Buzz
Đa số các CEO đều tỏ ra kinh ngạc khi chứng kiến sự phổ biến của robot trong các dây chuyền sản xuất tại Trung Quốc.
Jim Farley, CEO của Ford, đã trở về từ Trung Quốc với vẻ mặt không giấu được sự hoảng hốt. "Đó là điều đáng kinh ngạc nhất tôi từng chứng kiến," ông chia sẻ sau chuyến thăm các nhà máy tại quốc gia đông dân nhất thế giới. Những gì Farley chứng kiến không chỉ là ô tô với phần mềm tự lái hay công nghệ nhận diện khuôn mặt, mà là một cuộc cách mạng công nghiệp đang diễn ra với tốc độ đáng kinh ngạc.
"Chi phí và chất lượng xe của họ vượt trội hơn hẳn những gì tôi từng thấy ở phương Tây," Farley cảnh báo. "Chúng ta đang phải cạnh tranh toàn cầu với Trung Quốc, không chỉ trong lĩnh vực xe điện. Nếu thất bại trong cuộc đua này, Ford sẽ không còn chỗ đứng."
Robot hình người được chế tạo tại nhà máy ZEEKR ở Trung Quốc
Farley không phải là người duy nhất bị sốc. Andrew Forrest, tỷ phú khai khoáng người Australia, đã chia sẻ về trải nghiệm đầy ngạc nhiên của mình: "Tôi có thể đưa bạn đến những nhà máy nơi mà bạn sẽ đi dọc theo các băng chuyền khổng lồ. Các máy móc trồi lên từ sàn và bắt đầu lắp ráp. Sau khoảng 800-900 mét, một chiếc xe tải lăn ra. Không có người công nhân nào - tất cả đều là robot."
Greg Jackson, CEO của công ty năng lượng Anh Octopus, mô tả những "nhà máy tối" khổng lồ, nơi robot làm việc một cách độc lập đến mức không cần bật đèn cho con người. "Chúng tôi đã tham quan một nhà máy tối sản xuất một lượng điện thoại khổng lồ. Quy trình tự động hóa đã tiến xa đến mức không có công nhân nào tham gia sản xuất, chỉ có một số ít người để giám sát hoạt động của nhà máy," Jackson nhớ lại.
Đây là một Trung Quốc hoàn toàn khác biệt so với hình ảnh "Made in China" giá rẻ mà nhiều người phương Tây vẫn thường nghĩ. Thay vào đó, quốc gia này đang dẫn đầu trong các lĩnh vực công nghệ cao như xe điện, pin, tấm năng lượng mặt trời, tuabin gió, drone và robot tiên tiến.
Động lực đằng sau sự chuyển mình này đến từ chính sách "jiqi huanren" - thay thế con người bằng máy móc. Chính quyền địa phương hỗ trợ doanh nghiệp bằng các chính sách giảm thuế lớn và hoàn trả một phần năm chi phí mua robot công nghiệp. Kết quả thật ấn tượng: từ 189.000 robot vào năm 2014, hiện nay Trung Quốc đã sở hữu hơn 2 triệu robot công nghiệp.
Sự khác biệt này càng nổi bật khi so sánh với các quốc gia khác. Năm ngoái, Trung Quốc đã bổ sung thêm 295.000 robot mới, trong khi Đức chỉ có 27.000, Mỹ 34.000 và Anh chỉ vỏn vẹn 2.500. Nếu tính theo mật độ, Trung Quốc có 567 robot cho mỗi 10.000 công nhân sản xuất, vượt xa Đức với 449, Mỹ với 307 và Anh chỉ có 104.
Trung Quốc dẫn đầu về số lượng robot bổ sung hàng năm
Rian Whitton, chuyên gia từ Bismarck Analysis, nhận định rằng ngoài mục tiêu thống trị các ngành công nghiệp tương lai, Trung Quốc còn muốn giảm bớt tác động của vấn đề dân số già. "Họ không tự động hóa chỉ để tăng lợi nhuận như phương Tây nghĩ, mà để bù đắp sự suy giảm dân số và đạt được lợi thế cạnh tranh," Whitton giải thích.
Sự kết hợp giữa công nghệ tiên tiến và năng suất khổng lồ đang gây sức ép lớn đối với các thương hiệu phương Tây. Một trong những dấu hiệu rõ ràng nhất là trên các con phố, khi xe điện và xe hybrid Trung Quốc đang ngày càng chiếm lĩnh thị trường. Tại Anh, doanh số của BYD từ Thâm Quyến đã tăng gấp 10 lần trong tháng 9, vượt qua các thương hiệu lâu đời như Mini, Renault và Land Rover.
Mike Hawes, CEO Hiệp hội Nhà sản xuất và Thương mại Ô tô, chia sẻ: "Điều ấn tượng nhất về ngành công nghiệp ô tô của Trung Quốc chính là tốc độ phát triển. Họ có thể thiết kế và đưa vào sản xuất những mẫu xe trong nửa thời gian so với hầu hết các nhà sản xuất ở châu Âu."
Sander Tordoir từ Trung tâm Cải cách châu Âu cảnh báo rằng châu Âu và Anh cần đẩy mạnh việc ứng dụng robot nếu muốn theo kịp Trung Quốc. "Robot, nếu được triển khai hiệu quả, có thể cải thiện năng suất một cách đáng kể. Nếu Trung Quốc làm rất tốt điều này, chúng ta cần phải nỗ lực theo kịp," ông chia sẻ.
Tuy nhiên, Anh lại có thành tích kém trong việc sử dụng robot. Năm ngoái, số lượng robot mới giảm tới 35%. Whitton cho rằng, thay vì duy trì các nhà máy thép và ô tô lạc hậu, chính phủ nên khuyến khích việc tạo ra các công việc công nghệ cao mới. "Tôi thấy chính phủ chi hàng tỷ bảng mỗi năm cho các dự án đầu cơ như hydrogen xanh, nhưng tại sao không đầu tư 5 tỷ bảng mỗi năm vào thiết bị công nghệ?" ông đặt câu hỏi.
Một nghịch lý là những quốc gia đã tự động hóa mạnh mẽ trong "cú sốc Trung Quốc" đầu tiên vào những năm 2000 lại giữ được nhiều việc làm trong ngành công nghiệp hơn. "Mọi người lo lắng rằng tự động hóa sẽ khiến việc làm bị mất," Whitton nói. "Nhưng thực tế, việc mất việc làm sẽ xảy ra ở những quốc gia không tự động hóa."
Nói cách khác, nếu không tiến hành hiện đại hóa, gần như chắc chắn sẽ dẫn đến sự xuất hiện của nhiều nhà máy tối ở phương Tây - nhưng là những nhà máy tối không còn sản xuất gì cả.
