Ba lời dặn cuối cùng của Đức Phật trước khi Ngài nhập Niết Bàn, càng đọc càng cảm nhận sâu sắc.

(Mytour) Ba lời dặn dò cuối cùng của Đức Phật dưới đây là những nguyên lý quyết định sự bất diệt của Phật pháp trên thế gian, trong đó, lời cuối cùng chính là nền tảng quan trọng nhất của con đường tu hành.

Dưới gốc cây Sala song thọ tại Kushinagar, Đức Phật nằm trên giường vàng, chuẩn bị nhập Niết Bàn. Nhiều đệ tử quây quần bên Ngài, lòng đầy nỗi tiếc thương.

Tôn giả Ananda, người luôn ở bên Đức Phật suốt 25 năm qua, lúc này cũng không giấu nổi sự đau buồn.

Trước khi nhập Niết Bàn, dưới tán cây Sala song thọ, Đức Phật đã nghiêm túc dặn dò Tôn giả Ananda ba điều vô cùng quan trọng. Ba lời dặn cuối cùng của Ngài chính là kim chỉ nam cho sự tồn tại lâu dài của Phật pháp trên thế gian, trong đó, điều cuối cùng chính là bản chất sâu xa của việc tu hành.

Trong không gian tĩnh lặng dưới bóng cây Sala song thọ, Đức Phật nhìn về phía người thị giả A Nan thân cận, nhẹ nhàng chia sẻ điều dặn dò đầu tiên.

Giọng Ngài, dù yếu ớt, nhưng đầy uy lực: “Điều đầu tiên, sau khi Ta nhập Niết Bàn, con cần dẫn dắt chư Tỳ kheo thu thập những lời giáo huấn Ta đã truyền dạy suốt cuộc đời, và biên soạn thành những bộ kinh điển. Để thế hệ mai sau có thể theo đó mà tu học, không lạc đường.”

A Nan, với trí nhớ sắc bén, hiểu rõ trọng trách nặng nề này. Đây là nền tảng kiến thức vững vàng để bảo tồn và lan tỏa những lời dạy của Đức Phật, giúp nhân loại tìm thấy hướng đi đúng đắn qua mọi thời đại.

Sau khi đã thiết lập nền tảng tri thức (Kinh điển), Đức Phật tiếp tục chia sẻ lời dặn về tinh thần và kỷ luật trong tu tập:

“Điều thứ hai, con cần phải giáo huấn tất cả các hành giả, không được vì sự ra đi của Ta mà sinh ra nỗi buồn, sự mất mát. Cũng không được vì vậy mà sao lãng trong việc tu hành.”

Lời dạy này là nguồn động viên lớn lao, giúp các đệ tử vượt qua nỗi đau chia ly. Quan trọng hơn, Ngài chỉ ra phương châm vững vàng: “Phải lấy giới luật làm thầy, lấy chánh pháp làm chỗ nương tựa, kiên trì tinh tấn, dũng mãnh tiến bước trên con đường giác ngộ.”

Dù Đức Phật không còn hiện diện, các hành giả vẫn có thể dựa vào Giới luật (kỷ luật tự thân) và Chánh Pháp (chân lý) để tự dẫn dắt mình trên con đường giải thoát.

Khi chứng kiến những hiện tượng này, bạn sẽ biết rằng thời kỳ mạt Pháp đã đến: Các nhà sư chạy theo danh lợi, xem nhẹ giới luật, tu viện xa hoa nhưng thiếu vắng thực hành và chứng ngộ chân chính, mọi người tôn thờ hình thức bên ngoài mà bỏ quên tu hành bên trong, Phật giáo đã bị thương mại hóa và trở thành công cụ kiếm lợi, xã hội hỗn loạn, và đạo đức con người dần bị mai một.

Ananda vô cùng đau lòng vì tình trạng này, bèn hỏi: "Bạch Đức Thế Tôn, làm sao Giáo Pháp có thể tồn tại trên thế gian trong hoàn cảnh bi thương như thế?"

Mọi đệ tử đều nhận ra rằng, điều thứ ba Đức Phật sắp nói chính là chìa khóa quyết định sự tồn vong của Phật pháp. Ánh mắt Ngài trầm tư, chậm rãi nói:

“Các con hãy nhớ, sự trường tồn của chánh pháp không phải phụ thuộc vào số lượng kinh điển, không phải ở quy mô của các tự viện, cũng không phải vào thời gian tu hành dài ngắn, mà chính là ở…”

Thực hành, chứ không phải chỉ nghiên cứu
 

Lời dặn cuối cùng là tinh thần “Y pháp bất y nhân” (Nương theo chánh pháp, không nương theo người).

“Pháp mà Ta truyền dạy chỉ là chiếc bè giúp các con vượt qua bờ giác ngộ, không phải là thứ để các con bám víu vào. Các con phải thực hành, phải trải nghiệm chứ không chỉ nghiên cứu trên lý thuyết.”

Đức Phật so sánh: “Có rất nhiều người đọc vô số kinh điển, tụng nhiều kệ, nhưng lại không thực hành. Điều đó giống như việc đếm châu báu của người khác, trong khi bản thân mình vẫn nghèo túng.”

Tinh túy của tu hành chính là thực hành, giống như việc phải uống nước để giải khát, chứ không phải chỉ biết về tính chất của nước mà thôi.

Bản chất là chuyển hóa tâm tính
 

Ngài khẳng định rằng bản chất của tu hành chính là chuyển hóa tâm niệm, thanh tẩy hành vi của bản thân.

“Nếu chỉ chấp vào hình thức bên ngoài như niệm kinh, bái Phật mà không thay đổi tập khí, sẽ làm mất đi ý nghĩa sâu sắc của việc tu hành.”

Chìa khóa để chánh pháp trường tồn nằm ở chỗ: “Cần phải luôn tỉnh thức, quán chiếu tâm mình trong từng phút giây. Đi, đứng, nằm, ngồi đều là hành trình tu tập; đối nhân xử thế chính là đạo tràng.”

Lời di huấn này cho thấy, sự trường tồn của Phật pháp không dựa vào thế lực bên ngoài, mà chính ở sự lựa chọn và thực hành chân chính của mỗi chúng sinh, thông qua việc buông bỏ chấp trước và biến những lời dạy của Đức Phật thành kim chỉ nam trong cuộc sống hằng ngày.

Lời thề giữ gìn di huấn và cảnh giới niết bàn
 

A Nan, sau khi lắng nghe những lời giải thích sâu sắc, tâm trí Ngài bừng sáng. Ngài nhận ra rằng chánh pháp là một sức sống mãnh liệt, và sự tồn tại của nó phụ thuộc vào nỗ lực chung của tất cả mọi người.

A Nan cùng các đệ tử đồng lòng thề nguyện khắc ghi lời dạy cuối cùng của Đức Phật, nỗ lực tu hành và truyền bá chánh pháp để ánh sáng của Phật pháp mãi vững bền.

Khi lời dặn dò cuối cùng đã xong, Đức Phật từ từ khép mắt, an nhiên nhập vào cảnh giới Niết Bàn.