Buzz
(Mytour) Khi đào sâu nghiên cứu về BÁT CHÁNH ĐẠO, ta sẽ phát hiện những nguyên lý này vô cùng thiết thực, gắn bó mật thiết với đời sống thường nhật, không mang màu sắc huyền bí siêu hình và tuyệt đối không liên quan đến các hủ tục mê tín.
1. Khái niệm cốt lõi về Bát Chánh Đạo
Bát Chánh Đạo hay còn được biết đến với các tên gọi khác như Bát Thánh Đạo hoặc Bát Chính Đạo, chính là tinh hoa cô đọng nhất về phương pháp thực hành giáo lý Đức Phật nhằm đạt đến sự giải thoát khỏi vòng sinh tử luân hồi, chứng đắc cảnh giới niết bàn tối thượng.
Trụ cột này có mối liên hệ chặt chẽ với Đạo Đế và là con đường tu tập nguyên thủy trong Phật giáo, bao gồm 8 nhánh bổ sung cho nhau chứ không phải 8 bậc thang tuần tự. Tám nhánh này được phân loại thành 3 nhóm chính thuộc về giới hạnh, tuệ giác và sau cùng là thiền định.
Theo giáo lý nhà Phật, Bát Thánh Đạo không phải là điều gì xa vời hão huyền mà vô cùng gần gũi với đời sống thực tế của con người. Nó liên quan mật thiết đến những khổ đau mà bất kỳ ai trong chúng ta cũng phải đối mặt hàng ngày, dù muốn hay không.
Khi nhận thức được điều này, con người thường khao khát tìm cách vượt thoát để đạt tới cuộc sống bình an, hạnh phúc viên mãn. Do đó, Bát Chính Đạo không chỉ dành riêng cho người tu hành mà còn có thể ứng dụng thiết thực vào đời sống thường nhật của mỗi người.
Khi nhận thức được điều này, con người thường khao khát tìm cách vượt thoát để đạt tới cuộc sống bình an, hạnh phúc viên mãn. Do đó, Bát Chính Đạo không chỉ dành riêng cho người tu hành mà còn có thể ứng dụng thiết thực vào đời sống thường nhật của mỗi người.
Đức Phật đã giảng giải tường tận về Tứ diệu đế để giúp chúng sinh nhận rõ bản chất khổ đau của kiếp người. Sự thật này vô cùng dễ hiểu vì ai cũng từng trải qua. Sau đó, Ngài chỉ dạy phương pháp diệt khổ thông qua Bát Chính Đạo với những nội dung vô cùng thực tiễn và hữu ích.
2. Giải nghĩa chi tiết 8 nhánh của Bát Chính Đạo
2.1. Chánh kiến
Chánh mang ý nghĩa ngay thẳng, chân chính. Kiến thể hiện sự nhận thức, quan sát. Có thể định nghĩa chánh kiến là khả năng nhận thức sự vật, hiện tượng một cách chính xác, khách quan, không bị bóp méo bởi thành kiến hay tà kiến, thấy mọi thứ đúng với bản chất thực của chúng.
Theo giáo lý Đức Phật, người có chánh kiến là người thấu hiểu luật nhân quả, không còn hoài nghi, có thể nhận thức rõ ràng mọi hành động thiện ác đều sẽ mang lại quả báo tương ứng.
Cái thấy biết đúng đắn này không chỉ đến từ kiến thức sách vở hay tư duy logic mà còn phải trải qua quá trình tu tập và chứng nghiệm thực tế. Đó không phải là cái nhìn hời hợt bề ngoài mà là sự thấu suốt bản chất, phân biệt rõ thật giả, đúng sai.
Người có chánh kiến luôn tỉnh thức trong mọi hoạt động thân tâm. Họ nhìn đời bằng con mắt tuệ giác thay vì qua lăng kính vọng tưởng của thế tục.
Chẳng hạn khi đối mặt với việc chia tay, thay vì oán trách đối phương, người có chánh kiến hiểu rằng mọi mối quan hệ đều tuân theo quy luật vô thường, có hợp ắt có tan.
Nhờ đó, họ vượt qua được nỗi đau tình cảm, bình thản đón nhận chương mới của cuộc đời. Chánh kiến chính là nền tảng cho tư duy và hành động đúng đắn.
Cũng như khi tin sâu nhân quả, chúng ta nỗ lực sống thiện lành, hiểu rõ luân hồi nghiệp báo nên chấp nhận những thăng trầm của cuộc sống như hệ quả tất yếu của các hành động quá khứ, từ đó tích cực tu tập để chuyển hóa nghiệp xấu.
Cái thấy biết đúng đắn này không chỉ đến từ kiến thức sách vở hay tư duy logic mà còn phải trải qua quá trình tu tập và chứng nghiệm thực tế. Đó không phải là cái nhìn hời hợt bề ngoài mà là sự thấu suốt bản chất, phân biệt rõ thật giả, đúng sai.
