Buzz
Giống như trong thời kỳ đào vàng, nhiều người đã làm giàu nhờ bán cuốc xẻng. Bây giờ, không ít công ty cũng đang phát đạt nhờ cung cấp 'cuốc xẻng thời AI'.
Trong suốt thế kỷ qua, Caterpillar nổi bật với màu vàng 'macaroni' đặc trưng trên các máy xúc và xe ủi. Tuy nhiên, hiện nay, khách hàng lại đang tìm đến một sản phẩm khác: các máy phát điện, thứ đang thúc đẩy sự bùng nổ của trí tuệ nhân tạo.
Tại hàng trăm công trường xây dựng trung tâm dữ liệu trên khắp nước Mỹ, Caterpillar cùng với các đối tác như Cummins, Generac và Rolls-Royce cung cấp hàng chục máy phát điện. Một số trong đó đủ mạnh để cung cấp điện cho hơn 1.000 hộ gia đình, đảm bảo các hệ thống AI và dịch vụ điện toán đám mây vận hành trơn tru.
Những cỗ máy khổng lồ này chính là 'gà đẻ trứng vàng'. Dù nhu cầu AI bùng nổ kéo theo hàng trăm tỷ USD đầu tư, phần lớn số tiền đó không rơi vào tay các ông lớn Big Tech.
Thay vào đó, các nhà thầu, lực lượng lao động tay nghề cao và các công ty như Caterpillar và Cummins, những nhà sản xuất thiết bị quan trọng nhưng ít hào nhoáng, lại là những người hưởng lợi từ dòng tiền này.
Trong năm qua, cả hai công ty này đã vượt xa mức tăng trưởng của S&P 500, thậm chí cổ phiếu của họ còn tăng mạnh hơn các tập đoàn công nghệ lớn như Amazon, Meta và Microsoft. Giống như những người cung cấp cuốc xẻng trong cơn sốt vàng California, các doanh nghiệp hạ tầng hiện đang kiếm được lợi nhuận khổng lồ từ sự bùng nổ của AI.
Cuốc xẻng thời AI
Trong khi các công ty công nghệ đang lỗ vì AI chưa mang lại lợi nhuận, thì những doanh nghiệp ngoài ngành công nghệ lại hưởng lợi từ dòng vốn hàng trăm tỷ USD đổ vào lĩnh vực này, chẳng hạn như Primoris và Dycom Industries, các công ty chuyên xây dựng đường ống và hạ tầng cáp quang kết nối trung tâm dữ liệu với khí đốt tự nhiên và internet.
Tuy nhiên, nếu xét về lợi nhuận, các công ty sản xuất máy phát điện đang ở vị trí đặc biệt thuận lợi, bởi hàng loạt dự án trung tâm dữ liệu AI đang xây dựng tiêu thụ một lượng điện khổng lồ, khiến nhu cầu về điện dự phòng và nguồn điện ngoài lưới tăng mạnh.
'Ngành phát điện chưa bao giờ chứng kiến quy mô lớn như vậy, chưa từng có, dưới bất kỳ hình thức nào,' Tom Shepherd, lãnh đạo mảng trung tâm dữ liệu của Cummins, chia sẻ với Business Insider (BI).
Khoảng một thập kỷ trước, Shepherd phụ trách mảng phát điện trị giá 50 triệu USD mỗi năm tại Oklahoma, chủ yếu bán hệ thống Cummins cho các bệnh viện và nhà máy xử lý nước thải. Khi đó, ông chỉ nhớ có một trung tâm dữ liệu lớn duy nhất trong khu vực, do Google vận hành.
'Lúc đó, không có quy mô nào đáng kể,' ông nói.
Hiện nay, Alphabet (Google) đang vận hành hoặc xây dựng hơn hai chục trung tâm dữ liệu trên khắp nước Mỹ. Tập đoàn liên tục điều chỉnh dự báo đầu tư cho năm 2025 qua từng quý, và ước tính tổng chi tiêu sẽ đạt ít nhất 91 tỷ USD vào cuối năm. Con số này chỉ là một phần trong tổng số 7.000 tỷ USD mà thế giới sẽ đổ vào trung tâm dữ liệu vào năm 2030, theo McKinsey.
Khi các doanh nghiệp công nghiệp sản xuất đang phải đối mặt với thuế quan, chi phí đầu vào tăng cao và lãi suất duy trì ở mức cao, nhu cầu từ trung tâm dữ liệu trở thành 'phao cứu sinh' cho họ.
Tờ BI đã dựa vào các giấy phép máy phát điện diesel để ước tính tốc độ mở rộng của các trung tâm dữ liệu và nhận thấy rằng, nếu tất cả đi vào hoạt động, mức tiêu thụ điện của chúng có thể tương đương với cả bang Florida.
