Buzz
Điều này khiến chúng ta phải suy nghĩ lại về chính bản thân mình, khi mà một phần không nhỏ bộ gen của con người hiện đại lại có nguồn gốc từ một dòng dõi bí ẩn đã lụi tàn từ rất lâu trước đây.
Chúng ta luôn tự hào về nguồn gốc riêng biệt của mình, nhưng các khám phá mới trong lĩnh vực di truyền học đang dần vẽ lên một bức tranh hoàn toàn khác biệt. Điều này hé lộ rằng chỉ khoảng 80% trong chúng ta là hoàn toàn "con người" thuần túy.
Phần còn lại, khoảng 20% DNA của chúng ta, được thừa hưởng từ một giống người (hominin) đầy bí ẩn. Dòng dõi này đã tách khỏi cội nguồn của chúng ta hơn một triệu năm trước, hình thành một câu chuyện lịch sử tiến hóa đầy phức tạp.
Trước khi tổ tiên chúng ta bắt đầu cuộc hành trình di cư vĩ đại ra khỏi lục địa châu Phi, vào một thời điểm nào đó trong quá khứ xa xôi, họ đã có sự giao phối với một loài hoàn toàn chưa được biết đến.
Con người hiện đại mang trong mình khoảng 20% DNA từ một loài hominin "siêu cổ xưa" bí ẩn, đã phân nhánh khỏi dòng dõi chúng ta hơn một triệu năm trước.
Cuộc gặp gỡ này không chỉ là một sự kiện thoáng qua mà đã góp phần tạo nên một mạng lưới các mối quan hệ lâu dài, phức tạp giữa các nhánh người tiền sử hoàn toàn riêng biệt. Trong cộng đồng khoa học, những đối tác bí ẩn này được gọi là "siêu cổ xưa".
Tên gọi này xuất phát từ việc chúng đã tách khỏi nhánh tiến hóa của con người hiện đại từ rất lâu, thậm chí trước khi chúng ta phân nhánh khỏi các họ hàng gần gũi nhất, như người Neanderthal và người Denisovan.
Các nghiên cứu di truyền học gần đây đã đưa ra những manh mối quan trọng, chỉ ra rằng đã từng có sự giao phối giữa một quần thể siêu cổ xưa này và tổ tiên châu Phi của Homo sapiens.
Ngoài ra, các bằng chứng khoa học cũng cho thấy các hominin siêu cổ xưa tiếp tục giao phối với tổ tiên của người Neanderthal và Denisovan ở khu vực Á-Âu. Thậm chí, sau này, họ còn kết đôi với chính dòng dõi của người Denisovan.
Mặc dù có rất nhiều bằng chứng về sự pha trộn gen, nhưng giới khoa học vẫn chưa có câu trả lời rõ ràng. Câu hỏi đặt ra là liệu tất cả những sự kiện pha trộn này có liên quan đến cùng một quần thể siêu cổ xưa hay có sự xuất hiện của nhiều "người tình" khác nhau trong tiến trình này?
Nhằm làm sáng tỏ bài toán phức tạp này, nhóm nghiên cứu đã tiến hành phân tích sự phân bố của các biến thể di truyền. Họ so sánh bộ gen của con người hiện đại, người Neanderthal và người Denisovan để xác định mức độ chia sẻ huyết thống giữa các tổ tiên.
Những phát hiện gần đây của nhóm nghiên cứu, mặc dù chưa được bình duyệt chính thức, đã dẫn đến một kết luận gây bất ngờ. Hai quần thể siêu cổ xưa hoàn toàn tách biệt đã tham gia vào những cuộc giao phối mang tính bước ngoặt trong thời tiền sử.
Mặc dù thời điểm cụ thể của những cuộc gặp gỡ này vẫn chưa được xác định, các nhà nghiên cứu đã có thể dựng lên một trình tự thời gian tương đối. Họ xác định rằng loài hominin từng giao phối với người cổ đại châu Âu đã tách khỏi dòng dõi con người sớm hơn rất nhiều so với loài đã giao phối với tổ tiên Homo sapiens tại châu Phi.
Các nghiên cứu khoa học đã chỉ ra rằng khoảng 19,6% bộ gen của con người hiện đại thực chất được thừa hưởng trực tiếp từ loài siêu cổ xưa châu Phi này, làm rõ mức độ ảnh hưởng của cuộc gặp gỡ này.
Con số này thật sự gây ấn tượng mạnh, khi so sánh với kết quả từ một nghiên cứu khác công bố năm 2025, cho thấy 21% DNA của chúng ta đến từ "người bạn nhảy" cổ đại này. Điều này thực sự gây sốc nếu đặt lên bàn cân với người Neanderthal.
Ngược lại, chúng ta chỉ thừa hưởng khoảng 2% gen từ người Neanderthal, những người giao phối với tổ tiên con người hiện đại trong một giai đoạn gần đây hơn rất nhiều.
Giáo sư Alan Rogers từ đại học Utah, tác giả nghiên cứu, đã chia sẻ rằng hai mươi phần trăm là một tỷ lệ rất lớn. Ông giải thích với tạp chí IFLScience rằng khi các con số phân bổ kiểu 20-80 xuất hiện, đó không còn chỉ là một dòng gen nhỏ lẻ, mà là sự hòa quyện giữa hai quần thể.
Giáo sư Rogers ví con người hiện đại như một bức khảm sinh học, một sự kết hợp hoàn hảo giữa hai dòng dõi tổ tiên, nơi không có dòng dõi nào đóng vai trò là một phần nhỏ bé trong tổng thể.
Kết quả nghiên cứu cho thấy có tới hai quần thể siêu cổ xưa hoàn toàn riêng biệt đã tham gia vào quá trình giao phối chéo trong thời kỳ tiền sử.
Tất nhiên, câu hỏi lớn nhất, và cũng là điều khiến giới khoa học đau đầu, liên quan đến danh tính thực sự của những người siêu cổ xưa này. Để đưa ra giả thuyết, các nhà nghiên cứu chú ý đến hành trình của Homo erectus. Loài này lần đầu tiên rời châu Phi và lan rộng khắp Á-Âu khoảng hai triệu năm trước, trước cả khi tổ tiên của Neanderthal và Denisovan mở rộng ra khỏi châu Phi cách đây khoảng 700.000 năm.
Giáo sư Rogers tin rằng các nhóm người di cư sau này hẳn đã gặp gỡ những hậu duệ của những nhóm tiên phong rời khỏi châu Phi. Vì vậy, giới khoa học cho rằng đã có sự giao phối trực tiếp giữa tổ tiên của người Neanderthal, người Denisovan và những hậu duệ của Homo erectus sinh sống rải rác khắp lục địa Á-Âu.
Tuy nhiên, đối với quần thể siêu cổ xưa đã có ảnh hưởng đến tổ tiên chúng ta tại châu Phi, mọi thứ vẫn còn mơ hồ. Những gì khoa học hiện đại có thể khẳng định là loài hominin này đã tách khỏi dòng dõi của chúng ta khoảng 1,3 triệu năm trước.
Sự giao phối giữa họ xảy ra trước khi có sự phân tách giữa nhóm người châu Phi và người châu Âu hiện đại. Tuy nhiên, ngoài những manh mối ít ỏi đó, giáo sư Rogers thừa nhận hiện tại không có bất kỳ nghi ngờ nào về danh tính. Phiên bản trước của nghiên cứu đột phá này đã được đăng tải rộng rãi trên cơ sở dữ liệu bioRxiv để chờ đợi sự đánh giá từ cộng đồng khoa học.
