Buzz
Theo quy tắc này, một số lượng lớn sản phẩm bán dẫn của Hàn Quốc đang dần bị thay thế âm thầm bởi các nhà sản xuất trong nước Trung Quốc.
Trong khi sự chú ý toàn cầu tập trung vào cuộc đối đầu về ngành chip giữa Mỹ và Trung Quốc, một bên đang phải gánh chịu hậu quả nặng nề nhất, mà ít ai biết đến, chính là ngành công nghiệp thiết bị bán dẫn của Hàn Quốc.
Chính phủ Trung Quốc đang thực hiện một chiến lược sắc bén nhưng đầy thách thức - "quy tắc 50%" - yêu cầu các nhà máy bán dẫn trong nước phải mua thiết bị nội địa cho mỗi thiết bị nhập khẩu từ nước ngoài. Các chuyên gia lo ngại rằng đây chỉ mới là sự khởi đầu của một cuộc thay đổi sâu rộng hơn trong ngành công nghiệp bán dẫn toàn cầu.
Dữ liệu từ nền tảng Hankyung Aicel cho thấy xuất khẩu thiết bị bán dẫn của Hàn Quốc sang Trung Quốc trong khoảng thời gian từ tháng 1 đến tháng 10 năm nay chỉ đạt 963 triệu USD, giảm 17,8% so với cùng kỳ năm ngoái. So với năm 2021, khi Trung Quốc bắt đầu mở rộng các nhà máy bán dẫn lớn, con số này đã giảm gần một nửa.
Quy tắc không chính thức của ngành bán dẫn Trung Quốc
Nỗ lực của Trung Quốc nhằm giảm sự phụ thuộc vào công nghệ chip đang gây ra những tác động tiêu cực đối với Hàn Quốc.
Điều đáng ngạc nhiên là trong cùng giai đoạn, tổng giá trị nhập khẩu thiết bị bán dẫn của Trung Quốc lại tăng 6,7%, đạt 28,4 tỷ USD. Sự tăng trưởng này minh chứng rõ ràng rằng Trung Quốc không mua ít thiết bị hơn, mà đang thay thế thiết bị của Hàn Quốc bằng các sản phẩm nội địa.
"Quy tắc 50%" dù chưa bao giờ được công nhận chính thức bởi chính phủ Trung Quốc, nhưng đã trở thành một quy tắc không chính thức mà tất cả các công ty bán dẫn Trung Quốc đều áp dụng. Lý do khiến chỉ có thiết bị Hàn Quốc bị ảnh hưởng, trong khi các đối thủ từ châu Âu và Nhật Bản vẫn giữ vững thị phần, là do các thiết bị với công nghệ tiên tiến từ các công ty như ASML (Hà Lan) và Applied Materials (Mỹ) không thể bị thay thế. Ngược lại, thiết bị Hàn Quốc với độ phức tạp tương đối thấp lại trở thành mục tiêu thay thế dễ dàng nhất cho các công ty Trung Quốc.
Hậu quả đã rõ ràng. Jusung Engineering, công ty phụ thuộc vào Trung Quốc đến hơn 80% doanh thu, đã chứng kiến doanh thu giảm 14% trong ba quý đầu năm nay so với năm trước. Tình hình của Nextin còn tồi tệ hơn với mức giảm tới 39%. Zeus, công ty xuất khẩu thiết bị làm sạch sang Trung Quốc, cũng báo cáo doanh thu giảm 14%, chỉ còn 284,5 tỷ won trong cùng kỳ.
Triển lãm Semicon China 2025 tại Thượng Hải vào tháng 3 vừa qua đã trở thành một cột mốc "thức tỉnh" đầy đau đớn cho các công ty Hàn Quốc. Tại sự kiện này, họ đã nhận ra rằng các nhà sản xuất thiết bị bán dẫn Trung Quốc, trước đây họ luôn cho là "thấp hơn" họ, đã tiến bộ và đuổi kịp một cách nhanh chóng.
Cỗ máy quang khắc do hãng SMEE của Trung Quốc tự sản xuất
SiCarrier, một startup mới chỉ 4 tuổi nhưng nhận được sự hỗ trợ mạnh mẽ từ Huawei, đã gây ngạc nhiên khi công bố cùng lúc khoảng 30 loại thiết bị khác nhau. Shanghai Micro Electronics Equipment (SMEE) đã trình diễn thiết bị lithography DUV 28nm, công nghệ mà trước đây chỉ một số ít công ty như ASML sở hữu. Naura, nhà sản xuất thiết bị lớn nhất Trung Quốc, giới thiệu thiết bị ion implantation, một lĩnh vực mà Mỹ vẫn đang thống trị. Tất cả những thiết bị này đều là những sản phẩm mà Hàn Quốc "thậm chí không thể với tới".