Chẳng hạn khi đối mặt với việc chia tay, thay vì oán trách đối phương, người có chánh kiến hiểu rằng mọi mối quan hệ đều tuân theo quy luật vô thường, có hợp ắt có tan.
Nhờ đó, họ vượt qua được nỗi đau tình cảm, bình thản đón nhận chương mới của cuộc đời. Chánh kiến chính là nền tảng cho tư duy và hành động đúng đắn.
Cũng như khi tin sâu nhân quả, chúng ta nỗ lực sống thiện lành, hiểu rõ luân hồi nghiệp báo nên chấp nhận những thăng trầm của cuộc sống như hệ quả tất yếu của các hành động quá khứ, từ đó tích cực tu tập để chuyển hóa nghiệp xấu.
2.2 Chánh Tư Duy
Chánh tư duy là quá trình nhận thức và suy xét một cách chính xác thông qua tâm trí tỉnh táo, giúp thanh lọc tâm hồn bằng cách loại bỏ những ý nghĩ xấu xa đang len lỏi trong tâm trí, tựa như nhổ cỏ dại đang mọc um tùm trong khu vườn tâm hồn.
Tầm quan trọng của chánh tư duy nằm ở chỗ khi tư tưởng đúng đắn sẽ ngăn chặn được những hệ lụy sai lầm trong lời nói và hành động tiếp theo.
Nếu chánh kiến thiên về khía cạnh nhận thức thì chánh tư duy lại tập trung vào năng lực tinh thần (ý chí) chi phối mọi hành vi của con người.
Thực tế cho thấy ngay cả người ăn xin hay kẻ trộm cắp cũng có lý do và niềm vui riêng. Sự khác biệt này bắt nguồn từ nhận thức. Nhận thức đúng đắn mang lại hạnh phúc bền vững, trong khi nhận thức sai lệch chỉ đem đến niềm vui chóng vánh.
Do đó, người có chánh tư duy là người sở hữu tư tưởng hợp lý, ngay thẳng, phù hợp với đạo lý nhờ quá trình chiêm nghiệm, tức là tư duy thuận theo nguyên lý duyên khởi, vô thường, vô ngã. Những suy nghĩ này không chỉ đúng với chân lý mà khi áp dụng vào thực tiễn còn mang lại lợi ích thiết thực cho bản thân và cộng đồng.
Bất kỳ vấn đề nào, khi được suy xét một cách hợp tình hợp lý, đều sẽ dẫn đến cách giải quyết thỏa đáng. Chẳng hạn, một người thường xuyên suy ngẫm về nguyên nhân khiến con người phải chịu nhiều phiền não, khổ đau trong cuộc sống... Từ đó họ tìm câu trả lời thông qua nghiên cứu thông tin, đối chiếu, trải nghiệm... dần nhận ra đó là do chấp vào cái tôi, cái của ta, nên cuối cùng gánh lấy khổ đau. Qua đó, chúng ta cũng có thể học cách thay đổi bản thân mỗi ngày.
Bất kỳ vấn đề nào, khi được suy xét một cách hợp tình hợp lý, đều sẽ dẫn đến cách giải quyết thỏa đáng. Chẳng hạn, một người thường xuyên suy ngẫm về nguyên nhân khiến con người phải chịu nhiều phiền não, khổ đau trong cuộc sống... Từ đó họ tìm câu trả lời thông qua nghiên cứu thông tin, đối chiếu, trải nghiệm... dần nhận ra đó là do chấp vào cái tôi, cái của ta, nên cuối cùng gánh lấy khổ đau. Qua đó, chúng ta cũng có thể học cách thay đổi bản thân mỗi ngày.
2.3 Chánh ngữ
Tuy nhiên, việc thốt ra những lời chân thật, lời hay lẽ phải không hề đơn giản, vì thế mới có lời khuyên "uốn lưỡi bảy lần trước khi nói". Trong kinh Phật có dạy: "Một lời nói đúng chánh pháp có thể mang lại sự bình an, thanh thản cho người nghe, còn hơn cả một bài diễn thuyết dài dòng nhưng vô bổ".
Theo quan điểm Phật giáo, chánh ngữ không đơn thuần là thấy sao nói vậy, hay lặp lại nguyên xi lời kinh. Ví dụ, để xác định một lời nói thẳng thừng có tạo khẩu nghiệp hay không, cần xem xét hai yếu tố: MỤC ĐÍCH và HỆ QUẢ, bởi những gì chúng ta thấy trước mắt chưa đủ để đánh giá toàn diện.
Khi muốn trình bày một vấn đề, cần cân nhắc xem thời điểm hiện tại đã thích hợp chưa. Trước khi phát ngôn, phải xem xét tính chân thực của thông tin, nếu chưa rõ ràng thì tốt nhất không nên nói.
Trước khi thốt ra bất cứ lời nào, cần suy xét kỹ xem lời nói đó có mang lại lợi ích, hay sẽ gây tác động tiêu cực trong hiện tại và tương lai hay không.
