Buzz
Các nhà khoa học kinh ngạc khi phát hiện thiên hà xa xôi chứa hàng chục cụm sao khổng lồ mọc san sát như nho chín - mật độ dày đặc vượt xa mọi giả thuyết trước đây về vũ trụ thuở sơ khai.
Sự kết hợp sức mạnh quan sát từ Kính viễn vọng Không gian James Webb (JWST) của NASA và hệ thống kính thiên văn ALMA đã mang tới phát hiện mang tính cách mạng, đảo lộn hoàn toàn lý thuyết về sự hình thành thiên hà thời kỳ đầu.
Được mệnh danh 'Nho Vũ Trụ' (Cosmic Grape), thiên hà bí ẩn này tiết lộ cấu trúc dị thường với 15 cụm sao khổng lồ xếp chồng lên nhau trong một đĩa quay, tạo thành hình ảnh giống chùm nho kỳ vĩ - phức tạp hơn bất kỳ dự đoán nào về vũ trụ thuở ấu thơ.
Theo tính toán, 'Nho Vũ Trụ' ra đời chỉ 930 triệu năm sau Big Bang. Nghiên cứu đăng trên Nature Astronomy là thành quả từ hơn 100 giờ quan sát tỉ mỉ bằng những công nghệ tiên tiến nhất.
Bức màn bí mật được vén lên nhờ hiệu ứng thấu kính vũ trụ
Để bắt được hình ảnh thiên hà xa xôi này, giới thiên văn đã vận dụng kỹ thuật thấu kính hấp dẫn độc đáo - biến thiên hà tiền cảnh RXCJ0600-2007 thành chiếc kính phóng đại khổng lồ, giúp thu nhận ánh sáng từ các vật thể ở khoảng cách không tưởng phía sau nó.
Trưởng nhóm nghiên cứu Seiji Fujimoto từ Đài quan sát McDonald (UT Austin) tiết lộ: "Đây là một trong những thiên hà xa nhất từng được phát hiện nhờ hiệu ứng thấu kính hấp dẫn cực mạnh".
Ông nhấn mạnh: "Sự kết hợp giữa hiệu ứng phóng đại tự nhiên này với những kính viễn vọng hiện đại nhất đã mở ra cơ hội vàng để chúng tôi khám phá cấu trúc nội tại của thiên hà xa xôi với độ chi tiết chưa từng có".
Trước đây, Kính viễn vọng Không gian Hubble chỉ ghi nhận hình ảnh mờ nhạt về 'Nho Vũ Trụ' như một đĩa quay đơn điệu, không có điểm gì nổi bật.
Nhưng với công nghệ đột phá từ ALMA và JWST, giới khoa học lần đầu tiên được chiêm ngưỡng những đám mây khí khổng lồ dày đặc chuẩn bị cho quá trình hình thành sao, cùng cấu trúc độc nhất vô nhị tựa chùm nho vũ trụ.
Thay đổi nhận thức về quá trình tiến hóa thiên hà
Giáo sư Mike Boylan-Kolchin (UT Austin), đồng tác giả nghiên cứu, giải thích: "Các quan sát cho thấy ánh sáng từ những thiên hà trẻ chủ yếu đến từ các cụm sao siêu đặc thay vì được phân bố đồng đều như chúng ta vẫn tưởng".
Khám phá này đã viết lại lịch sử hình thành thiên hà, chỉ ra mối liên hệ mật thiết giữa các cụm sao khổng lồ với chuyển động quay tổng thể của thiên hà. Điều này gợi mở khả năng nhiều thiên hà 'trơn tru' khác cũng có thể ẩn chứa những cấu trúc tương tự.
Nhờ sức mạnh quan sát đột phá từ JWST và ALMA, giới thiên văn đang từng bước giải mã những bí ẩn của vũ trụ thuở sơ khai, hé lộ quá trình hình thành các thiên hà tiên phong một cách rõ ràng chưa từng thấy. 'Nho Vũ Trụ' không đơn thuần là một kiệt tác vũ trụ, mà còn là bằng chứng sống cho thấy sự phát triển cực kỳ phức tạp và kỳ vĩ của vũ trụ ngay từ buổi bình minh.
