Buzz
Loài "lợn địa ngục" cao hơn một mét này lại có mối quan hệ huyết thống gần gũi với cá voi và hà mã - Archaeotherium là minh chứng rõ ràng cho sự tiến hóa kỳ lạ có thể tạo ra những sinh vật đầy bất ngờ.
Một nghiên cứu mới công bố tại cuộc họp thường niên năm 2025 của Hiệp hội Cổ sinh vật học Động vật có xương sống đang tạo ra những cuộc tranh luận sôi nổi trong giới khoa học, khi các nhà nghiên cứu phát hiện ra Archaeotherium, hay còn gọi là lợn địa ngục, một loài động vật khổng lồ với khả năng nhai xương mạnh mẽ không kém gì các loài động vật săn mồi hung dữ của thời hiện đại.
Dựa trên phân tích độ mòn của răng, nhóm nghiên cứu phát hiện những cá thể lớn trong loài lợn địa ngục có dấu hiệu nghiền nát các vật thể cứng, bao gồm cả xương, trong khi những cá thể nhỏ hơn chủ yếu ăn thịt và các mô mềm.
Phát hiện này mang đến một góc nhìn mới về chiến lược sinh tồn phức tạp và đa dạng của loài động vật từng là vua của vùng đất Bắc Mỹ hàng triệu năm trước.
Archaeotherium là một trong những sinh vật cổ đại đáng sợ và bí ẩn nhất từng tồn tại trên lục địa này. Dù được gọi là lợn địa ngục, chúng thực chất không phải là lợn như chúng ta biết ngày nay. Với chiều cao có thể bằng con người khi đứng bốn chân và cân nặng có thể vượt quá 1.000 kg, chúng thực sự là những con quái vật khổng lồ của kỷ nguyên đầu Oligocene.
Archaeotherium lần đầu tiên được phát hiện vào năm 1850 và từ đó đã trở thành một chủ đề nghiên cứu hấp dẫn, với những câu hỏi về hình dạng cơ thể kỳ lạ, hộp sọ đồ sộ và bộ răng sắc bén đến ngạc nhiên.
Điều khiến Archaeotherium trở nên đặc biệt không chỉ là vẻ ngoài kỳ quái nửa lợn nửa thú dữ, mà còn ở mối quan hệ họ hàng bất ngờ của chúng. Mặc dù có hình dáng mõm và thân hình gợi nhớ loài lợn, Archaeotherium lại có liên hệ gần gũi hơn với cá voi và hà mã hiện đại.
Trong cấu trúc cơ thể, phần đầu của chúng chiếm đến 30% chiều dài tổng thể, tạo nên tỷ lệ cơ thể lạ thường nhưng lại chứa đựng sức mạnh săn mồi ấn tượng. Tuy nhiên, bộ não của Archaeotherium lại nhỏ hơn nhiều so với kích thước đầu lớn của nó. Phân tích cho thấy tỷ lệ khối lượng não so với cơ thể của chúng tương đồng với loài bò sát, chứng tỏ chúng không phải là những loài động vật thông minh cao trong thời đại cổ.
Suốt nhiều thập kỷ, vai trò sinh thái của Archaeotherium vẫn là một câu hỏi mơ hồ. Loài này từng được cho là sinh vật ăn tạp, săn mồi khi có cơ hội và có thể là loài phá hoại thảm thực vật, giống như lợn rừng hiện nay.
Một số dấu răng trên hóa thạch của Poebrotherium, họ hàng xa của lạc đà cổ đại, đã củng cố giả thuyết rằng Archaeotherium có thể từng săn bắt và dự trữ xác chết làm nguồn thức ăn. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều câu hỏi về phạm vi thức ăn của chúng và sự khác biệt giữa các loài hoặc kích thước cá thể.