Theo quan điểm Phật giáo, chánh ngữ không đơn thuần là thấy sao nói vậy, hay lặp lại nguyên xi lời kinh. Ví dụ, để xác định một lời nói thẳng thừng có tạo khẩu nghiệp hay không, cần xem xét hai yếu tố: MỤC ĐÍCH và HỆ QUẢ, bởi những gì chúng ta thấy trước mắt chưa đủ để đánh giá toàn diện.
Khi muốn trình bày một vấn đề, cần cân nhắc xem thời điểm hiện tại đã thích hợp chưa. Trước khi phát ngôn, phải xem xét tính chân thực của thông tin, nếu chưa rõ ràng thì tốt nhất không nên nói.
Trước khi thốt ra bất cứ lời nào, cần suy xét kỹ xem lời nói đó có mang lại lợi ích, hay sẽ gây tác động tiêu cực trong hiện tại và tương lai hay không.
Chánh ngữ là những lời nói đúng theo chánh pháp, mang tính xây dựng, có khả năng đem đến niềm vui, sự bình an và hạnh phúc cho số đông. Những lời nói chân thành, đúng đắn luôn góp phần tạo dựng cuộc sống an lạc và hài hòa cho mọi người.
2.4 Chánh nghiệp
Những nghề nghiệp lương thiện bao gồm các công việc chân tay như canh tác nông nghiệp, trồng trọt hoa màu, cây ăn quả, sản xuất thực phẩm sạch, cùng các nghề nghiệp trí óc như giáo dục, y tế, nghiên cứu khoa học và phát triển tâm linh. Trái lại, những nghề dựa trên sự lừa gạt, gian dối bằng nhiều thủ đoạn nhằm trục lợi cá nhân, bất chấp hậu quả lâu dài, đều là những nghề gây tổn hại cho xã hội.
2.5 Chánh mạng
Chánh mạng thể hiện lối sống ngay thẳng, lương thiện. Trong khi chánh nghiệp đề cập đến những hành động không gây tổn hại cho con người và vạn vật, thì chánh mạng nhấn mạnh đến cách sống phù hợp đạo lý, hai yếu tố này luôn bổ trợ và song hành cùng nhau.
Một người sống theo chánh mạng là người luôn cố gắng, tận tâm với công việc chân chính (chánh nghiệp) hàng ngày để đóng góp cho xã hội, đồng thời tránh xa những nghề nghiệp liên quan đến vũ khí, chất độc, chất gây nghiện hay bất cứ thứ gì đe dọa sự sống của chúng sinh.
Một người sống theo chánh mạng là người luôn cố gắng, tận tâm với công việc chân chính (chánh nghiệp) hàng ngày để đóng góp cho xã hội, đồng thời tránh xa những nghề nghiệp liên quan đến vũ khí, chất độc, chất gây nghiện hay bất cứ thứ gì đe dọa sự sống của chúng sinh.
Khi mỗi ngày chúng ta đều thực hiện những hành động lương thiện, ngay thẳng, trong sáng và có ích cho cộng đồng... đó chính là biểu hiện của một đời sống chân chính.
Người sống theo chánh mạng là người biết tạo dựng cuộc đời ý nghĩa, không bao giờ làm hại kẻ khác. Họ sống bằng nghề nghiệp lương thiện dù lao động chân tay hay trí óc, luôn giúp đỡ đồng loại bằng tấm lòng nhân ái.
Chẳng hạn, người thực hành đúng chánh mạng sẽ có thân tâm thanh tịnh, tâm hồn cởi mở, không cố chấp. Khi phạm sai lầm, họ sẽ tìm đến bậc minh sư hoặc người hiểu biết để sám hối và xin chỉ dạy. Sau đó kiên trì sửa đổi và hoàn thiện bản thân qua từng ngày.
Chẳng hạn, người thực hành đúng chánh mạng sẽ có thân tâm thanh tịnh, tâm hồn cởi mở, không cố chấp. Khi phạm sai lầm, họ sẽ tìm đến bậc minh sư hoặc người hiểu biết để sám hối và xin chỉ dạy. Sau đó kiên trì sửa đổi và hoàn thiện bản thân qua từng ngày.
2.6 Chánh tinh tấn
Để đạt thành công trong bất cứ việc gì đều đòi hỏi sự nỗ lực lớn lao, nhưng nếu thiếu chánh tinh tấn, những cố gắng đó có thể mang lại hậu quả tai hại. Chẳng hạn, một nhà khoa học tài giỏi nhưng lại chế tạo chất độc hại thì không thể xem là có sự tinh tấn đúng đắn.
Những nỗ lực xuất phát từ lòng tham, sân hận, si mê hay nhằm mục đích bất chính đều không được coi là chánh tinh tấn.
Những nỗ lực xuất phát từ lòng tham, sân hận, si mê hay nhằm mục đích bất chính đều không được coi là chánh tinh tấn.
