Xiaomi bất ngờ ‘đâm sau lưng’ đối tác lớn nhất trong ngành gia dụng, thu về 14 tỷ USD từ điều hòa để cứu vớt mảng xe điện đang thua lỗ

Thị phần điều hòa của Xiaomi tăng mạnh từ 8% lên 13,4% trong năm nay, vươn lên vị trí thứ ba sau Midea và Gree. Hãng công khai tham vọng toàn cầu, tuyên chiến với Samsung và LG.

Ít ai ngờ rằng mối quan hệ từng được xem là "liên minh vàng" giữa Midea – gã khổng lồ gia dụng truyền thống lớn nhất Trung Quốc – và Xiaomi – ngôi sao công nghệ mới nổi – lại biến thành cuộc cạnh tranh khốc liệt.

Từ những cái bắt tay chiến lược và đầu tư vốn, giờ đây hai ông lớn đang trực tiếp đối đầu, tạo nên một bức tranh đầy kịch tính cho sự chuyển mình của ngành công nghệ và gia dụng Trung Quốc.

Thậm chí, nhiều người còn ví von mối quan hệ này với cuộc đối đầu dai dẳng giữa Samsung và LG.

Ban đầu, nhà sáng lập Samsung và LG từng là những người bạn thân thiết, thậm chí còn kết nghĩa thông gia. Nhưng việc Samsung – vốn hoạt động trong ngành tinh luyện đường – bất ngờ lấn sân sang lĩnh vực điện tử vốn của LG đã khiến hai gia tộc trở mặt thành thù.

Khi mối lương duyên tan rã vì tham vọng chồng chéo

Năm 2014, giới công nghệ và gia dụng rúng động khi Midea – biểu tượng vững chắc của ngành sản xuất – và Xiaomi – kẻ dẫn đầu kỷ nguyên Internet di động – công bố bắt tay hợp tác. Xiaomi đầu tư 1,3 tỷ USD để nắm 1,3% cổ phần Midea, đồng thời Midea cũng đầu tư ngược lại vào Xiaomi.

Thỏa thuận này mang mục tiêu rõ ràng: Midea muốn tiếp cận tư duy "Internet+" cùng năng lực kết nối vượt trội của Xiaomi để cải tiến sản phẩm, trong khi Xiaomi cần kinh nghiệm sản xuất và chuỗi cung ứng khổng lồ của Midea để hiện thực hóa tham vọng xây dựng hệ sinh thái nhà thông minh toàn diện.

Họ thậm chí còn ra mắt dòng điều hòa hợp tác đầu tiên – một khởi đầu đầy kỳ vọng cho liên minh chiến lược.

Tuy nhiên, thời kỳ trăng mật không kéo dài. Năm 2019, Xiaomi bất ngờ tung thương hiệu điều hòa riêng mang tên Mijia, sau đó tiếp tục mở rộng sang tủ lạnh, máy giặt và hàng loạt thiết bị gia dụng nhỏ – vốn là lĩnh vực cốt lõi của Midea.

Động thái này bị nhiều người xem là cú phản đòn chí mạng, biến một đồng minh thân cận thành đối thủ trực tiếp. Ngay lập tức, Midea bắt đầu rút vốn khỏi Xiaomi thông qua các đợt thoái vốn năm 2020 và đầu 2024 nhằm chốt lời khi cổ phiếu Xiaomi tăng mạnh.

Giữa năm 2024, Midea bán 700 triệu Nhân dân tệ (gần 98,3 triệu USD) cổ phần Xiaomi. Đến cuối năm, hãng tiếp tục thanh lý gần 2 tỷ Nhân dân tệ cổ phiếu còn lại, khép lại gần một thập kỷ ràng buộc tài chính – động thái được xem là tuyên bố chấm dứt dứt khoát mối quan hệ giữa hai bên.

Dù Midea khẳng định việc thoái vốn chỉ là bước tái cấu trúc tài chính nhằm huy động nguồn lực cho kế hoạch mở rộng toàn cầu – bao gồm cả kế hoạch niêm yết tại Hồng Kông – nhưng rõ ràng đây là tín hiệu cho thấy mối quan hệ hợp tác giữa hai bên đã chấm dứt, nhường chỗ cho cuộc cạnh tranh khốc liệt.

Việc bán bớt cổ phần cũng giúp Midea tránh được rủi ro từ mảng xe điện đang thua lỗ của Xiaomi, vốn ghi nhận khoản lỗ lên tới 1,8 tỷ Nhân dân tệ (gần 250 triệu USD) trong quý II/2025.

Trước việc Xiaomi bất ngờ trở thành đối thủ và có dấu hiệu sao chép công nghệ, Midea vẫn giữ vững lập trường. Chủ tịch Fang Hongbo từng công khai tuyên bố sẽ không để Xiaomi dễ dàng chiếm lấy thị phần.

Ông thẳng thắn cho biết Xiaomi đã lấn sân vào "mọi lĩnh vực kinh doanh mà Midea đang hoạt động", đồng thời tiết lộ rằng Midea đã phân tích kỹ lưỡng chiến lược của Xiaomi qua một "báo cáo dài 100.000 từ".

Điều này cho thấy Midea nhìn nhận Xiaomi là đối thủ đáng gờm không chỉ ở phương diện chiến thuật, mà còn ở cấp độ chiến lược dài hạn.

Dù thị trường gia dụng Trung Quốc vốn ổn định với những tên tuổi lâu đời như Midea, Haier hay Gree, nhưng sự gia nhập của Xiaomi đã buộc Midea phải tái cấu trúc và thích nghi để không bị tụt lại.

