Buzz
Các chuyên gia khẳng định, thông tin cho rằng vaccine Pfizer và Moderna gây ung thư hoàn toàn thiếu cơ sở khoa học.
Mới đây, mạng xã hội lan truyền nhiều thông tin về mối liên quan giữa vaccine Covid-19 mRNA và ung thư, gây xôn xao dư luận. Các thông tin này chủ yếu trích dẫn từ một bài tổng quan trên tạp chí Oncotarget, báo cáo 333 trường hợp ung thư mới hoặc bệnh tiến triển nặng hơn sau khi tiêm vaccine mRNA tại 27 quốc gia. Một số người suy luận rằng vaccine của Pfizer và Moderna có thể làm tăng nguy cơ ung thư.
Bác sĩ Trương Hữu Khanh, nguyên Trưởng khoa Nhiễm - Thần kinh tại Bệnh viện Nhi đồng 1 TP.HCM, đã chia sẻ với Tri Thức - Znews, cho rằng: Dữ liệu hiện có là không đủ để kết luận một cách khoa học. Hầu hết các lập luận này chỉ dựa vào sự trùng hợp về thời gian, không có bằng chứng rõ ràng chứng minh mối quan hệ nhân quả.
Bác sĩ Khanh cho biết, mỗi ca ung thư đều có một bối cảnh bệnh lý phức tạp. Các yếu tố như liệu người bệnh có mắc Covid-19 hay không, đã nhiễm biến chủng nào, có bệnh nền gì, quá trình tầm soát ung thư và mức độ tuân thủ điều trị đều là những yếu tố quan trọng. Nếu chỉ căn cứ vào mốc thời gian 'sau tiêm vaccine' mà kết luận ung thư là hậu quả trực tiếp của vaccine thì từ góc độ khoa học, điều này là không thể chấp nhận.
“Không thể kết luận vaccine Covid-19 gây ung thư được. Trong giai đoạn cao điểm của đại dịch, gần như ai cũng đã từng nhiễm Covid-19. Vậy liệu có thể nói Covid-19 gây ung thư cho tất cả những người này không?”, bác sĩ Khanh đặt câu hỏi.
Ông nhấn mạnh rằng ung thư là một bệnh lý đa yếu tố, trong đó di truyền, môi trường sống, thói quen sinh hoạt, nhiễm trùng mạn tính và tuổi tác đều đóng vai trò quan trọng trong sự hình thành và phát triển bệnh. Việc “đổ lỗi” cho một yếu tố duy nhất, đặc biệt là vaccine, là cách tiếp cận quá đơn giản hóa một vấn đề y học rất phức tạp.
“Đến nay, không có bằng chứng khoa học đáng tin cậy nào chứng minh rằng vaccine mRNA gây ra các tác động lâu dài liên quan đến ung thư”, chuyên gia này khẳng định.
Giới chuyên môn đồng loạt bác bỏ.
Theo Global Vaccine Data Network, sau đại dịch Covid-19, thuật ngữ “Turbo Cancer” (ung thư siêu tốc) đã bắt đầu được đưa ra. Khái niệm này nhằm mô tả giả thuyết rằng vaccine mRNA kích hoạt một làn sóng ung thư tiến triển nhanh và ác tính. Tuy nhiên, xét dưới góc độ y học hiện đại và các dữ liệu dịch tễ học hiện có, giả thuyết này chưa nhận được sự chấp nhận rộng rãi trong giới khoa học.
Một trong những lý thuyết phổ biến là mRNA trong vaccine có thể làm giảm khả năng sửa chữa DNA trong tế bào. Tuy nhiên, điều này không thể xảy ra về mặt sinh học. mRNA từ vaccine chỉ hoạt động trong bào tương và không thể xâm nhập vào nhân tế bào, nơi chứa DNA. Vì vậy, mRNA không thể can thiệp vào các cơ chế sửa chữa hay thay đổi vật liệu di truyền của con người.
Một lý thuyết khác cho rằng protein gai tạo ra sau khi tiêm vaccine có thể ức chế các gen bảo vệ chống ung thư, như BRCA. Tuy nhiên, cho đến nay, không có nghiên cứu thực nghiệm nào chứng minh rằng vaccine mRNA làm rối loạn chức năng các gen ức chế khối u hoặc làm tăng nguy cơ ung thư. Protein gai chỉ tồn tại trong một thời gian ngắn và nhanh chóng bị hệ miễn dịch nhận diện và phân hủy, không đủ để gây ra các thay đổi sinh học lâu dài hoặc thúc đẩy quá trình sinh ung thư.
Những lo ngại cho rằng DNA còn sót lại có thể xâm nhập vào DNA của người tiêm và gây ung thư không được khoa học hỗ trợ. Theo các phân tích kiểm chứng độc lập, vaccine Covid-19 của Pfizer/BioNTech và Moderna được sản xuất từ các khuôn DNA dùng để tổng hợp mRNA mã hóa protein gai của SARS-CoV-2.
Fact Check nhấn mạnh rằng trong quy trình sản xuất, nhiều bước tinh lọc và kiểm soát chất lượng được áp dụng nhằm loại bỏ và cắt nhỏ DNA khuôn. Về mặt kỹ thuật, có thể một lượng cực nhỏ DNA vẫn sót lại trong sản phẩm cuối cùng, nhưng các nghiên cứu cho thấy lượng này không đáng kể và không có ý nghĩa lâm sàng.
Các chuyên gia cho biết, để những DNA này có thể gây ung thư, cần phải có một loạt điều kiện hiếm gặp: DNA phải xâm nhập vào tế bào, vượt qua các hàng rào bảo vệ để vào nhân tế bào, tích hợp chính xác vào DNA người ở vị trí nhạy cảm, tránh sự loại bỏ của hệ miễn dịch, và tiếp tục nhân lên theo cách dẫn đến ung thư.
Trong thực tế, vaccine mRNA được tiêm vào cơ thể, nơi các tế bào không phân chia nhanh, làm cho khả năng xảy ra tình huống này càng khó khăn. Ngay cả khi vật liệu di truyền lạ lọt vào tế bào, cơ thể vẫn có những cơ chế hiệu quả để nhận diện và loại bỏ chúng.