Nghiên cứu mới của Brynn Wooten, nghiên cứu sinh tiến sĩ tại Đại học Vanderbilt, và giáo sư Larisa DeSantis đang mang lại những giải đáp cho vấn đề này. Họ đã sử dụng kỹ thuật phân tích cấu trúc vi mô trên bề mặt răng với quét 3D độ phân giải cao, so sánh hàng chục mẫu răng Archaeotherium thu thập từ các tiểu bang như Nebraska, South Dakota, Oregon và Colorado. Kết quả cho thấy sự phân hóa rõ rệt giữa các cá thể lớn và nhỏ trong loài này.
Các cá thể nhỏ có kiểu mòn răng giống loài peccary hiện đại, một nhóm động vật giống lợn sống ở châu Mỹ. Dấu vết này cho thấy chúng chủ yếu ăn thịt hoặc các mô thực vật mềm.
Ngược lại, các cá thể khổng lồ lại có kiểu mòn răng giống với các loài săn mồi và ăn xác thối cỡ lớn như sư tử và linh cẩu hiện nay. Kiểu mòn này chỉ xảy ra khi hàm răng tiếp xúc với các vật liệu rất cứng như xương.
Kết quả này gợi ra giả thuyết rằng những cá thể Archaeotherium có kích thước lớn hơn có thể đã tham gia mạnh mẽ vào hoạt động ăn xác thối, sử dụng cơ thể đồ sộ để chiếm đoạt xác chết từ những loài săn mồi khác trong hệ sinh thái cổ đại. Khả năng nghiền nát xương giúp chúng tận dụng tối đa dưỡng chất bên trong, thay vì chỉ tiêu thụ thịt.
Một giả thuyết khác được đưa ra, rằng loài này có thể đã ăn các loại thực vật cứng như củ rễ hoặc lá cây thân gỗ, giống như một số loài linh trưởng hiện đại. Các cá thể nhỏ hơn có thể chủ yếu ăn lá cây mềm hoặc cỏ.
Phân tích răng chỉ giúp xác định vật liệu mà hàm răng tiếp xúc, nhưng chưa thể xác nhận chính xác loài động vật hoặc thực vật mà Archaeotherium đã ăn. Do đó, Wooten cho biết nhóm nghiên cứu đang tiến hành thêm phương pháp phân tích đồng vị canxi để kiểm tra liệu xương có thực sự là một phần quan trọng trong chế độ ăn của loài lợn địa ngục hay không. Đây sẽ là bước quan trọng giúp củng cố kết luận và làm sáng tỏ cuộc sống của loài sinh vật khổng lồ này trong hệ động vật Bắc Mỹ cách đây hàng chục triệu năm.
Mặc dù những phát hiện sơ bộ này chưa được bình duyệt, chúng đã tạo nên nhiều cuộc thảo luận sôi nổi trong giới khoa học. Nếu được xác nhận, nghiên cứu này không chỉ thay đổi cách hiểu về loài lợn địa ngục, mà còn chứng minh rằng hệ sinh thái cổ đại phức tạp và đa dạng hơn nhiều so với suy nghĩ trước đây.
Việc một loài động vật có hình dáng giống lợn nhưng lại có thói quen nhai xương như linh cẩu hay sư tử mở ra một hướng nghiên cứu mới về mối quan hệ tiến hóa giữa các loài móng guốc cổ đại và các loài thú ăn thịt hiện đại.
Archaeotherium đã tuyệt chủng cách đây gần 23 triệu năm, nhưng dấu tích của chúng vẫn tiếp tục kích thích con người khám phá và mở rộng hiểu biết về lịch sử tiến hóa. Những chiếc răng với dấu mòn nhỏ, tưởng chừng như vô nghĩa, lại ẩn chứa câu chuyện về một trong những loài động vật kỳ lạ nhất từng tồn tại. Và có lẽ, ở đâu đó dưới lớp trầm tích cổ xưa của Bắc Mỹ, những bí mật khác về loài lợn địa ngục vẫn đang chờ được khám phá.