Khoản đầu tư khổng lồ
Các số liệu cho thấy mức độ nghiêm trọng của tình hình. Kể từ năm 2014, chính phủ Trung Quốc đã đầu tư vào toàn bộ hệ sinh thái bán dẫn thông qua Quỹ Đầu tư Công nghiệp Mạch Tích hợp Quốc gia (Big Fund) với tổng giá trị 339 tỷ nhân dân tệ qua hai giai đoạn. Năm ngoái, họ đã tạo ra quỹ thứ ba trị giá 340 tỷ nhân dân tệ. Chính phủ Trung Quốc nhận định rằng "vật liệu, linh kiện và thiết bị" là những mắt xích yếu nhất trong hệ sinh thái bán dẫn của họ và đã quyết định đầu tư hơn một nửa số tiền này vào các lĩnh vực này.
Công ty CXMT của Trung Quốc cũng đã bắt đầu phát triển bộ nhớ cao cấp HBM3 để cạnh tranh với các đối thủ lớn như Samsung và SK Hynix.
Kết quả đã bắt đầu hiện rõ. YMTC, nhà sản xuất NAND flash lớn nhất Trung Quốc, gần đây đã khởi công xây dựng nhà máy bán dẫn thứ ba tại Vũ Hán. ChangXin Memory Technologies (CXMT) đã hoàn thành việc phát triển bộ nhớ băng thông cao thế hệ thứ tư (HBM3) và cung cấp mẫu cho Huawei, dự định bắt đầu sản xuất hàng loạt vào năm tới. Ngành công nghiệp cho rằng quỹ "Big Fund" của chính phủ Trung Quốc đã giúp CXMT thu hẹp nhanh chóng khoảng cách về công nghệ.
Một khảo sát gần đây của Liên đoàn Các Ngành Công nghiệp Hàn Quốc với 100 công ty cho thấy các nhà phản hồi cho rằng khả năng cạnh tranh công nghiệp của Trung Quốc đã vượt qua Hàn Quốc trong năm nay, và dự báo sẽ đạt mức tương đương với Mỹ trong năm năm tới.
Đặc biệt đáng lo ngại, nhiều phản hồi trong triển vọng năm 2030 cho rằng Trung Quốc có khả năng vượt qua Hàn Quốc trong tất cả các ngành công nghiệp chủ chốt, bao gồm cả bán dẫn. Trong ngành bán dẫn, có ý kiến cho rằng "công nghệ HBM của các công ty bộ nhớ Trung Quốc có thể sánh ngang với Hàn Quốc trong vòng hai đến ba năm tới".
Các chuyên gia cảnh báo rằng cuộc đuổi kịp này không chỉ là vấn đề kỹ thuật mà còn có thể tác động đến toàn bộ cấu trúc chuỗi cung ứng. Với sự phụ thuộc mạnh mẽ vào nguyên liệu thô và vật liệu từ Trung Quốc, có lo ngại rằng sự gián đoạn trong các mặt hàng cụ thể hoặc hạn chế xuất khẩu có thể tái diễn bất cứ lúc nào nếu căng thẳng Mỹ-Trung tiếp tục leo thang.
Sự chảy máu chất xám cũng được xem là một yếu tố rủi ro cấu trúc. Nhiều kỹ sư từ Intel, Samsung Electronics và SK hynix đang làm việc tại các công ty bộ nhớ Trung Quốc, dẫn đến nhận định rằng bí quyết mà Hàn Quốc đã tích lũy trong suốt nhiều thập kỷ đang dần được chuyển giao sang Trung Quốc.
Các chuyên gia đánh giá giai đoạn từ nay đến năm 2027 là "thời điểm vàng cuối cùng" đối với ngành công nghiệp bán dẫn của Hàn Quốc. Khi AI thúc đẩy nhu cầu bộ nhớ gia tăng mạnh mẽ, cửa sổ cơ hội này rất thuận lợi cho các công ty Hàn Quốc. Tuy nhiên, một khi Trung Quốc nâng cao khả năng tự cung tự cấp vượt qua một ngưỡng nhất định, cấu trúc xuất khẩu của Hàn Quốc có thể sẽ bị ảnh hưởng nghiêm trọng.
