Buzz
Vào ngày 14/5/1973, một sự kiện quan trọng trong lịch sử hàng không vũ trụ thế giới đã diễn ra: Hoa Kỳ phóng trạm vũ trụ đầu tiên của mình, mang tên Skylab.
Vào đầu những năm 1970, khi cuộc đua không gian giữa Mỹ và Liên Xô đang tạm ngừng sau những thành công rực rỡ của Apollo, các nhà khoa học Mỹ phải đối mặt với câu hỏi: Sau khi con người đặt chân lên Mặt Trăng, họ sẽ tiếp tục khám phá gì tiếp theo?
NASA đã chọn một hướng đi đầy tham vọng – thay vì tiếp tục các cuộc đổ bộ tốn kém, họ quyết định biến không gian thành một nơi sinh sống và làm việc thực sự. Và vào ngày 14/5/1973, tên lửa Saturn V – từng mang các phi hành gia Apollo bay đến Mặt Trăng – đã đưa Skylab, trạm vũ trụ đầu tiên của Mỹ, vào quỹ đạo Trái Đất.
Một phòng thí nghiệm bay giữa không gian vũ trụ
Skylab là một trạm vũ trụ có cấu trúc tương đối đơn giản so với Trạm Vũ trụ Quốc tế (ISS) ngày nay, nhưng vào thời điểm đó, nó là một kỳ tích lớn trong kỹ thuật hàng không vũ trụ. Với chiều dài khoảng 25 mét và đường kính gần 7 mét, Skylab được thiết kế như một phòng thí nghiệm không gian bay độc lập, có thể tiếp nhận các phi hành đoàn trong thời gian dài.
Bên trong Skylab là không gian sống và làm việc chia thành ba khu vực: nơi nghỉ ngơi, khu vực thí nghiệm và kho chứa vật tư. Bên cạnh đó, trạm còn được trang bị hệ thống quan sát Mặt Trời có độ phân giải cao, điều chưa từng có trên bất kỳ thiết bị không gian nào trước đó.
Mục tiêu của Skylab là nghiên cứu tác động sinh lý của môi trường không trọng lực đối với con người, thực hiện các quan sát khoa học từ không gian, và thử nghiệm khả năng sửa chữa, bảo trì trạm từ xa. Đây là bước chuẩn bị quan trọng cho các chương trình không gian dài hạn sau này.
“Biến cố” 63 giây sau khi rời bệ phóng
Tuy nhiên, giấc mơ vươn ra không gian của Skylab đã suýt bị đổ vỡ chỉ sau vài giây khởi động. Chỉ 63 giây sau khi rời khỏi bệ phóng, một sự cố nghiêm trọng xảy ra: tấm chắn vi thiên thạch của trạm bị bung ra quá sớm do rung động, khiến một tấm pin mặt trời chính bị hư hại và tấm pin còn lại bị kẹt không thể mở ra.
Hệ quả là Skylab mất gần như toàn bộ nguồn điện và hệ thống làm mát, khiến nhiệt độ trong cabin tăng vọt lên hơn 50 độ C. Toàn bộ hệ thống thiết bị điện tử và thực phẩm dự trữ đứng trước nguy cơ bị phá hủy trước khi có phi hành đoàn lên trạm.
NASA đứng trước tình huống "ngàn cân treo sợi tóc". Tuy nhiên, nhờ sự nhanh nhạy và quyết đoán, cơ quan này đã quyết định điều chỉnh khẩn cấp kế hoạch phóng phi hành đoàn đầu tiên – Skylab 2. Phi hành đoàn gồm các phi hành gia Pete Conrad, Joseph Kerwin và Paul Weitz, được giao nhiệm vụ "giải cứu" trạm vũ trụ đang gặp nguy hiểm.
Sứ mệnh sửa chữa ngoài không gian: một kỳ tích chưa từng có
Vào ngày 25/5/1973, chỉ 11 ngày sau khi Skylab được phóng lên, tàu Apollo mang theo ba phi hành gia đã thành công trong việc ghép nối với trạm. Với bộ công cụ được thiết kế trong thời gian ngắn, họ đã thực hiện một trong những hoạt động sửa chữa ngoài không gian đầu tiên trong lịch sử.
Các phi hành gia đã triển khai một tấm chắn nắng tạm thời từ khoang thoát hiểm, sau đó tiếp cận khu vực pin mặt trời bị kẹt và sử dụng các công cụ cơ học để giải phóng nó. Khi tấm pin mở ra, hệ thống điện của Skylab được khôi phục một cách đáng kể, giúp trạm quay lại trạng thái hoạt động.
Đây không chỉ là một chiến thắng về kỹ thuật, mà còn là chiến thắng của sự sáng tạo và tinh thần kiên trì. Một phòng thí nghiệm khổng lồ tưởng chừng đã trở thành rác vũ trụ, nay lại tiếp tục thực hiện sứ mệnh khoa học của mình.
Ba phi hành đoàn – 171 ngày đầy ắp lịch sử
Trong chưa đầy một năm, Skylab đã tiếp nhận ba phi hành đoàn và thực hiện tổng cộng 171 ngày làm việc trên quỹ đạo. Các phi hành gia này không chỉ sống trong môi trường không trọng lực mà còn thực hiện hơn 270 thí nghiệm trong các lĩnh vực sinh học, vật lý, khí tượng và thiên văn học.
Đặc biệt, Skylab đã cung cấp lần đầu tiên những hình ảnh chi tiết về các vết đen Mặt Trời và các cơn bão mặt trời – dữ liệu quý giá giúp hiểu rõ hơn về ảnh hưởng của thời tiết không gian đối với Trái Đất và các sứ mệnh vũ trụ trong tương lai.
Các quan sát từ Skylab đối với Trái Đất cũng mang lại những phát hiện đầy bất ngờ: từ sự biến động của rừng mưa Amazon, băng tan ở Nam Cực, đến các mô hình di chuyển của dòng hải lưu Thái Bình Dương. Đây là lần đầu tiên trong lịch sử loài người có được cái nhìn bao quát và liên tục như vậy từ không gian.
Cái kết... rơi xuống Trái Đất
Sau khi hoàn thành sứ mệnh, Skylab tiếp tục bay trên quỹ đạo trong suốt sáu năm mà không có sự điều khiển trực tiếp. Mặc dù NASA từng hy vọng sẽ tái sử dụng trạm vũ trụ này bằng tàu con thoi, nhưng những thay đổi về kỹ thuật và tài chính đã khiến kế hoạch này phải hủy bỏ.
Vào ngày 11/7/1979, Skylab chính thức tái nhập vào khí quyển Trái Đất và rơi xuống khu vực miền Tây nước Úc. Mặc dù không gây thiệt hại, sự kiện này đã khiến dư luận quốc tế xôn xao. Chính phủ Úc thậm chí đã phạt NASA 400 đô la vì tội xả rác – một câu chuyện hài hước nhưng có thật.
Di sản không phai mờ trong lịch sử vũ trụ
Dù chỉ tồn tại trong một khoảng thời gian ngắn, Skylab đã để lại một di sản khoa học vô cùng giá trị. Nó chứng minh rằng con người có thể sống và làm việc trong không gian trong một thời gian dài, mở ra nền tảng cho các chương trình như Mir, ISS và các trạm vũ trụ tương lai.
Skylab cũng cho thấy rằng: ngoài vai trò là công cụ khám phá, không gian thực sự là một phòng thí nghiệm vĩ đại – nơi các giới hạn của sinh học, vật lý và kỹ thuật được thử thách theo những cách mà Trái Đất không thể thực hiện được.