Trái lại, người kiên trì tu tập với sự tinh tấn chân chính sẽ dần phát triển khả năng chuyển hóa nội tâm, giúp bản thân vượt qua mọi cám dỗ có hại và thoát khỏi xiềng xích của tội lỗi.
2.7 Chánh niệm
Chánh niệm là trạng thái tỉnh thức hoàn toàn, giúp ta ý thức rõ ràng mọi diễn biến trong khoảnh khắc hiện tại. Nhờ chánh niệm, chúng ta có thể loại bỏ những suy nghĩ viển vông, nhìn thấu bản chất thực sự của mọi sự việc.
Người sống với chánh niệm thường từ bỏ ham muốn tầm thường, có nguyện vọng xuất gia, không nuôi dưỡng sân hận, không nóng giận và không bao giờ có ý định làm hại người khác.
Người sống với chánh niệm thường từ bỏ ham muốn tầm thường, có nguyện vọng xuất gia, không nuôi dưỡng sân hận, không nóng giận và không bao giờ có ý định làm hại người khác.
Chúng ta cần duy trì sự tỉnh táo để quan sát bản thân, nhận biết rõ từng ý nghĩ, lời nói đến hành động. Khi tham lam xuất hiện, ta biết mình đang tham; khi si mê phát sinh, ta ý thức được điều đó. Khi ăn, ta biết mình đang ăn; khi ngồi, ta ý thức mình đang ngồi - mọi hoạt động đều được nhận biết rõ ràng như vậy.
Việc rèn luyện chánh niệm cần được thực hành thường xuyên trong đời sống hàng ngày. Ta phải luôn ý thức được mình đang nghĩ gì, nói gì và làm gì. Quan trọng là biết cách làm chủ bản thân, không để những hoàn cảnh xấu lôi kéo, ảnh hưởng đến quá trình tu tập tỉnh thức.
Cần phân biệt rõ giữa chánh niệm và chánh tư duy. Nếu tư duy là quá trình suy luận, thì niệm là sự ghi nhớ và tỉnh thức, trái ngược với sự lãng quên. Chánh niệm được xem là pháp môn tu tập vi diệu trong Phật giáo.
2.8 Chánh định
3. Tác dụng và giá trị thiết thực của Bát Chánh Đạo
3.1 Tác dụng chính
- Phát triển nhân cách: Bát Chánh Đạo như ngọn đèn soi rọi giúp ta phân biệt đúng sai, từ đó điều chỉnh hành vi, khiến thân tâm ngày càng trở nên tốt đẹp và toàn diện hơn.
- Thay đổi cuộc sống: Chỉ cần thay đổi cách nhìn nhận, mọi thứ xung quanh sẽ biến chuyển theo. Tâm thay đổi thì cảnh vật cũng đổi thay, giúp ta luôn nhìn thấy mặt tốt trong mọi tình huống.
- Nền tảng giác ngộ: Thông qua việc thấu hiểu 8 phương diện xóa tan vô minh này, ta xây dựng được nền móng vững chắc cho sự giác ngộ chân chính trong tương lai.
3.2 Những lợi ích thiết thực khi áp dụng Bát Chánh Đạo:
- Với chánh kiến: Giúp ta sáng suốt hơn khi đánh giá sự việc, không dễ bị cuốn vào những điều mê tín vô căn cứ.
- Với chánh tư duy: Hình thành những suy nghĩ tích cực, sáng suốt, tránh xa những tư tưởng tiêu cực dẫn đến hành động sai trái.
- Với chánh ngữ: Biết cách sử dụng ngôn từ đúng đắn, phù hợp hoàn cảnh, mang lại lợi ích cho bản thân và những người xung quanh.
- Với chánh nghiệp: Cẩn trọng trong hành động, chỉ thực hiện những việc có ích cho cộng đồng, tránh tạo nghiệp xấu.
- Với chánh mạng: Sống an nhiên tự tại, không bị cuốn theo những ham muốn tầm thường của cuộc sống.
- Với chánh tinh tấn: Kiên trì theo đuổi những mục tiêu cao đẹp sẽ gặt hái được thành quả tốt đẹp, mang lại hạnh phúc cho mình và người.
- Với chánh niệm: Nhìn lại quá khứ với sự tỉnh thức, không còn vướng bận bởi những chuyện đã qua.
- Với chánh định: Thiền định đúng cách giúp khai mở trí tuệ, đạt được hạnh phúc chân thật.
4. Áp dụng Bát Chánh Đạo vào cuộc sống thực tiễn
chánh kiến, chánh tư duy, chánh ngữ, chánh nghiệp, chánh mạng, chánh tinh tấn, chánh niệm, chánh địnhLộ trình tâm Bát tà đạo và Bát chánh đạo
Dù trải qua hàng thiên niên kỷ với những tiến bộ vượt bậc của công nghệ hiện đại, cuộc sống vật chất đầy đủ hơn, văn minh hơn xưa, nhưng nhân loại vẫn không thể thoát khỏi những nỗi khổ mà Đức Phật đã chỉ ra từ ngàn xưa.