Điều đáng chú ý là doanh số bán động cơ xe tải, sản phẩm chủ lực của Cummins, đã giảm trong năm qua, nhưng công ty lại đạt doanh thu 2,6 tỷ USD từ thiết bị phát điện cho ngành trung tâm dữ liệu trong năm ngoái. CEO Jennifer Rumsey cho biết dự báo doanh thu này sẽ tăng 30–35% trong năm nay.
Mảng phát điện của Caterpillar (hay còn gọi là Cat) đã tăng từ 8,4% tổng doanh thu vào năm 2021 lên hơn 14% trong chín tháng đầu năm nay. Còn đơn vị hệ thống năng lượng của Rolls-Royce đã ghi nhận doanh thu kỷ lục vào tháng 2/2025, một phần nhờ mức tăng trưởng 46% mỗi năm trong doanh số bán cho trung tâm dữ liệu.
Giá cổ phiếu của các công ty này cũng đạt đỉnh. Cả hai đều đạt mức cao nhất lịch sử trong tuần này. Cổ phiếu Cat đóng cửa trên 590 USD/cổ phiếu hôm thứ Tư, vượt qua mức đỉnh cũ sau báo cáo lợi nhuận tháng 10, trong khi Cummins cũng vượt 507 USD/cổ phiếu.
Các nhà phân tích nhìn chung vẫn duy trì thái độ lạc quan. Trong năm qua, tỷ lệ chuyên gia khuyến nghị mua cổ phiếu Cat đã tăng từ 41% lên 54%, trong khi tỷ lệ này với Cummins tăng từ một phần ba lên một nửa.
Cảnh báo
Tuy nhiên, theo BI, một số chỉ báo cho thấy thị trường có thể đang đẩy các công ty 'cuốc xẻng thời AI' đi quá xa. Vào tháng 10, Morgan Stanley ước tính mảng phát điện của Cat đang được nhà đầu tư định giá gấp 60-100 lần thu nhập vận hành. Con số này so với Nvidia là 25 lần và GE Verova (một công ty thiết bị điện khác) là 28 lần.
Melissa Busen, người đứng đầu mảng điện lực của Cat, cho biết bà không quá lo ngại. Tồn kho đơn hàng trị giá 39,8 tỷ USD của công ty hiện gần gấp ba lần so với năm năm trước. Bà cho biết các khách hàng lớn đều đã lập kế hoạch dài hạn, và nếu một bên gặp khó khăn, sẽ luôn có bên khác thay thế. Cat đã cung cấp thiết bị cho ngành trung tâm dữ liệu từ đầu những năm 1990 và đã 'xây dựng những mối quan hệ đối tác thực sự' với thế hệ hyperscaler mới.
Năm ngoái, công ty đã khởi công dự án mở rộng trị giá 725 triệu USD tại nhà máy động cơ ở Lafayette, Indiana, với 1.900 nhân viên. Việc mở rộng này sẽ giúp tăng gấp đôi sản lượng động cơ mà các nhà phát triển trung tâm dữ liệu đang tìm kiếm, dự kiến sẽ đi vào hoạt động vào năm 2027. Rolls-Royce cũng đang mở rộng các nhà máy sản xuất linh kiện máy phát điện tại South Carolina và Minnesota.
Nhu cầu không chỉ đến từ Mỹ. Việc xây dựng trung tâm dữ liệu tại châu Á và châu Âu cũng đang thúc đẩy thị trường, và nhiều máy phát điện được sản xuất ngoài nước Mỹ. Cummins cho biết vào đầu năm nay, họ dự định đầu tư 200 triệu USD vào các nhà máy phát điện tại Ấn Độ, Anh và Mỹ. Công ty muốn tăng gấp đôi năng lực sản xuất các động cơ 95 lít khổng lồ dùng cho máy phát trung tâm dữ liệu.
Bên cạnh các máy phát điện dự phòng, vốn chỉ hoạt động khi cần thiết, dòng tiền còn đến từ những thiết bị hoạt động liên tục. Do các công ty điện lực không thể kết nối lưới điện đủ nhanh, ngày càng nhiều doanh nghiệp từ Microsoft, Amazon đến Coreweave và các nhà vận hành khu vực như Joule đang tìm đến Cat và Cummins để mua máy phát và turbine chạy khí tự nhiên có thể hoạt động 24/7 trong nhiều tháng hoặc nhiều năm.
Bà Busen cho biết khách hàng hiện nay không chỉ quan tâm đến động cơ và turbine, mà họ muốn có một 'giải pháp tích hợp hoàn chỉnh' cho nhu cầu điện của mình, bao gồm pin, bộ nghịch lưu và hệ thống điều khiển.
Theo Shepherd, lãnh đạo Cummins, thách thức lớn nhất hiện nay đối với ngành điện và cơ sở hạ tầng không phải là việc định giá quá cao mà chính là khả năng mở rộng quy mô để theo kịp làn sóng AI trên thị trường.
*Nguồn: BI, Fortune