Hiện tại, Midea không chỉ tập trung phát triển các dòng sản phẩm cao cấp mà còn buộc phải bước vào "cuộc chiến giá rẻ" ở phân khúc phổ thông để bảo vệ vị thế trước làn sóng tấn công dữ dội từ các sản phẩm giá thấp của Xiaomi.

Mảng IoT & lifestyle (thiết bị gia dụng thông minh) của Xiaomi đã ghi nhận doanh thu 104,1 tỷ Nhân dân tệ (gần 14,4 tỷ USD) trong năm 2024, tăng trưởng ấn tượng 30% so với năm trước và lần đầu tiên vượt mốc 100 tỷ.

Trong quý 2/2024, doanh thu mảng IoT đạt 26,8 tỷ Nhân dân tệ, tăng 20,3% so với cùng kỳ năm ngoái. Biên lợi nhuận gộp cũng được cải thiện lên 19,7%, nhờ sự đóng góp mạnh mẽ từ các sản phẩm điều hòa, tủ lạnh và máy giặt phân khúc cao cấp.

Chiến lược "bóc bánh" thị phần

Xiaomi không ngẫu nhiên thâm nhập vào thị trường gia dụng mà thực hiện theo một chiến lược bài bản: từng bước "bóc bánh" thị phần dựa trên các lợi thế cốt lõi đã được tích lũy.

Lợi thế đầu tiên chính là hệ sinh thái AIoT (kết hợp giữa trí tuệ nhân tạo và Internet vạn vật) toàn diện – quân bài chiến lược của hãng điện thoại thông minh này.

Khởi đầu từ điện thoại thông minh, Xiaomi từng bước xây dựng hệ sinh thái kết nối mạnh mẽ, bao trùm từ thiết bị đeo, thiết bị gia dụng nhỏ cho đến những sản phẩm lớn như tủ lạnh, máy giặt.

Ứng dụng Mi Home/Xiaomi Home đã trở thành bộ não trung tâm cho ngôi nhà thông minh, cho phép người dùng điều khiển toàn bộ thiết bị một cách trơn tru, thống nhất. Tầm nhìn dài hạn là tích hợp sâu hơn nữa vào chiến lược "Human x Car x Home" thông qua HyperOS 2, nơi nhà cửa, phương tiện và thiết bị cá nhân kết nối thành một hệ thống thông minh toàn diện.

Tiếp nối chiến lược từng áp dụng thành công ở mảng điện thoại, Xiaomi triển khai chính sách giá "phá vỡ thị trường" trong ngành hàng gia dụng với mô hình lợi nhuận siêu thấp. Các sản phẩm của hãng thường có cấu hình mạnh, tích hợp nhiều công nghệ thông minh, hấp dẫn giới trẻ yêu công nghệ nhưng có ngân sách hạn chế.

Với lợi thế quy mô và kênh phân phối tối ưu giữa trực tuyến và cửa hàng, Xiaomi duy trì mức giá thấp hơn thị trường 10–20 %. Trong mùa hè 2024, hãng phát động "cuộc chiến giá" trên thị trường điều hòa, buộc Midea và Gree phải cấp tốc điều chỉnh chiến lược định giá.

Danh mục sản phẩm của Xiaomi ngày càng đa dạng, từ điều hòa, tủ lạnh, máy giặt đến robot hút bụi, máy lọc không khí… với cả dòng Mijia và thương hiệu phụ Smart Life. Tất cả được kết nối trong Mi Home App – vốn đã có gần 740 triệu thiết bị – giúp tạo dựng mạng lưới sử dụng khép kín và giữ chân người dùng trong hệ sinh thái.

Xiaomi đang gấp rút hoàn thiện nhà máy sản xuất đồ gia dụng tại Vũ Hán, dự kiến đi vào hoạt động từ năm 2025. Việc này giúp hãng chủ động sản xuất, giảm phụ thuộc OEM, hạ giá thành và nâng cao chất lượng. Nhờ kiểm soát toàn chuỗi cung ứng, Xiaomi dễ dàng điều chỉnh công suất, sẵn sàng tấn công từ phân khúc bình dân đến cao cấp.

Tham vọng của Xiaomi rõ ràng: trở thành một trong những ông lớn ngành gia dụng Trung Quốc trong ba năm tới, rồi tiến ra thị trường quốc tế, đối đầu trực tiếp với những tên tuổi như Samsung và LG.

Thị phần điều hòa của Xiaomi đã tăng vọt từ 8% lên 13,4% trong năm nay, đưa hãng lên vị trí thứ ba chỉ sau Midea và Gree. Doanh thu từ các thiết bị gia dụng lớn như điều hòa, tủ lạnh và máy giặt của Xiaomi cũng chứng kiến mức tăng trưởng vượt 50% trong năm 2024.

Điều này minh chứng cho việc Xiaomi đang dần từng bước chiếm lĩnh những phần thị trường vốn là lãnh địa của các ông lớn truyền thống.

Cuộc chiến chuyển hóa từ đồng minh thành đối thủ giữa Midea và Xiaomi không chỉ là một màn kịch căng thẳng trong giới công nghệ mà còn là bài học lớn cho toàn ngành. Nó buộc các doanh nghiệp phải liên tục đổi mới, thích nghi nhanh chóng và cạnh tranh toàn diện – từ công nghệ, giá bán, thiết kế sản phẩm đến trải nghiệm khách hàng – để tồn tại giữa làn sóng thay đổi dữ dội.

*Nguồn: Yicaiglobal, SCMP