Không những thế, gánh nặng khổ đau ngày càng gia tăng: con người trở nên bận rộn hơn, căng thẳng hơn, nhiều chứng bệnh mới xuất hiện, lòng tham và ích kỷ cũng phát triển, chiến tranh vẫn tiếp diễn...
Chính vì vậy, phương pháp diệt khổ thông qua thực hành Bát Chánh Đạo vẫn giữ nguyên giá trị thực tiễn cho bất cứ ai kiên trì áp dụng mỗi ngày.
Không những thế, gánh nặng khổ đau ngày càng gia tăng: con người trở nên bận rộn hơn, căng thẳng hơn, nhiều chứng bệnh mới xuất hiện, lòng tham và ích kỷ cũng phát triển, chiến tranh vẫn tiếp diễn...
Chính vì vậy, phương pháp diệt khổ thông qua thực hành Bát Chánh Đạo vẫn giữ nguyên giá trị thực tiễn cho bất cứ ai kiên trì áp dụng mỗi ngày.
5. Kinh Bát Chánh Đạo
Thượng tọa Thích Chân Quang - Trụ trì Thiền Tôn Phật Quang đã phiên dịch và biên soạn lại bài kinh Bát Chánh Đạo bằng tiếng Việt, giúp Phật tử dễ dàng tiếp cận và thực hành theo.
NIỆM HƯƠNG
NIỆM HƯƠNG
Nguyện đem lòng thành kính
Gửi theo đám mây hương
Hương thơm tỏa khắp không gian vô tận
Dâng lên cúng dường Phật, Pháp, Tăng
Nguyện suốt kiếp này giữ vững đạo tâm
Tu theo lời Phật dạy làm việc thiện
Hòa cùng tất cả chúng sinh trong pháp giới
Nguyện cầu đức Phật ban ân phúc
Tâm bồ đề vững chãi không lay chuyển
Quyết tâm tu học bền chí không lui
Thoát khỏi biển khổ và vòng mê lầm
Mau trở về bến bờ giác ngộ
LỜI NGUYỆN CẦU
Hôm nay chúng đệ tử thành tâm trì tụng kinh Bát Chính Đạo, nguyện xin Chư Phật mười phương phù hộ cho chúng con tiêu trừ nghiệp chướng, phước lành tăng trưởng, căn lành vun bồi, tâm đạo vững vàng, tinh tấn tu tập, cùng tất cả chúng sinh trong pháp giới đều viên thành Phật quả.
DÂNG HƯƠNG
DÂNG HƯƠNG
Hương giới, hương định và hương tuệ
Hương giải thoát, tri kiến thanh cao
Ánh sáng ngời chiếu khắp pháp giới
Kính dâng lên trước ngôi Tam Bảo
Nam mô Bồ Tát hương cúng dường (3 lần).
Hương giải thoát, tri kiến thanh cao
Ánh sáng ngời chiếu khắp pháp giới
Kính dâng lên trước ngôi Tam Bảo
Nam mô Bồ Tát hương cúng dường (3 lần).
CA NGỢI ĐỨC PHẬT
Đấng Tối Thượng trong ba cõi
Không ai sánh bằng Đức Phật
Bậc Thầy của trời và người
Cha lành khắp bốn loài chúng sinh
Nay con xin thành tâm quy y
Tiêu trừ vô lượng tội khiên
Dâng lên lời ca tụng
Ngàn kiếp vẫn không cùng
Con tuy vô nghĩa, Phật vô biên
Cảm ứng nhiệm mầu thật khó nghĩ bàn
Một nơi thông suốt vô biên cõi
Mười phương chư Phật hiện toàn thân
Con xin quỳ trước từng Đức Phật
Cúi đầu đảnh lễ đến vô lượng kiếp.
Không ai sánh bằng Đức Phật
Bậc Thầy của trời và người
Cha lành khắp bốn loài chúng sinh
Nay con xin thành tâm quy y
Tiêu trừ vô lượng tội khiên
Dâng lên lời ca tụng
Ngàn kiếp vẫn không cùng
Con tuy vô nghĩa, Phật vô biên
Cảm ứng nhiệm mầu thật khó nghĩ bàn
Một nơi thông suốt vô biên cõi
Mười phương chư Phật hiện toàn thân
Con xin quỳ trước từng Đức Phật
Cúi đầu đảnh lễ đến vô lượng kiếp.
