Buzz
Những chú chuột độc đáo này là thành quả của Colossal Biosciences, một công ty công nghệ sinh học tiên phong được thành lập năm 2021.
Trong hành trình hồi sinh loài voi ma mút lông cừu, một sinh vật khổng lồ từng sinh sống trên vùng lãnh nguyên Bắc Cực trong Kỷ Băng Hà, các nhà khoa học đã tạo ra một loài chuột biến đổi gen với bộ lông vàng óng, dài và xoăn như lông cừu. Đây không chỉ là một thí nghiệm khoa học mà còn là bước tiến quan trọng trong việc tái tạo loài voi ma mút.
Colossal Biosciences, công ty công nghệ sinh học đầy tham vọng thành lập năm 2021, đã đạt được thành tựu này. Mục tiêu của họ là sử dụng kỹ thuật di truyền để thực hiện “tuyệt chủng ngược”, hồi sinh các loài đã biến mất như voi ma mút lông cừu, chim dodo và hổ Tasmania. Con chuột lông cừu được tạo ra là minh chứng cho khả năng chỉnh sửa gen để tái tạo đặc điểm của các loài đã tuyệt chủng, mở ra tiềm năng ứng dụng trên các loài lớn hơn như voi.
Việc hồi sinh voi ma mút lông cừu không dễ dàng vì voi châu Á, họ hàng gần nhất của chúng, có thời gian mang thai lên đến 22 tháng và khó thao túng di truyền. Do đó, các nhà khoa học chọn chuột làm đối tượng nghiên cứu ban đầu do chúng có thời gian sinh sản ngắn và bộ gen dễ chỉnh sửa hơn.
Bằng cách so sánh bộ gen của voi châu Á với DNA voi ma mút được bảo quản trong băng vĩnh cửu, các nhà khoa học đã xác định được các gen quan trọng giúp voi ma mút thích nghi với môi trường lạnh giá. Những gen này liên quan đến sự phát triển lông dày, khả năng tích trữ mỡ và thích nghi với khí hậu khắc nghiệt.
Để kiểm tra giả thuyết, họ sử dụng công cụ chỉnh sửa gen CRISPR để can thiệp vào 10 gen quan trọng ở chuột, tạo ra những con chuột có lông dày, xoăn và rậm rạp giống voi ma mút. Thành công này chứng minh khả năng can thiệp vào bộ gen động vật để tạo ra đặc điểm mong muốn, mở ra hy vọng ứng dụng phương pháp này trên voi châu Á để tạo ra một loài voi mang nhiều đặc điểm của voi ma mút.
Dù đây là một bước đột phá quan trọng, việc tạo ra một con voi mang đầy đủ đặc điểm của voi ma mút vẫn là một hành trình dài đầy khó khăn. Các nhà khoa học cần chỉnh sửa hàng chục, thậm chí hàng trăm gen để tái tạo các đặc điểm như kích thước khổng lồ, bộ lông dày và khả năng chịu lạnh của voi ma mút.
Ngoài ra, việc tạo ra phôi thai voi đã chỉnh sửa gen và nuôi dưỡng nó trong tử cung nhân tạo hoặc nhờ voi mẹ mang thai hộ vẫn là một thách thức kỹ thuật chưa thể vượt qua. Ngay cả khi thành công trong việc tạo ra một con voi giống voi ma mút, việc nuôi dưỡng, bảo tồn và tái thả chúng vào tự nhiên cũng đặt ra nhiều vấn đề sinh thái phức tạp.
Liệu những con voi này có thể tồn tại ở Bắc Cực mà không có sự dẫn dắt của một đàn voi ma mút trưởng thành? Chúng sẽ tác động tích cực hay tiêu cực đến hệ sinh thái hiện đại? Những câu hỏi này vẫn chưa có câu trả lời rõ ràng.
Dự án hồi sinh voi ma mút lông cừu của Colossal Biosciences đã gây ra nhiều tranh cãi trong giới khoa học. Những người ủng hộ tin rằng việc này có thể giúp khôi phục hệ sinh thái lãnh nguyên, làm chậm quá trình tan băng vĩnh cửu và giảm phát thải khí nhà kính thông qua kiểm soát thảm thực vật Bắc Cực.
Tuy nhiên, các nhà phê bình cho rằng đây là một dự án không thực tế và tốn kém, làm lãng phí nguồn lực vốn có thể dùng cho các nỗ lực bảo tồn khẩn cấp hơn. Robin Lovell-Badge, nhà sinh học tại Viện Francis Crick, đặt câu hỏi: “Thay vì hồi sinh loài đã tuyệt chủng, tại sao không tập trung bảo vệ những loài đang đứng trước nguy cơ tuyệt chủng?”.
Quan điểm này nhận được sự ủng hộ từ nhiều chuyên gia bảo tồn, vì voi châu Á, họ hàng gần nhất của voi ma mút, cũng đang đối mặt với nguy cơ tuyệt chủng do mất môi trường sống và nạn săn bắn trái phép. Nếu nguồn lực dành cho việc hồi sinh voi ma mút được chuyển sang bảo vệ voi châu Á, tác động tích cực đến đa dạng sinh học sẽ lớn hơn nhiều.
Một số nhà khoa học cũng nhấn mạnh rằng dù Colossal Biosciences có thành công đến đâu, những con vật được tạo ra cũng không phải là voi ma mút thực sự. Chúng chỉ là voi châu Á được chỉnh sửa gen để có một số đặc điểm giống voi ma mút, nhưng không thể tái tạo hoàn toàn tập tính, hành vi và hệ sinh thái của loài đã tuyệt chủng hàng ngàn năm trước.
Nhà cổ sinh vật học Tori Herridge nhận định: “Bạn không bao giờ có thể thực sự hồi sinh một con voi ma mút. Bạn chỉ có thể tạo ra một phiên bản gần giống nhưng không hoàn toàn giống với nguyên bản”. Điều này đặt ra một vấn đề đạo đức lớn: Liệu chúng ta có nên tạo ra một sinh vật “nửa voi, nửa ma mút” chỉ để phục vụ mục đích khoa học và thử nghiệm, hay cần cân nhắc đến quyền lợi và phúc lợi của những sinh vật được tạo ra theo cách này?
Dù còn nhiều tranh cãi, chuột lông cừu là minh chứng rõ ràng cho sự tiến bộ đáng kể của khoa học di truyền. Nó cho thấy khả năng can thiệp sâu vào bộ gen để tạo ra những đặc điểm mong muốn. Tuy nhiên, nó cũng đặt ra những câu hỏi quan trọng về ranh giới đạo đức và sinh thái của công nghệ “tuyệt chủng ngược”. Liệu đây có phải là cách đúng đắn để khôi phục hệ sinh thái hay chỉ là một thử nghiệm đầy rủi ro với hậu quả khó lường?
