Buzz
(Mytour) Không phải ai cũng nắm rõ khái niệm Chư Thiên, chính vì vậy nhiều người mơ ước được làm thần tiên mà không hay biết cả những mặt tốt lẫn xấu của cuộc sống tưởng chừng như viên mãn ấy.
1. Chư Thiên là ai?
Chư Thiên trong tiếng Pali và Sanskrit có nghĩa là Deva, tức là người phát sáng, mang theo ánh sáng tỏa ra quanh cơ thể. Tuy nhiên, ánh sáng này không thể nhìn thấy bằng mắt thường. Người Ấn Độ xưa cũng dùng từ này để chỉ những người sở hữu trí thức, trí tuệ cao.
Cũng như vậy, Deva còn ám chỉ những Chư Thiên với phước báu vô tận, không sống trên Trái Đất. Họ có nhiều đặc điểm vượt trội hơn con người ở cõi ta bà, như chiều cao vượt trội, trí thông minh xuất chúng, môi trường sống hòa bình, điều kiện sống đầy đủ, muốn gì được nấy...
Theo đó, có thể hiểu rằng một người luôn tích cực gieo trồng phước lành sẽ được tái sinh thành Chư Thiên khi qua đời.
Trong dân gian, Chư Thiên được hiểu là các vị thần tiên sống ở cõi Trời (không phải trên Trái đất). Những người này sở hữu phước báu lớn, luôn tích đức, hành thiện và giúp đỡ chúng sinh.
Tuy vậy, khái niệm về Chư Thiên vẫn còn gây tranh cãi, vì dù họ có tồn tại, chúng ta cũng không thể nhìn thấy bằng mắt thường. Thông tin về Chư Thiên chủ yếu được biết đến qua các sách cổ, và tính xác thực của chúng cũng tùy thuộc vào quan điểm của mỗi người. Trong kinh điển, có ghi lại việc Chư Thiên từ các cõi Trời đến hầu Phật và học hỏi giáo pháp vào khoảng thời gian từ mười giờ tối đến hai giờ sáng. Ngoài ra, nhiều câu chuyện đối thoại giữa Thế Tôn và Chư Thiên cũng được nhắc đến trong tập Sàmyutta Nikàya (Tạp A Hàm).
Khái niệm Chư Thiên là gì?
2. Ánh sáng huyền bí quanh Chư Thiên
Tại các đền thờ lớn ở cả phương Đông và phương Tây, có 24 vị Chư Thiên nổi bật được tôn thờ.
Danh sách bao gồm: Đại Công Đức Thiên, Đại Biện Tài Thiên, Đại Phạm Thiên Vương, Đế Thích Thiên Vương, Đông Phương Trì Quốc Thiên Vương, Nam Phương Tăng Trưởng Thiên Vương, Tây Phương Quảng Mục Thiên Vương, Bắc Phương Đa Văn Thiên Vương, Nhật Thiên, Nguyệt Thiên, Kim Cang Mật Tích Lực Sĩ, Ma Hê Thủ La Thiên, San Chỉ Đại Tướng, Vi Đà Thiên, Kiên Lao Địa Thần, Bồ Đề Thọ Thần, Quỷ Tử Thánh Mẫu, Ma Lợi Chi Thiên, Sa Kiệt La Long Vương, Diêm Ma La Vương, Khẩn Na La Vương, Lôi Thần, Đông Nhạc Đại Đế, Tử Vi Đại Đế. Kinh điển Phật giáo, cả hệ Nguyên thủy và Đại thừa, đều nhắc đến ba cõi: Dục giới, Sắc giới và Vô sắc giới. Trong Kinh tạng Nikaya (hệ Nguyên thủy), Chư Thiên ở ba cõi Trời được đề cập khá chi tiết. Tùy vào từng cõi, các Chư Thiên có cách tu hành khác nhau, dẫn đến hào quang xung quanh họ cũng có sự khác biệt.