NGHI THỨC LẠY PHẬT
Thành tâm cúi lạy, Nam Mô Đức Phật Thích Ca Mâu Ni cùng Chư Phật mười phương. (1 lạy)
Hết lòng đảnh lễ, Nam Mô các bộ Kinh điển do Đức Thế Tôn truyền dạy và Chánh Pháp khắp mười phương. (1 lạy)
Thành kính xá lạy, Nam Mô chư Thánh Tăng theo Phật tu học cùng Tăng chúng mười phương. (1 lạy)
BẮT ĐẦU TỤNG KINH
Diệu pháp thâm sâu vô cùng rộng lớn
Trải bao kiếp sống khó được gặp may
Nay con có duyên nghe và thọ trì
Nguyện thấu hiểu ý nghĩa nhiệm màu của Như Lai
Nam Mô Đức Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật (3 lần)
Trải bao kiếp sống khó được gặp may
Nay con có duyên nghe và thọ trì
Nguyện thấu hiểu ý nghĩa nhiệm màu của Như Lai
Nam Mô Đức Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật (3 lần)
KINH BÁT THÁNH ĐẠO
Thành kính đảnh lễ Đấng Giác Ngộ
Như thế con xin được thuật lại
Tại vườn Nai xanh tươi thanh tịnh
Sau khi Ngài vừa đạt chánh quả
Như thế con xin được thuật lại
Tại vườn Nai xanh tươi thanh tịnh
Sau khi Ngài vừa đạt chánh quả
Đức Thế Tôn đích thân đến nơi
Giảng dạy tận tâm chỉ bày
Cho nhóm năm vị Kiều Trần Như
Đều đắc quả A-la-hán
Cho nhóm năm vị Kiều Trần Như
Đều đắc quả A-la-hán
Sau khi khuyên bảo nhóm năm vị
Khéo giữ tâm theo đạo Trung Đạo
Đức Phật giảng giải chân lý tối thượng
Bằng bài kinh về Tứ Thánh Đế
Đức Phật giảng giải chân lý tối thượng
Bằng bài kinh về Tứ Thánh Đế
Người nào thấu hiểu đời là Khổ
Tức đã nhận chân được chân lý
Rằng có cảnh giới Niết Bàn
Vượt thoát vòng luân hồi sinh tử
Tức đã nhận chân được chân lý
Rằng có cảnh giới Niết Bàn
Vượt thoát vòng luân hồi sinh tử
Ai nhận thức đời là bể khổ
Cần phải hiểu thấu suốt rằng
Khổ đau đều có nguyên nhân
Bắt nguồn từ Vô minh và Chấp ngã
Cần phải hiểu thấu suốt rằng
Khổ đau đều có nguyên nhân
Bắt nguồn từ Vô minh và Chấp ngã
Người tin tưởng vào sự Giải thoát
Ắt phải tin chắc nơi lẽ ấy
Rằng có con đường chân chính
Dẫn tới cảnh giới siêu việt
Kính lạy Đấng Giác Ngộ viên mãn
Con nguyện đời đời tôn kính
Bát Chánh Đạo mênh mông
Đưa chúng sinh tới bờ Giác ngộ
Ắt phải tin chắc nơi lẽ ấy
Rằng có con đường chân chính
Dẫn tới cảnh giới siêu việt
Kính lạy Đấng Giác Ngộ viên mãn
Con nguyện đời đời tôn kính
Bát Chánh Đạo mênh mông
Đưa chúng sinh tới bờ Giác ngộ
Điều đầu tiên là Chánh Kiến
Là thấu rõ con đường
Của Nhân Quả tường tận
Xuyên suốt kiếp luân hồi
Một khi đã tạo nghiệp
Của Nhân Quả tường tận
Xuyên suốt kiếp luân hồi
Một khi đã tạo nghiệp
Ắt sẽ nhận quả báo
Dù sớm hay muộn màng
Nhưng không hề sai sót
Đạt đến chỗ Giác ngộ
Là phá tan Ngã chấp
Trở nên vị tha tuyệt đối
Đầy đủ Từ bi và Trí tuệ
Vô vàn chân lý nhiệm mầu
Khắp cùng pháp giới mênh mông
Càng tu tập càng thấu hiểu
Qua năm tháng hành trì
Dù sớm hay muộn màng
Nhưng không hề sai sót
Đạt đến chỗ Giác ngộ
Là phá tan Ngã chấp
Trở nên vị tha tuyệt đối
Đầy đủ Từ bi và Trí tuệ
Vô vàn chân lý nhiệm mầu
Khắp cùng pháp giới mênh mông
Càng tu tập càng thấu hiểu
Qua năm tháng hành trì
Tiếp theo là Chánh Tư Duy
Là trau dồi tâm tính
Trở nên hiền lương đức hạnh
Từ mỗi ý niệm khởi lên
Khi tâm bất thiện phát sinh
Liền quyết tâm đoạn trừ
Biết hổ thẹn ăn năn
Biết đề phòng lần sau
Khi tiếp xúc với cảnh duyên
Trở nên hiền lương đức hạnh
