Buzz
Lần đầu tiên được phát hiện vào năm 1903 trong một hang động, Cheddar Man là người đàn ông có làn da ngăm đen, mắt xanh, sống ở Anh cách đây 10.000 năm.
Vào năm 1903, trong một cuộc khai quật tại Hang động Gough thuộc Hẻm núi Cheddar, Anh, các công nhân đã tìm thấy một bộ xương đặc biệt, được gọi là 'Cheddar Man'. Đây là bộ xương hoàn chỉnh cổ xưa nhất từng được phát hiện ở Anh, có niên đại lên đến 10.000 năm, thuộc thời kỳ đồ đá cũ.
Nghiên cứu ban đầu về Cheddar Man đã giúp hiểu rõ hơn về cuộc sống của những người săn bắn hái lượm thời cổ đại ở Anh. Tuy nhiên, đến năm 2018, sau khi phân tích DNA chi tiết, các nhà khoa học đã tiết lộ những thông tin bất ngờ về diện mạo và nguồn gốc của ông, thay đổi nhận thức trước đây về người Anh cổ đại.
Bộ xương và tượng bán thân của Cheddar Man hiện được trưng bày tại phòng trưng bày Human Evolution của Bảo tàng Lịch sử Tự nhiên London.
Hang động Gough, nằm trong hệ thống hang động ở Hẻm núi Cheddar, từng là nơi trú ẩn của các nhóm người tiền sử. Vào năm 1903, trong một công trình đào mương tại khu vực, công nhân đã phát hiện bộ xương hoàn chỉnh của Cheddar Man.
Các nhà nghiên cứu cho biết Cheddar Man cao khoảng 1,65m và qua đời khi khoảng 20 tuổi. Ông sống trong một cộng đồng săn bắn hái lượm của thời kỳ đồ đá cũ, sử dụng công cụ đá nhỏ, sinh sống nhờ vào việc săn bắn và thu thập hạt giống, quả và các loại hạt.
Tiến sĩ Tom Booth, nhà nghiên cứu tại Bảo tàng Lịch sử Tự nhiên London, chia sẻ: "Cheddar Man thuộc về một nhóm người săn bắn hái lượm, sống một cuộc đời phức tạp, với những kỹ năng xuất sắc để thích nghi với thiên nhiên".
Tuy nhiên, các nhà khoa học vẫn chưa thể xác định nguyên nhân chính xác dẫn đến cái chết của Cheddar Man. Một vết thủng nhỏ trên hộp sọ của ông đã khiến nhiều người suy đoán liệu đó là dấu vết của một chấn thương hay chỉ là sự tổn hại trong quá trình khai quật.
Quá trình khai quật tại hang động Gough ở Hẻm núi Cheddar.
Lối sống thời tiền sử và bí ẩn về nơi chôn cất
Mặc dù không có bất kỳ hiện vật chôn cất nào được tìm thấy cùng Cheddar Man, nhưng các nhà nghiên cứu đã sử dụng các khám phá từ các địa điểm gần đó để dựng nên bức tranh về cuộc sống của người thời kỳ này.
Tại khu định cư Star Carr, có niên đại sớm hơn Cheddar Man 1.000 năm, các hiện vật như mũ sọ hươu đỏ, mặt dây chuyền đá phiến, và các loại đá quý như hổ phách, hematit, pyrit đã được phát hiện. Những khám phá này gợi lên một nền văn hóa phong phú, với tín ngưỡng và nghệ thuật đặc sắc.
Đáng chú ý, một nghĩa địa thời kỳ đồ đá gần đó, Aveline's Hole, chứa hài cốt của khoảng 50 người, được chôn cất trong khoảng thời gian chỉ 100-200 năm. Điều này đặt ra câu hỏi: tại sao Cheddar Man lại bị chôn cất một mình trong hang động Gough?
Tiến sĩ Booth giải thích: "Chúng tôi chưa xác định được liệu ông có được chôn cất theo nghi thức đặc biệt hay chỉ đơn giản là bị phủ kín bởi trầm tích tự nhiên trong suốt thời gian dài".