- Cõi Dục Giới: Chư Thiên ở cõi này tu hành bằng các đức tính như bố thí, nhẫn nhục, trì giới và thiền định thanh tịnh. Nhờ đó, thân thể họ phát ra hào quang, không cần ánh sáng từ mặt trời hay mặt trăng. Hào quang của họ có bốn màu: hồng, vàng, biếc và trắng sáng như ngọc. Theo luận Trí Độ, “Phước báo của Chư Thiên khiến thân thể họ phát ra ánh sáng, ngang tầm với đèn đuốc và minh châu”.
- Cõi Sắc Giới: Chư Thiên ở cõi Sắc Giới đã vượt qua dục vọng để tập trung vào thiền định, vì vậy tâm họ thanh tịnh và thân thể phát ra ánh sáng nhiệm màu, rực rỡ hơn cả ánh sáng mặt trời, mặt trăng và quang minh ở cõi Dục. Hào quang ở đây có hai màu chính: huỳnh kim và bạch ngân, nhưng cũng có một số Chư Thiên có ánh sáng màu xanh, vàng, trắng, đỏ do đã tu hành về Biến Xứ Định.
3. Các cõi sống của Chư Thiên
3.1 Cõi Dục Giới
Ở cõi Dục Giới, Chư Thiên được phân chia theo hình tướng nam và nữ, và mức độ dục nhiễm cũng thay đổi tùy theo sự cao thấp. Các Thiên thần trong cõi Dục Giới được chia thành sáu hạng theo mức độ dục nhiễm, từ thấp đến cao:
- Tứ Vương Thiên: Cao nửa dặm, áo nặng nửa lượng.
- Đao Lợi Thiên: Cao một dặm, áo nặng sáu thù.
- Dạ Ma Thiên: Cao một dặm rưỡi, áo nặng ba thù.
- Đâu Suất Thiên: Cao hai dặm, áo nặng hai thù.
- Hóa Lạc Thiên: Cao hai dặm rưỡi, áo nặng một thù.
- Tha Hóa Tự Tại Thiên: Cao ba dặm, áo nặng nửa thù.
3.2 Cõi Sắc Giới
Ở cõi này, không có sự phân biệt giữa hình tướng nam và nữ, cũng không có sự nhiễm dục. Tại đây, thiền định giúp chúng sanh phát triển sắc thân. Cõi Sắc giới được gọi như vậy vì chúng sanh đã vượt qua dục nhiễm, từ thân đến cảnh vật đều rất thanh tịnh và trang nghiêm. Cõi này được chia thành 18 thiên vức, trong đó ba Thiền thiên đầu tiên mỗi nơi có ba, còn đệ tứ thiền có chín.
- Ba thiên vức trong Sơ thiền Ly sanh hỷ lạc địa gồm: Phạm Chúng Thiên, Phạm Phụ Thiên, Đại Phạm Thiên.
- Ba thiên vức trong Nhị thiền Định sanh hỷ lạc địa gồm: Thiểu Quang Thiên, Vô Lượng Quang Thiên, Quang Âm Thiên.
- Ba thiên vức trong Tam thiền Ly hỷ lạc địa gồm: Thiểu Tịnh Thiên, Vô Lượng Tịnh Thiên, Biến Tịnh Thiên.
Chín thiên vức trong Tứ thiền Xả niệm thanh tịnh địa gồm: Vô Vân Thiên, Phước Sanh Thiên, Quảng Quả Thiên, Vô Tưởng Thiên, Vô Phiền Thiên, Vô Nhiệt Thiên, Thiện Kiến Thiên, Thiện Hiện Thiên, Sắc Cứu Cánh Thiên.
Trong số này, năm cõi cuối cùng được gọi là Ngũ Tịnh Cư Thiên, hay còn gọi là Ngũ Bất Hoàn Thiên, nơi ở của những bậc thánh A Na Hàm.