Từ mỗi ý niệm khởi lên
Khi tâm bất thiện phát sinh
Liền quyết tâm đoạn trừ
Biết hổ thẹn ăn năn
Biết đề phòng lần sau
Khi tiếp xúc với cảnh duyên
Luôn khởi tâm thiện ý
Nhắc mình không tồn tại cái tôi
Để tránh xa tham lam sân hận
Thường xuyên tự nhủ tự răn
Sống vì người không vì mình
Giữ tâm cung kính hòa ái
Không tự cao tự đại
Luôn dấy khởi tâm thành kính
Hướng về Tam Bảo mười phương
Như ngưỡng vọng núi cao
Còn bản thân như hạt bụi
Thường phát tâm ban phát
Tình thương trải khắp muôn nơi
Từ địa ngục đến cõi trời
Bao gồm cả cỏ cây muôn loại
Tự nhắc nhở tránh xa
Những ô uế tầm thường
Giữ giới hạnh thanh tịnh
Theo gương các bậc Thánh nhân
Ngày càng tinh tế hơn
Kiểm soát từng ý niệm
Phát hiện lỗi lầm
Dù nhỏ như sợi tóc
Điều thứ ba là Chánh Ngữ
Là làm chủ mỗi lời nói Để thấm vào lòng người Toàn những điều tốt đẹp Không tốn kém chi phí Không hao tổn sức lực Nhưng tạo phước hay tội rất nhiều Mỗi khi cất tiếng nói Đừng tùy tiện chê bai Kẻo xúc phạm người hiền Nhiều đời mất phước duyên Có khi đọa làm thú Nên khen ngợi việc tốt Khen để nhiều người nghe Giúp mọi người phát tâm Hướng về điều thiện lành Thường ca ngợi Phật pháp Kiên trì độ từng người Về nương tựa từ bi Xa rời khổ đau Hay giảng giải Nhân Quả Về vòng luân hồi vô tận Để người tin sâu Mà làm lành tránh ác Không nói lời ô uế Không khoe khoang bản thân Không nói lời đố kỵ Không dối trá xảo ngôn Biết bao điều nên nói Tạo vô lượng công đức Nên khôn ngoan thận trọng Khi mở lời nói ra
Điều thứ tư là Chánh Nghiệp
Là vô vàn hành động
Thiết thực vì lợi tha
Trao yêu thương giúp đỡ
Tránh xa điều ác hại
Gây khổ đau cho đời
Chỉ làm việc thiện lành
Mang an vui đến mọi loài
Có khi lùi bước nhỏ
Nhường người tốt tiến xa
Có khi tiến lên trước
Gánh vác việc nặng nhọc
Có khi cần nghiêm khắc
Ngăn kẻ xấu lầm đường
Có khi ra tay giúp
Người hướng thiện vững vàng
Dù đời còn khó nhọc
Vẫn kiên trì không ngơi
Tích góp từng việc nhỏ
Xây dựng núi công đức
Siêng năng lễ Phật đà
Sám hối nghiệp xưa cũ
Ngăn điều ác phát sinh
Tích lũy điều lành tốt
Bồ tát khéo giúp đời
Mà không ai hay biết
Giữ phước đức tròn đầy
Để sẻ chia cùng khắp
Biết bao việc thiện lành
Khắp tam giới lục đạo
Ấy Chánh nghiệp cao quý
Tạo vô lượng phước báu
Điều thứ năm là Chánh Mạng
Là cách mưu sinh sống
Nuôi dưỡng thân tạm bợ
Trong kiếp người mong manh
Nhờ phước từ Chánh Nghiệp
Được tự do chọn lựa
Nghề nghiệp chân chính nào
Để phước lành tăng trưởng
Nghề tốt cần hội đủ
Hai yếu tố căn bản
Vừa tạo phước mỗi ngày
Vừa có thời tu tập
Riêng hàng tỳ kheo xuất gia
Chỉ khất thực độ nhật
Không toan tính buôn bán
Kẻo lạc mất đạo tâm
Nhưng bậc sa môn khất sĩ
Không hèn mọn cúi luồn
Mà đường hoàng uy nghi
Thản nhiên và thanh thoát
Đem đời sống thanh tịnh
Giáo hóa khắp nhân gian
Đổi bát cơm chân chính
Nhẹ bước trên đường tu
Điều thứ sáu là Chánh Tinh Tấn
Thực hành pháp nhiếp tâm
Trong thiền định sâu xa
Vượt qua bao chướng ngại
Khi tâm chưa thuần phục
Vọng niệm vẫn khởi sinh
Thân đau nhức khó nhọc
Nhưng chí không hề lui
Có khi người thân quyến
Gây trở ngại không ngừng
Hoặc bệnh tật hoành hành
Tai nạn khó lường trước
Dù gặp nhiều chướng duyên
Vẫn kiên trì hành đạo
Như núi đá hiên ngang