Khám phá DNA làm thay đổi lịch sử
Năm 2018, việc phân tích DNA của Cheddar Man đã mang lại một khám phá bất ngờ, làm thay đổi hiểu biết của chúng ta về ngoại hình của người Anh cổ đại.
Nhờ vào điều kiện mát mẻ của hang động Gough và sự bảo quản tự nhiên của các mỏ khoáng sản, DNA của Cheddar Man vẫn được giữ nguyên vẹn suốt hàng nghìn năm. Nhóm nghiên cứu đã khoan một lỗ nhỏ trên hộp sọ của ông để lấy mẫu bột xương, sau đó sử dụng công nghệ giải trình tự gen hiện đại để phân tích.
Kết quả phân tích cho thấy Cheddar Man có đôi mắt xanh, làn da từ nâu sẫm đến đen, và tóc xoăn đen. Điều này hoàn toàn khác biệt với giả thuyết trước đây cho rằng ông có làn da sáng và tóc vàng - những đặc điểm thường gắn liền với người châu Âu thời kỳ đầu.
Tiến sĩ Booth nhận định: "Phát hiện này chỉ ra rằng làn da sáng chỉ phát triển ở châu Âu muộn hơn rất nhiều so với những gì chúng ta đã nghĩ. Nó cũng làm nổi bật rằng các khái niệm về chủng tộc hiện đại không thể áp dụng cho thời kỳ tiền sử".
Bức tượng bán thân của Cheddar Man, mô tả làn da tối màu và đôi mắt xanh nhạt của ông.
Tái hiện diện mạo của Cheddar Man
Dựa trên dữ liệu DNA, các nghệ sĩ từ Kennis & Kennis Reconstructions đã tái tạo bức tượng bán thân của Cheddar Man. Bức hình mới này thách thức những quan niệm cũ về người Anh cổ đại, đồng thời làm nổi bật tính di động và sự giao thoa văn hóa của loài người qua các thời kỳ.
Alfons Kennis, một trong những nghệ sĩ tham gia dự án, chia sẻ: "Câu chuyện về Cheddar Man là một minh chứng rõ ràng rằng tất cả chúng ta đều là những người nhập cư vào một thời điểm nào đó trong lịch sử".
Hộp sọ của Cheddar Man.
Phân tích DNA cho thấy tổ tiên của Cheddar Man bắt nguồn từ châu Phi, sau đó di cư qua Trung Đông và cuối cùng đến châu Âu. Họ đã đặt chân đến Anh qua một cây cầu đất liền cổ đại mang tên Doggerland, hiện nay đã chìm dưới lòng biển.
Khoảng 10% dân số Anh hiện nay được cho là mang dấu vết di truyền của cộng đồng Cheddar Man. Qua nhiều thế kỷ, sự di cư của các nhóm người nông dân từ Cận Đông và các nhóm chăn nuôi từ thảo nguyên Pontic đã góp phần thay đổi diện mạo của người châu Âu. Làn da sáng, thích hợp với khí hậu mát mẻ và ít ánh sáng mặt trời, dần trở thành đặc điểm chung.
Bộ xương của Cheddar Man.
Hiện nay, bộ xương và bức tượng bán thân của Cheddar Man đang được trưng bày tại phòng triển lãm Human Evolution ở Bảo tàng Lịch sử Tự nhiên London. Những phát hiện về ông không chỉ thay đổi cách nhìn nhận về lịch sử loài người mà còn truyền tải một thông điệp sâu sắc về sự đa dạng và sự kết nối giữa chúng ta qua các thời kỳ.
Cheddar Man không chỉ là một bộ xương cổ xưa; ông là biểu tượng của hành trình di cư và sự tiến hóa liên tục của loài người, nhắc nhở chúng ta rằng nguồn gốc và bản sắc luôn là những câu chuyện phức tạp, vượt qua mọi ranh giới và định kiến.
