Buzz
Tôi đến thành phố này từ khi 20 tuổi, giờ đã 42. Ngoài chiếc giường phải trả mỗi tháng 1,7 triệu, tôi chẳng còn gì trong tay.
Vương Hải Gia là một nhân viên giao hàng. Anh có chiều cao trung bình, gò má hơi cao. Khuôn mặt đỏ ửng vì nắng gió, khiến anh trông già hơn tuổi thật. Tên WeChat của anh là "người theo đuổi giấc mơ".
The China Project đã đăng tải bài tự thuật về một ngày làm việc của anh. Những suy tư của người đàn ông đã trao trọn tuổi trẻ cho thành phố, nhưng cuối cùng, những năm tháng còn lại chỉ là những suy nghĩ mơ hồ.
Vương Hải Gia, nam, 42 tuổi, đến từ Hà Bắc, tài xế giao hàng công nghệ
Một ngày mưa, tôi đang giao đồ ăn. Vì quá vội, tôi đã vượt qua nhiều đèn đỏ để kịp giờ giao. Sau khi giao xong, ứng dụng báo tôi nhận được 15 tệ tiền boa (khoảng 52 nghìn). Lúc trên đường về, dù trời mưa, lòng tôi cảm thấy ấm áp.
Tôi đã làm nghề giao hàng khá lâu, tiền boa không phải lúc nào cũng có. Đôi khi đến muộn, tôi còn bị khách mắng. Tuy nhiên, phần lớn khách hàng đều đối xử tốt với tôi. Một số còn nhắn tin bảo tôi đừng quá vội, hãy ưu tiên sự an toàn lên hàng đầu.
Trước khi bắt đầu nghề này, tôi đã thử qua nhiều công việc khác nhau. Tôi bỏ học giữa chừng để ra công trường xây dựng khi còn chưa hoàn thành cấp 2. Ban đầu, tôi làm công việc bê gạch, sau đó chuyển sang làm thợ nề. Mất vài năm, tôi mới có thể làm những công việc đòi hỏi kỹ năng như lắp đặt giá đỡ cho các công trình lớn.
Mọi thứ đều đầy nguy hiểm. Trong một lần tháo dỡ giá đỡ, một trong số chúng bất ngờ rơi trúng đầu tôi, khiến tôi bất tỉnh. Tôi phải nằm viện hơn hai tháng. Cơn ác mộng ấy ám ảnh tôi rất lâu. Sau đó, tôi quyết định từ bỏ công việc ở các công trường xây dựng vì tôi nghĩ cuộc sống quan trọng hơn số tiền kiếm được.
Sau tai nạn, tôi chuyển lên Bắc Kinh, bắt đầu với công việc phục vụ bàn. Sau đó, tôi làm bảo vệ, một công việc vô cùng nhàm chán, phải đứng suốt hơn 10 tiếng mỗi ngày. Sau một thời gian, tôi chuyển sang làm việc tại nhà hàng mì Nhật Bản, và tiếp tục thay đổi công việc cho đến khi tôi quay về quê để kết hôn.
Khi con trai tôi ra đời, tôi quyết định ở nhà cùng vợ và con. Ở quê, việc làm rất hạn chế, chủ yếu là trong các nhà máy thép, mà đó lại là công việc rất vất vả. Tôi phải làm ca đêm trong môi trường làm việc không tốt, với mức lương chẳng cao.
Tôi làm việc ở nhà máy trong hai năm. Lúc này, anh rể tôi, người làm giao hàng ở Bắc Kinh, đã khuyên tôi chuyển sang công việc này, vì thời gian làm việc linh hoạt và lương bổng cũng cao hơn hẳn so với công việc ở nhà máy. Chính lúc đó, tôi bắt đầu công việc hiện tại.
Hằng ngày, tôi rời nhà lúc 8 hoặc 9 giờ sáng, làm đến tận 10 giờ tối. Trong những lúc nghỉ, tôi thường mua đồ ăn nhanh như bánh tráng từ những người bán rong hoặc ghé các cửa hàng đồ ăn mang đi. Họ thường giảm giá cho chúng tôi một vài tệ. Tôi tiêu tốn ít nhất 30 đến 40 tệ (khoảng 100-130 nghìn) cho đồ ăn mỗi ngày.
Mức tiền công mỗi đơn giao hàng phụ thuộc vào khoảng cách. Sau khi trừ đi phần phí của khách và nhà hàng, nền tảng ứng dụng sẽ lấy một phần lớn. Chúng tôi chỉ nhận được khoảng 5 tệ (17 nghìn) trong khi phí giao hàng có thể lên tới 15 tệ (52 nghìn).