Giữa phong ba bão táp
Quyết tâm đã vững vàng
Dù ngàn kiếp vạn đời
Tinh tấn không ngừng nghỉ
Hướng về cõi Vô ngã
Ngồi kiết già tĩnh tọa
An trú khắp toàn thân
Cảm nhận rõ ràng
Thân bất động trang nghiêm
Rồi nhẹ nhàng quán chiếu
Thân vô thường tạm bợ
Già bệnh chết đau thương
Theo tro xương tan biến
Ý thức rõ hơi thở
Thân đang thở vào ra
Từng chút một rõ ràng
Không để lơ là mất
Mỗi phút giây hiện tại
Vẫn an trú toàn thân
Nhớ thân là vô thường
Ngày đêm không gián đoạn
Điều thứ bảy là Chánh Niệm
Tâm tỉnh thức sáng ngời
Lòng thanh thản nhẹ tênh
Nhưng niệm vẫn còn khởi
Nhờ sức mạnh tỉnh giác
Người tu kiểm soát tâm
Không mê muội lầm lạc
Theo đuổi ngoại cảnh trần
Biết khởi tâm đúng hướng
Theo Vô ngã Từ bi
Dứt trừ tham sân si
Tâm càng thêm trong sáng
Dù bước đầu an lạc
Mới chỉ là khởi đầu
Chưa thực sự thâm nhập
Vào cảnh giới thiền sâu
Như đi trên băng mỏng
Hay than hồng chông gai
Cần thận trọng vô vàn
Giai đoạn đầy hiểm nguy
Nếu sai lầm ý niệm
Với kiêu mạn ngầm sâu
Len lỏi trong nội tâm
Ắt sẽ đến điên loạn
Càng tôn kính Đức Phật
Đến mức độ vô biên
Nguyện dâng cả thân mạng
Lên Tam Bảo mười phương
Người tu còn gian khổ
Qua nhiều kiếp luân hồi
Lên xuống cõi trời người
Mới hoàn thành Chánh Niệm
Đoạn trừ Năm Triền Cái
Sân hận và Tham lam
Trạo cử cùng Hôn trầm
Và Nghi hối cuối cùng
Thời mạt pháp ngày nay
Người tu đến cảnh này
Lầm tưởng đã viên mãn
An trú quả thánh nhân
Có khi gặp ảo giác
Hiện đủ điều kỳ lạ
Khiến kiêu mạn hoang mang
Rồi tan vỡ tất cả
Có khi đạt thần thông
Biết nhiều điều huyền bí
Càng tưởng chứng cao siêu
Rồi lạc vào ma đạo
Vì thế cần nỗ lực
Lễ Phật với khiêm cung
Quán chiếu lý vô ngã
Vượt qua vực thẳm sâu
Điều thứ tám là Chánh Định
Sơ thiền - bậc đầu tiên
Thân an lạc vô biên
Dứt sạch mọi ái dục
Nhưng còn đôi niệm khởi
Tầm tứ vi tế sâu
Về đạo lý nhiệm mầu
Nên vẫn còn chướng ngại
Nhị thiền tâm thanh tịnh
Thân tỉnh giác tràn đầy
Như mạch nước tuôn chảy
Không bao giờ cạn khô
Tam thiền trùm vũ trụ
Thân hòa cùng hư không
Vật chất cũng là tâm
Khắp đất trời an lạc
Tứ thiền là tuyệt đỉnh
Tâm tịch tịnh như như
Cả vũ trụ bao la
Đã về nơi bản thể
Nếu tiếp tục quán chiếu
Để đạt Tam Minh chứng
Hành giả sẽ trở thành
Bậc Thánh A-la-hán
Kính lạy Chư Phật mười phương
Con đường Bát Chánh cao siêu
Dù con chưa thấu hiểu hết
Nhưng nguyện một lòng tu tập
Bao chúng sinh đang lạc lối
Trong tà kiến mê lầm
Chưa biết nơi đi về
Dòng luân hồi vô tận
Thành tâm cầu Mười Phương Phật
Cho Bát Chánh Đạo này
Lan tỏa khắp muôn nơi
Giúp chúng sinh tỉnh ngộ
Nguyện chúng con dũng cảm
Mang Bát Chánh Đạo này
Truyền trao khắp nhân gian
Như món quà vô giá
Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật (3 lần)
TỨ HOẰNG THỆ NGUYỆN
Chúng sinh vô biên nguyện đều độ Phiền não vô tận nguyện dứt sạch Pháp môn vô lượng nguyện học hết Phật đạo vô thượng nguyện viên thành.
BA LỜI QUY Y
Con xin quy y Phật, nguyện cho tất cả chúng sinh, thấu hiểu đạo mầu, phát khởi tâm Bồ đề vô thượng. (1 lạy)
Con xin quy y Pháp, nguyện cho tất cả chúng sinh, thông suốt kinh điển, trí tuệ mênh mông như biển cả. (1 lạy)
Con xin quy y Tăng, nguyện cho tất cả chúng sinh, sống trong hòa hợp, thương yêu đùm bọc lẫn nhau. (1 lạy)
