Buzz
Bên dưới cơn lốc mua sắm hừng hực này tồn tại những bất ổn không dễ thấy.
Bắc Kinh triển khai chiến dịch kích cầu quy mô chưa từng có, tập trung vào chính sách bù giá giúp người tiêu dùng đổi đồ cũ lấy sản phẩm mới. Phạm vi áp dụng trải rộng từ thiết bị gia dụng thông thường đến xe điện và các dòng iPhone đắt giá.
The New York Times tiết lộ tổng ngân sách lên tới 42 tỷ USD - con số khổng lồ khi nền kinh tế đang chịu áp lực từ tăng trưởng trì trệ, bong bóng bất động sản và tâm lý tiêu dùng đi xuống.
Hiệu ứng tích cực đã hiện rõ: doanh số bán lẻ tháng 5/2025 tăng trưởng 6.4% - mức cao nhất trong nhiều tháng. Các đại lý điện máy và showroom xe điện chật cứng khách. Tại Ôn Châu và Trùng Khánh, chính quyền phải gia hạn chương trình ưu đãi do lượng người tham gia vượt xa dự kiến. Đáng chú ý, lần đầu tiên smartphone được đưa vào diện hỗ trợ nhằm kích thích giới trẻ tiêu dùng.
Nhưng ẩn sau thành công trước mắt là nỗi băn khoăn: Liệu điều gì sẽ xảy đến khi các gói hỗ trợ này chấm dứt?
Thách thức thực sự không chỉ nằm ở việc thúc đẩy chi tiêu ngắn hạn mà còn là bài toán duy trì sức mua bền vững. Về bản chất, các chương trình này đang 'vay mượn' nhu cầu tiêu dùng tương lai. Khi người dân đã nâng cấp thiết bị năm nay, nhu cầu mua sắm tương tự sẽ giảm mạnh trong vài năm tới, đặt chính phủ trước nguy cơ thiếu hụt nhu cầu nghiêm trọng.
Một bộ phận không nhỏ người dân Trung Quốc vẫn thờ ơ với các gói kích cầu. Zhan Demi - nhân viên văn phòng ở Thiên Tân - dù được giảm 20% khi mua đồ gia dụng mới vẫn từ chối vì lo lắng về thu nhập. Cô chọn nấu ăn tại nhà thay vì ra hàng, dùng lại điện thoại cũ của con trai thay vì đổi máy mới. Các nhà kinh tế gọi đây là 'xu hướng tiết kiệm mới'.
Gốc rễ vấn đề nằm ở khủng hoảng bất động sản chưa có hồi kết. Với thói quen đầu tư vào nhà đất truyền thống, nhiều gia đình rơi vào cảnh 'tài sản âm' khi thị trường sụp đổ. Nỗi lo tài chính này trở thành rào cản lớn dù chính phủ nỗ lực kích cầu.
Goldman Sachs nhận định hiệu quả trợ giá chỉ là tạm thời. Nomura dự báo tăng trưởng bán lẻ nửa cuối 2025 sẽ chậm lại, thậm chí giảm khi ưu đãi kết thúc, dẫn đến nguy cơ thị trường rơi vào trạng thái đóng băng sau cơn sốt.
Bắc Kinh không ngừng thử nghiệm các biện pháp mới như hỗ trợ tiền mặt cho gia đình trẻ em, tăng lương công chức, mở rộng tín dụng lãi suất thấp cho sản phẩm tiết kiệm năng lượng. Đây là nỗ lực xây dựng hệ thống kích cầu bền vững thay vì chỉ trợ giá trực tiếp.
Hiệu quả các chính sách vẫn là ẩn số khi Trung Quốc đối mặt sức ép từ Mỹ và các nền kinh tế phát triển. Nếu không duy trì được đà tăng tiêu dùng nội địa, nước này có thể sa vào bẫy tăng trưởng thấp dài hạn.
Viễn cảnh đáng lo là khi người dân mua sắm no nê nhờ trợ giá rồi lại quay về tiết kiệm do mất niềm tin. Hậu quả sẽ lan tỏa từ ngành bán lẻ đến sản xuất, chuỗi cung ứng và thị trường lao động, tạo ra vòng xoáy suy thoái khó kiểm soát.
Các chương trình trợ cấp đang tạo đà tăng trưởng ngắn hạn nhưng tiềm ẩn rủi ro dài hạn. Thiếu cải cách an sinh xã hội và chính sách việc làm ổn định, Trung Quốc khó xây dựng thị trường tiêu dùng mạnh và bền vững thực sự.
Nguồn thông tin: The New York Times