Trong số này, năm cõi cuối cùng được gọi là Ngũ Tịnh Cư Thiên, hay còn gọi là Ngũ Bất Hoàn Thiên, nơi ở của những bậc thánh A Na Hàm.
Chư Thiên ở trời Phạm Chúng có thân lượng cao một do tuần rưỡi.
- Đại Phạm Thiên cao một do tuần rưỡi.
- Thiểu Quang Thiên cao hai do tuần.
- Vô Lượng Quang Thiên cao bốn do tuần.
- Quang Âm Thiên cao tám do tuần.
- Thiểu Tịnh Thiên cao 16 do tuần.
- Vô Lượng Tịnh Thiên cao 32 do tuần.
- Biến Tịnh Thiên cao 64 do tuần.
- Vô Vân Thiên cao 125 do tuần.
- Phước Sanh Thiên cao 250 do tuần.
- Quảng Quả Thiên cao 500 do tuần.
- Vô Tưởng Thiên cao 500 do tuần.
- Vô Phiền Thiên cao 1000 do tuần.
- Vô Nhiệt Thiên cao 2000 do tuần.
- Thiện Kiến Thiên cao 4000 do tuần.
- Thiện Hiện Thiên cao 8000 do tuần.
- Sắc Cứu Cánh Thiên cao 16000 do tuần.
Chư Thiên ở cõi Sắc giới tuy không mặc áo nhưng lại có hình dáng giống như đang mặc đồ, mặc dù không đội thiên quan, nhưng thân quang của họ khiến họ trông như có đội thiên quan.
3.3 Cõi Vô Sắc giới
- Trời Không Vô Biên xứ.
- Trời Thức Vô Biên xứ.
- Trời Vô Sở Hữu xứ.
- Trời Phi Tưởng Phi Phi Tưởng xứ.
4. Tuổi thọ của các vị Chư Thiên như thế nào?
Mặc dù chúng ta có thể nhìn thấy vẻ vui tươi của các cõi, nhưng khi hiểu rõ về sự khổ của các cõi, chúng ta nhận ra rằng cuộc sống của Chư Thiên cũng không phải chỉ có niềm vui. Họ vẫn bị giới hạn bởi tuổi thọ. Tuổi thọ của các vị Chư Thiên ở các cõi Trời cũng có sự khác biệt.
Với trí tuệ giác ngộ của Đức Phật, cõi Trời cũng chỉ là một phần của ác nghiệp, vì các chúng sanh ở đó vẫn phải tiếp tục luân hồi trong ba cõi.
Với trí tuệ giác ngộ của Đức Phật, cõi Trời cũng chỉ là một phần của ác nghiệp, vì các chúng sanh ở đó vẫn phải tiếp tục luân hồi trong ba cõi.
4.1 Cõi Dục
Tuổi thọ của các Chư Thiên trong cõi Dục dao động từ 500 đến 16.000 tuổi, tương đương với khoảng 50 năm đến 1.600 năm ở cõi người.
- Trời Tứ Vương có tuổi thọ 500 tuổi, mỗi ngày đêm ở đây tương ứng với 50 năm trong cõi người.
- Trời Đao Lợi sống đến 1.000 tuổi, mỗi ngày đêm ở đây tương đương với 100 năm cõi người.
- Trời Dạ Ma có tuổi thọ 2.000 tuổi, một ngày đêm ở đây bằng 200 năm trong cõi người.
- Trời Đâu Suất sống 4.000 tuổi, một ngày đêm nơi đây tương đương với 400 năm cõi người.
- Trời Hóa Lạc có tuổi thọ 8.000 tuổi, mỗi ngày đêm ở đây bằng 800 năm cõi người.
- Trời Tha Hóa sống đến 16.000 tuổi, một ngày đêm tương đương với 1.600 năm trong cõi người.
4.2 Cõi Sắc
Tuổi thọ của Chư Thiên trong cõi Sắc được tính bằng số kiếp.
- Trong Sơ thiền, trời Phạm Chúng sống nửa trung kiếp, trời Phạm Phụ sống một trung kiếp, còn trời Đại Phạm sống một trung kiếp rưỡi.
