Buzz
Ngày 31/7/1990 có lẽ không in đậm trong ký ức số đông, nhưng với giới công nghệ và những người am hiểu lịch sử phần mềm, đó chính là thời khắc một thiết bị "thầm lặng" khai sinh nên cả một vương quốc hệ điều hành hùng mạnh của Apple ngày nay.
Trong bối cảnh cuộc chiến máy tính giữa Apple, IBM và Microsoft đang ở đỉnh điểm, NeXT - công ty do Steve Jobs thành lập sau khi rời Apple - đã trình làng NeXTstation, một trạm làm việc với thiết kế tối giản và mức giá dễ chịu hơn nhiều so với phiên bản NeXTcube trước đó.
Dù không gây tiếng vang về doanh số, NeXTstation đã làm nên lịch sử nhờ hệ điều hành NeXTSTEP - nền tảng sau này được phát triển thành macOS mà chúng ta biết đến ngày nay.
NeXTstation ra đời như một phiên bản cải tiến từ NeXTcube - dòng máy từng được giới chuyên gia đánh giá cao nhưng lại thất bại trên thị trường đại chúng do giá thành quá đắt đỏ.
Được tối ưu cho phân khúc phổ thông, NeXTstation sở hữu kiểu dáng desktop cùng cấu hình ấn tượng thời bấy giờ: vi xử lý Motorola 68040 25MHz, RAM 8MB (nâng cấp được đến 64MB) và ổ cứng tùy chọn 105MB hoặc 400MB.
Xét theo tiêu chuẩn hiện đại, thông số này có vẻ bình thường, nhưng ở thời điểm đó, NeXTstation thực sự là một cỗ máy mạnh mẽ với trải nghiệm lập trình đột phá.
Điểm đặc biệt làm nên sự khác biệt của NeXTstation không phải ở phần cứng mà chính là hệ điều hành NeXTSTEP - một nền tảng với giao diện đồ họa tân tiến, hỗ trợ mạnh mẽ lập trình hướng đối tượng qua Objective-C, cùng bộ công cụ phát triển phần mềm (SDK) vượt trội đến mức đi trước thời đại nhiều năm.
NeXTSTEP tích hợp sức mạnh của nhân Unix với giao diện đồ họa bắt mắt, khả năng đa nhiệm thực thụ và tính năng kéo-thả trực quan để phát triển ứng dụng - những ưu điểm mà ngay cả Windows 3.0 đương thời cũng chưa thể sánh bằng.
Một sự kiện mang tính biểu tượng khi nhắc đến NeXTstation và NeXTSTEP: trang web đầu tiên trên thế giới đã được tạo ra và chạy trên máy tính NeXT. Năm 1991 tại CERN, Tim Berners-Lee - cha đẻ của World Wide Web - đã phát triển trình duyệt web và máy chủ web đầu tiên trên nền tảng này, minh chứng rõ ràng cho tiềm năng cách mạng của NeXTstation trong việc định hình tương lai công nghệ.
NeXTstation đóng vai trò then chốt trong sự hồi sinh của Apple khi Steve Jobs trở lại năm 1997. Thương vụ Apple mua lại NeXT với giá 429 triệu USD không chỉ đưa Jobs về mà còn sở hữu NeXTSTEP - nền tảng sau này được Apple phát triển thành Mac OS X, rồi tiếp tục trở thành nền tảng cho macOS, iOS, watchOS và tvOS. Các sản phẩm biểu tượng như iPhone, iPad hay Apple Watch ngày nay đều được xây dựng trên kiến trúc công nghệ bắt nguồn từ NeXTstation.
Dù chỉ bán được khoảng 50.000 đơn vị, NeXTstation đã để lại di sản vĩnh cửu trong ngành công nghiệp phần mềm. Đây không đơn thuần là một chiếc máy tính, mà là tầm nhìn tiên phong về cách hệ điều hành nên được thiết kế để phục vụ sự sáng tạo của lập trình viên. Sự 'thất bại' thương mại của NeXTstation chứng minh một chân lý: những sản phẩm đi trước thời đại thường chỉ được đánh giá đúng giá trị khi lịch sử nhìn lại.
Ngày 31/7/1990 có thể không phải là mốc son với đại chúng, nhưng với giới công nghệ và những người am hiểu lịch sử phần mềm, đó là ngày một cỗ máy 'thầm lặng' mở đường cho cả đế chế phần mềm khổng lồ của Apple hiện nay. Và ở trung tâm của tất cả, vẫn là Steve Jobs - người không chỉ mơ về tương lai mà còn kiến tạo nền móng để hiện thực hóa nó.
