mỹ-Trung leo thang.
Nhậm Chính Phi - nhà sáng lập Huawei từng nói: 'Hoa mận nở sau mùa đông lạnh giá'. Giờ đây, tập đoàn này đúng là đóa mận rực rỡ sau giá rét, không chỉ hồi sinh như một doanh nghiệp mà còn trở thành biểu tượng công nghệ mang tầm vóc quốc gia.
*Nguồn: CNBC, Fortune, BI