Buzz
Nghiên cứu gần đây từ Đại học Chinese University of Hong Kong đã chỉ ra rằng axit béo chuỗi ngắn (SCFA), được sản xuất từ chất xơ tự nhiên, có khả năng giảm lượng virus và hỗ trợ cơ thể chống lại các triệu chứng của nhiễm trùng.
Chất xơ, một thành phần dinh dưỡng quen thuộc trong chế độ ăn uống hàng ngày, đang được các nhà khoa học khám phá dưới góc nhìn mới, đặc biệt trong khả năng củng cố hệ miễn dịch của con người trước các virus nguy hiểm như cúm. Nghiên cứu từ Chinese University of Hong Kong (CUHK) đã mang lại những phát hiện thú vị về cách chất xơ, qua phản ứng vi sinh trong đường ruột, tạo ra một lớp bảo vệ tự nhiên chống lại nhiễm trùng và làm giảm mức độ nghiêm trọng của các triệu chứng bệnh.
Chúng ta đều biết rằng chế độ ăn uống cân bằng, giàu thực phẩm tự nhiên không chỉ tốt cho sức khỏe mà còn giúp duy trì hệ vi sinh vật đường ruột khỏe mạnh. Chất xơ tự nhiên, đặc biệt từ rau, đậu và ngũ cốc, không chỉ cung cấp dưỡng chất mà còn kích thích sự phát triển của vi khuẩn probiotic trong ruột. Những vi khuẩn này lên men chất xơ để tạo ra axit béo chuỗi ngắn (SCFA), hợp chất quan trọng giúp củng cố phản ứng miễn dịch của cơ thể.
SCFA, bao gồm axetat, propionat và butyrat, không chỉ tồn tại trong ruột mà còn có thể đi qua hệ tuần hoàn để tác động lên các mô khác. Tại đây, chúng giúp tế bào miễn dịch thực hiện vai trò chống lại các mầm bệnh. Các thí nghiệm của nhóm nghiên cứu tại CUHK cho thấy SCFA có thể tăng cường hoạt động của tế bào T, một phần quan trọng của hệ miễn dịch, giúp kiểm soát viêm và hạn chế sự phát triển của virus.
Điều này đặc biệt có hiệu quả đối với các virus như cúm A (IAV), virus hợp bào hô hấp (RSV) và thậm chí SARS-CoV-2. Trong các thí nghiệm trên mô phổi bị nhiễm RSV và rhinovirus, SCFA đã làm giảm đáng kể tải lượng virus, đồng thời hỗ trợ quá trình phục hồi của các tế bào bị tổn thương. Đối với SARS-CoV-2, SCFA không chỉ ngăn cản sự xâm nhập mà còn giảm sự nhân lên của virus trong ống nghiệm.
Tuy nhiên, không phải tất cả các virus đều phản ứng tích cực với SCFA. Nghiên cứu cũng cho thấy rằng với một số virus như chikungunya, HIV-1 hay HSV-1, SCFA không những không có tác dụng mà còn có thể làm tăng mức độ viêm. Dù vậy, phát hiện này không làm giảm đi những lợi ích to lớn mà SCFA mang lại, đặc biệt là đối với bệnh cúm.
Nghiên cứu đã chỉ ra rằng khi các chất xơ không tiêu hóa như cellulose hoặc tinh bột kháng vào đại tràng, chúng tạo ra một môi trường lên men mạnh mẽ, từ đó thúc đẩy sản xuất SCFA. Các axit béo chuỗi ngắn này tiếp tục tham gia vào các quá trình sinh học phức tạp, kích hoạt các thụ thể GPCR và gia tăng phản ứng miễn dịch thông qua việc điều chỉnh các cytokine – loại protein quan trọng giúp kiểm soát viêm và bảo vệ cơ thể khỏi nhiễm trùng.
Bên cạnh vai trò trực tiếp, chất xơ còn thúc đẩy sự phát triển của các loại vi khuẩn có lợi trong đường ruột như Faecalibacterium prausnitzii và Ruminococcus spp.. Đây là những vi khuẩn có khả năng sản xuất SCFA hiệu quả, giúp củng cố thêm ‘tấm khiên bảo vệ’ của cơ thể. Tuy nhiên, để có được những lợi ích này, chất xơ cần được tiêu thụ đúng mức. Các chuyên gia khuyến nghị nam giới trưởng thành nên tiêu thụ từ 30 đến 38 gram chất xơ mỗi ngày, còn nữ giới cần khoảng 21 đến 25 gram.
Với trẻ em, lượng chất xơ khuyến nghị dao động từ 19 đến 25 gram mỗi ngày. Các thực phẩm giàu chất xơ lên men, loại chất xơ mang lại hiệu quả cao nhất trong việc sản xuất SCFA, bao gồm táo, chuối, quả mọng, rau hành tây, tỏi tây, đậu lăng, đậu gà và các loại ngũ cốc, hạt.
Mặc dù việc tăng cường tiêu thụ chất xơ không thể thay thế hoàn toàn vai trò của vắc-xin trong việc ngừa bệnh cúm, nhưng nó có thể tạo ra sự khác biệt rõ rệt giữa các triệu chứng nhẹ và một ca nhiễm trùng nghiêm trọng. Phó Giáo sư Tun Hein Min, người đứng đầu nghiên cứu, cho biết SCFA không chỉ tăng cường khả năng kháng virus của các tế bào hô hấp mà còn giảm tải lượng virus trong cơ thể. Thậm chí, nó còn có thể cải thiện hiệu quả của vắc-xin và giảm thiểu nguy cơ biến chứng. Ông cũng chỉ ra rằng bệnh nhân cúm thường thiếu hụt các vi khuẩn đường ruột sản xuất SCFA, khẳng định vai trò quan trọng của hệ vi sinh vật trong việc duy trì một hệ miễn dịch khỏe mạnh.
Nghiên cứu này, được công bố trên tạp chí Trends in Microbiology , không chỉ là một bước tiến lớn trong nghiên cứu miễn dịch học mà còn nhắc nhở chúng ta về tầm quan trọng của chế độ ăn uống đối với sức khỏe.
Chất xơ, một yếu tố dinh dưỡng cơ bản mà chúng ta thường xem nhẹ, lại là một đồng minh mạnh mẽ trong cuộc chiến chống lại bệnh tật. Khi mùa cúm đến gần, việc bổ sung thực phẩm giàu chất xơ vào chế độ ăn hàng ngày không chỉ mang lại lợi ích lâu dài cho sức khỏe mà còn giúp cơ thể bạn sẵn sàng đối mặt với các thử thách từ môi trường. Mỗi bữa ăn không chỉ là nguồn năng lượng, mà còn là cơ hội để đầu tư cho một hệ miễn dịch mạnh mẽ hơn.