Chúng tôi, những tài xế, lúc nào cũng lo sợ bị phạt. Đến muộn là một trong những hình phạt thường xuyên nhất. Đôi khi chỉ còn vài trăm mét nữa là tới nơi, nhưng thời gian giao hàng đã hết. Nếu vẫn xác nhận là đã đến qua app, GPS của hệ thống sẽ nhận biết và kích hoạt phạt. Nếu không xác nhận, chúng tôi vẫn bị phạt vì muộn. Kết quả chẳng khác gì nhau.
Có rất nhiều lý do khiến chúng tôi không thể giao hàng đúng giờ. Đôi khi khách hàng cung cấp sai địa chỉ hoặc số điện thoại, hoặc nhà hàng đã chuyển đi nhưng GPS vẫn dẫn đến địa chỉ cũ. Nhưng dù lý do là gì, nếu đến muộn, chúng tôi vẫn bị phạt, dù lỗi không phải do chúng tôi.
Ngoài ra, khi khách hàng khiếu nại qua ứng dụng, chúng tôi cũng bị phạt. Một khiếu nại nghiêm trọng có thể khiến chúng tôi mất đến 50 tệ (173 nghìn). Một đánh giá xấu trên nền tảng khiến chúng tôi mất 3 tệ (10 nghìn), trong khi nếu được đánh giá 5 sao, chúng tôi chẳng nhận được phần thưởng gì. Thật quá tàn nhẫn và vô lý.
Chúng tôi như những người bị kẹt giữa hai bên. Nền tảng lấy phần trăm và phạt chúng tôi; khách hàng đòi hỏi và khiếu nại; nhà hàng có thể từ chối đơn hoặc giao đồ quá lâu. Chúng tôi là những người ít quyền lực nhất và bị kìm kẹp nhiều nhất.
Bắc Kinh chẳng trả cho tôi đồng nào
Trước đây, mọi thứ dễ dàng hơn nhiều so với hai năm trước. Lúc đó, có nhiều nền tảng giao hàng khác nhau. Nhưng giờ đây, ngành này chỉ còn hai nền tảng lớn chi phối toàn bộ, khiến họ không cần cạnh tranh và không có lý do gì để cải thiện chính sách cho tài xế.
Khi công việc thuận lợi, tôi có thể nhận được 40 đến 50 đơn mỗi ngày. Nhưng vào những ngày tồi tệ, tôi chỉ nhận được 20 đến 30 đơn, tức là chưa đến 200 tệ (700 nghìn) cho cả một ngày làm việc.
Trong những ngày khó khăn, như khi nhận khiếu nại từ khách hàng, tôi cảm thấy vô cùng tức giận và thất vọng. Tôi tự hỏi mình tại sao lại phải tiếp tục công việc này. Liệu có nên quay về nhà không?
Nhưng ngay lập tức, một suy nghĩ khác lại khiến tôi phải suy ngẫm: Quay về quê thì làm gì?
Chúng tôi, những người giống tôi, đều gặp phải một tình cảnh khó xử chung: Nơi gọi là nhà thì không có việc làm; còn nơi có việc làm thì lại chẳng bao giờ có thể gọi là nhà.
Nếu có thể chọn, ai muốn xa gia đình? Nhưng ở quê, tôi chẳng thể tìm ra cách nào để kiếm sống.
Con trai tôi hiện đã bảy tuổi, sắp vào tiểu học. Tôi cố gắng kiếm đủ tiền để lo cho cháu. Mỗi đồng tôi chi tiêu ở đây đều được tính toán kỹ lưỡng, tôi chỉ thuê được một phòng có giá 500 tệ (1,7 triệu) mỗi tháng. Đó có lẽ là chỗ rẻ nhất mà người ta có thể tìm thấy ở Bắc Kinh hiện nay.
Phòng chỉ có một chiếc giường. Mỗi khi bước vào, tôi chẳng thể làm gì ngoài việc nằm xuống. Tôi không có gì ngoài một vài bộ quần áo đặt dưới gầm giường. Tắm rửa thì ở nhà tắm công cộng gần đó, mỗi lần tốn 20 tệ (69 nghìn), còn việc đánh răng thì tôi phải dùng bồn rửa tay của chủ nhà.
Ban ngày, tôi quá bận rộn với công việc để có thể nghĩ ngợi nhiều. Nhưng mỗi tối, trước khi đi ngủ, những suy nghĩ về cuộc sống lại tràn ngập tâm trí tôi. Tôi suy nghĩ về việc mình phải nuôi dưỡng cha mẹ và chăm sóc con trai. Trách nhiệm gia đình ngày càng đè nặng lên tôi. Tôi đã hơn 40 tuổi, nhưng vẫn chưa đạt được gì.
Tôi đến Bắc Kinh khi còn trong độ tuổi đôi mươi, dành cả tuổi trẻ cho thành phố này. Sau bao năm tháng, thành phố chẳng trả lại cho tôi gì cả. Tôi không có gì ngoài một chiếc giường phải thuê với giá 500 tệ mỗi tháng, tay tôi chỉ chạm vào hư vô.
