Chúng ta dành khoảng 1/3 cuộc đời cho giấc ngủ, nhưng không phải ai cũng có được giấc ngủ chất lượng. Có thể thủ phạm khiến bạn thức dậy giữa đêm là nhiều bệnh lý ẩn giấu.
Giấc ngủ sâu và liên tục giúp tái tạo năng lượng cho cơ thể, bảo vệ hệ tim mạch, thần kinh và nội tiết. Người già thường dễ bị giấc ngủ gián đoạn, nhưng nếu bạn còn trẻ mà thường xuyên tỉnh giấc đột ngột, đừng coi thường.
Đừng nghĩ rằng chỉ vì công việc căng thẳng hay thói quen sinh hoạt mà giấc ngủ của bạn bị gián đoạn. Đây có thể là dấu hiệu của nhiều bệnh lý nguy hiểm tiềm ẩn mà bạn cần chú ý. Một số bệnh phổ biến như:
1. Cường giáp
Khi tuyến giáp hoạt động quá mức, hormone thyroxine tiết ra nhiều hơn, làm tăng tốc độ chuyển hóa và nhịp tim. Cơ thể trở nên căng thẳng liên tục, adrenaline tiết ra nhiều, khiến tim đập nhanh và bồn chồn. Chính điều này làm bạn khó ngủ và dễ thức giấc giữa đêm với cảm giác hồi hộp.

2. Trào ngược dạ dày thực quản
Khi nằm ngủ, axit từ dạ dày có thể trào ngược lên thực quản, làm kích thích niêm mạc và gây cảm giác nóng rát sau xương ức, ho khan hoặc nghẹn họng. Mặc dù không có hiện tượng ợ nóng rõ rệt, nhưng sự trào ngược âm thầm vẫn khiến cơ thể thức dậy để xử lý cảm giác khó chịu. Điều này khiến giấc ngủ bị gián đoạn và không hiệu quả.
3. Ung thư
Các bệnh ung thư như phổi, gan, tuyến tiền liệt hay bàng quang có thể khiến bệnh nhân thức giấc nhiều lần trong đêm. Nguyên nhân thường là do cơn đau do khối u, ho kéo dài, khó thở, ra mồ hôi đêm hoặc tiểu đêm nhiều. Hơn nữa, tế bào ung thư làm rối loạn hệ miễn dịch và nội tiết, giảm tiết melatonin, khiến giấc ngủ trở nên nông và dễ bị gián đoạn. Nếu tình trạng này kéo dài, cần đi khám để loại trừ nguy cơ bệnh nghiêm trọng.
4. Trầm cảm và lo âu
Những người bị trầm cảm thường gặp tình trạng thức giấc sớm hơn từ 1 đến 2 giờ so với bình thường. Điều này liên quan đến sự rối loạn của các chất dẫn truyền thần kinh như serotonin và norepinephrine. Khi chúng giảm sút, não bộ khó duy trì giấc ngủ sâu, khiến bạn dễ tỉnh giấc đột ngột, cảm thấy mệt mỏi, lo âu và thiếu năng lượng suốt cả ngày.

Ảnh minh họa
5. Vấn đề hô hấp
Các bệnh lý như dị ứng, viêm xoang, polyp mũi hay amidan phì đại có thể làm tắc nghẽn đường thở, khiến oxy không được cung cấp đủ cho phổi. Khi nồng độ oxy trong máu giảm, não bộ sẽ kích hoạt cơ thể thức dậy để điều chỉnh nhịp thở. Vì vậy, những người mắc hội chứng ngưng thở khi ngủ thường xuyên bị gián đoạn giấc ngủ và sáng dậy cảm thấy mệt mỏi, thiếu tỉnh táo.
6. Tăng huyết áp về đêm
Thông thường, khi ngủ, huyết áp sẽ giảm để giúp tim và mạch máu nghỉ ngơi. Tuy nhiên, nếu huyết áp vẫn duy trì ở mức cao, tim và mạch máu sẽ bị căng thẳng liên tục, gây ra cảm giác hồi hộp, khó chịu hoặc chóng mặt khi thức giấc. Đây là một dấu hiệu cảnh báo nguy hiểm vì tình trạng tăng huyết áp về đêm có thể dẫn đến đột quỵ và các bệnh tim mạch.
7. Các bệnh lý tiết niệu
Đi tiểu đêm hơn hai lần ở người trẻ không phải là hiện tượng bình thường. Nguyên nhân có thể liên quan đến viêm đường tiết niệu, sỏi thận hoặc chứng phì đại tuyến tiền liệt ở nam giới. Khi bàng quang bị kích thích, tín hiệu thần kinh sẽ truyền lên não, buộc bạn phải thức giấc. Điều này cắt ngang chu kỳ ngủ sâu, khiến cơ thể không kịp tái tạo năng lượng.

8. Thiếu vitamin và khoáng chất
Các nghiên cứu chỉ ra rằng sự thiếu hụt vitamin D, vitamin B12, magie và canxi ảnh hưởng trực tiếp đến quá trình sản xuất melatonin, hormone quan trọng giúp cơ thể cảm thấy buồn ngủ và duy trì nhịp sinh học. Khi cơ thể thiếu các vi chất này, giấc ngủ trở nên nông và dễ bị gián đoạn, kèm theo hiện tượng thường xuyên mơ ác mộng hoặc tỉnh giấc nhiều lần vào ban đêm. Thiếu vitamin D còn được cho là nguyên nhân làm giảm chất lượng giấc ngủ và gia tăng nguy cơ mất ngủ mãn tính.
Khi nào nên đi khám vì thức giấc lúc nửa đêm?
Các chuyên gia giấc ngủ khuyến cáo rằng nếu tình trạng thức giấc giữa đêm diễn ra liên tục trên 3 lần mỗi tuần và kéo dài hơn 1 tháng, bạn cần đi khám để xác định nguyên nhân.
Nếu kèm theo các triệu chứng như mệt mỏi ban ngày, đau nhức không rõ nguyên nhân, ho hoặc khó thở vào ban đêm, đổ mồ hôi đêm, giảm cân, tiểu đêm nhiều lần, thì bạn không nên chờ đợi. Nếu các triệu chứng này kéo dài hơn 2 tuần, hãy đi kiểm tra ngay để loại trừ khả năng mắc các bệnh mãn tính hoặc ung thư.