- Trong Nhị thiền, trời Thiểu Quang sống hai đại kiếp, trời Vô Lượng Quang sống bốn đại kiếp, còn trời Quang Âm sống tám đại kiếp.
- Trong Tam thiền, trời Thiểu Tịnh sống 16 đại kiếp, trời Vô Lượng Tịnh sống 32 đại kiếp, và trời Biến Tịnh sống 64 đại kiếp.
- Trong Tứ thiền, trời Vô Vân sống 128 đại kiếp, với tuổi thọ tăng gấp đôi cho đến khi trời Sắc Cứu Cánh sống đến 16.000 đại kiếp. Trừ Vô Tưởng Thiên, tuổi thọ của nó tương đương với Quảng Quả Thiên.
4.3 Cõi Vô Sắc giới
Ở cõi Vô Sắc, trời Không Vô Biên có tuổi thọ lên đến 20.000 đại kiếp, sau đó cứ tăng gấp đôi cho đến khi trời Phi Phi Tưởng đạt tuổi thọ 80.000 đại kiếp.
Chúng ta thường tin rằng những vị thần tiên sẽ sống mãi mãi trong sự huy hoàng, nhưng thực tế là các vị Chư Thiên cũng có giới hạn tuổi thọ. Tuổi thọ của họ phụ thuộc vào cõi họ đang sống, và mỗi cõi lại có thời gian sống khác nhau.
Chư Thiên có tuổi thọ giới hạn vì họ vẫn còn bản ngã, vẫn còn sự tham muốn. Nếu các vị Chư Thiên không tu hành mà chỉ mãi đắm chìm trong thú vui của cõi Trời, họ sẽ có thể rơi xuống các cõi thấp hơn.
Chúng ta có thể hiểu điều này qua một hình ảnh gần gũi: Những người sống trên cõi người tuy không tu hành nhưng vì lòng thiện và công đức lớn, sau khi chết có thể tái sinh làm Chư Thiên. Tuy nhiên, nếu không tu hành, họ vẫn tiếp tục tham đắm thú vui cõi Trời như lúc sống. Khi hết phước, họ sẽ tái sinh xuống các cõi Trời thấp hơn.
Vào lúc phước hết dần, các “năm tướng” suy giảm sẽ xuất hiện, và nếu phước giảm xuống, họ sẽ tái sinh vào cõi thấp hơn. Các tướng suy giảm đó gồm:
- Tướng thứ nhất: Vòng hoa trên đầu bắt đầu héo úa, không còn tươi đẹp nữa.
- Tướng thứ hai: Quần áo, từng sạch sẽ và đẹp đẽ, giờ đây bắt đầu bám bụi, trở nên cũ kỹ, mặc dù trước đây chúng luôn sạch sẽ và thơm tho.
- Tướng thứ ba: Cơ thể bắt đầu phát ra mùi hôi, điều này chưa từng xảy ra trước đây.
- Tướng thứ tư: Cả cơ thể phát ra mùi hôi, trong khi trước kia cơ thể của họ luôn sạch sẽ và thơm tho.
- Tướng thứ năm: Tâm thức bắt đầu dao động, hướng ngoại, không còn an trú trong định nữa. Điều này trái ngược hoàn toàn với thói quen trước kia, khi Chư Thiên luôn sống trong trạng thái an lạc, tỉnh thức.
Khi mạng căn của họ chấm dứt, nếu nghiệp ác của Chư Thiên trong quá khứ trổ quả, họ có thể tái sinh vào các cõi thấp như địa ngục, ngạ quỷ, súc sinh, hoặc cõi người, tùy theo nghiệp lực của mỗi vị.
Vì vậy, dù là thần tiên, nhưng nếu vẫn còn tham, sân, si, thì Chư Thiên cũng không thoát khỏi luân hồi trong sáu cõi như những chúng sinh khác.
