Ba thiếu niên Ấn Độ gây sửng sốt toàn cầu khi sáng chế tủ lạnh làm từ muối và nước mà không cần đến điện

Một chiếc tủ lạnh di động không dùng điện, máy nén hay khí gas, hoạt động nhờ phản ứng hóa học thu nhiệt từ muối đã được ba thiếu niên Ấn Độ chế tạo thành công, mở ra triển vọng mới trong việc bảo quản thuốc và vắc-xin tại những vùng thiếu điện trên thế giới.

Sáng chế mang tên Thermavault đã giúp ba học sinh trung học tại thành phố Indore, Ấn Độ – Dhruv Chaudhary, Mithran Ladhania và Mridul Jain – đoạt Giải thưởng Trái Đất khu vực châu Á năm 2025, trị giá 12.500 USD, trong khuôn khổ cuộc thi toàn cầu tìm kiếm giải pháp sáng tạo cho các vấn đề nhân đạo và môi trường cấp thiết.

Chiếc tủ lạnh không cần cắm điện

Thermavault là một loại tủ lạnh di động hoạt động bằng cách sử dụng phản ứng thu nhiệt từ muối hòa tan thay cho điện năng.

Về cấu tạo, thiết bị gồm một hộp nhựa cách nhiệt có lớp lót đồng bên trong, khoảng trống giữa hai lớp chứa hỗn hợp nước và loại muối đặc biệt.

Khi muối được hòa tan vào nước, phản ứng này hấp thụ nhiệt từ môi trường xung quanh, làm giảm mạnh nhiệt độ bên trong. Thử nghiệm với bari hydroxide octahydrate cho thấy nhiệt độ trong tủ có thể hạ xuống dưới 0°C, đáp ứng yêu cầu bảo quản đông lạnh.

Trong khi đó, amoni clorua giúp duy trì mức nhiệt ổn định từ 2–6°C, rất phù hợp cho việc bảo quản các loại vắc-xin thông thường.

Điểm đặc biệt là thiết bị không dùng điện, không có bộ phận chuyển động và không phát thải khí gây hại, trở thành một giải pháp thân thiện với môi trường, hiệu quả và dễ tiếp cận cho các cộng đồng sống ngoài vùng phủ sóng điện.

Lấy cảm hứng từ đời sống thực tế

Thật bất ngờ khi cả ba nhà sáng chế đều là học sinh trung học của Trường Quốc tế Shishukunj tại Indore, Ấn Độ.

Điều đáng chú ý là họ không chỉ đam mê khoa học trong phòng thí nghiệm mà còn có mối liên hệ thực tế: cha mẹ của cả ba đều làm trong ngành y, và họ đã từng chứng kiến tận mắt tình trạng bảo quản vắc-xin kém hiệu quả tại các phòng khám nông thôn, nơi điện năng không ổn định hoặc hoàn toàn không có, khiến nhiều liều vắc-xin bị hư hỏng.

Xuất phát từ thực tế đời sống, ba thiếu niên đã bắt tay vào nghiên cứu và thử nghiệm tại phòng thí nghiệm của trường. Họ tiến hành kiểm tra hàng chục hỗn hợp muối khác nhau để tìm ra công thức tối ưu về khả năng làm lạnh, chi phí và tính an toàn.

Sau quá trình thử nghiệm nghiêm ngặt, họ đã chọn kết hợp hai loại muối chính là amoni clorua và bari hydroxit octahydrat.

Bộ đôi hóa học này giúp thiết bị có thể chuyển đổi linh hoạt giữa chế độ làm mát và chế độ đông lạnh, từ đó mở rộng phạm vi ứng dụng của Thermavault không chỉ trong y tế mà còn trong vận chuyển thực phẩm và các sản phẩm sinh học như nội tạng.

Đưa Thermavault vào ứng dụng thực tiễn

Nguyên mẫu Thermavault đã được kiểm nghiệm tại một bệnh viện ở Indore. Kết quả bước đầu cho thấy thiết bị có thể duy trì nhiệt độ bảo quản vắc-xin suốt 10 đến 12 giờ trong điều kiện thực tế, phù hợp với nhu cầu vận chuyển hoặc sử dụng tại các cơ sở y tế thiếu điện.

Từ thành công bước đầu, nhóm sáng chế đang chuẩn bị sản xuất 200 chiếc Thermavault để triển khai thử nghiệm thực địa tại hơn 100 bệnh viện vùng nông thôn trên khắp Ấn Độ. Khoản tiền thưởng 12.500 USD sẽ được dùng để tái đầu tư cho việc chế tạo mẫu, kiểm định chất lượng và hoàn thiện hồ sơ xin chứng nhận an toàn từ các tổ chức quốc tế.

Mục tiêu dài hạn của nhóm là đạt được sự phê duyệt từ Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) để Thermavault có thể được giới thiệu đến các tổ chức phân phối vắc-xin toàn cầu như Gavi – bước đi quan trọng giúp thiết bị tham gia vào các chiến dịch tiêm chủng tại các quốc gia đang phát triển.

Hy vọng thay đổi cục diện

Khi hơn 1 tỷ người trên thế giới vẫn sống trong tình trạng thiếu điện ổn định, Thermavault được xem như một giải pháp mang tính đột phá, phá vỡ rào cản năng lượng trong bảo quản y tế. Đây không chỉ là một phát minh sáng tạo mà còn là biểu tượng của sự kết hợp giữa khoa học và lòng nhân đạo từ thế hệ trẻ.

Thermavault là minh chứng rõ ràng rằng những đột phá công nghệ không nhất thiết phải xuất phát từ các phòng thí nghiệm trị giá hàng triệu đô hay viện nghiên cứu lớn, mà hoàn toàn có thể được nuôi dưỡng từ một lớp học phổ thông, từ sự quan sát đời sống, lòng trắc ẩn và mong muốn tạo ra sự thay đổi tích cực.

“Chúng tôi không chỉ muốn tạo ra một chiếc tủ lạnh thông minh, mà là một thiết bị có thể cứu sống người khác trong những hoàn cảnh khắc nghiệt nhất,” nhóm phát minh chia sẻ trong video giới thiệu do Earth Prize công bố.

Với Thermavault, ba bạn trẻ đến từ Ấn Độ không chỉ chinh phục một giải thưởng danh giá mà còn trao gửi cho thế giới một thông điệp hy vọng – rằng công nghệ nhân văn hoàn toàn có thể bắt đầu từ những trái tim trẻ.