Buzz
Một cuộc xâm nhập thầm lặng đang diễn ra, đến từ những hạt vi nhựa tồn tại trong thực phẩm, không khí và cả nguồn nước chúng ta sử dụng.
Thuật ngữ "vi nhựa" được đặt bởi Richard Thompson, một nhà sinh vật học, người đã phát hiện ra những hạt nhỏ đầy màu sắc trong cát khi tham gia dọn dẹp bãi biển tại Isle of Man vào năm 1993.
Trong hơn 30 năm, Tiến sĩ, Giáo sư Sản phụ khoa và Khoa học Sinh sản tại UC San Francisco (Mỹ), Tracey Woodruff, đã nghiên cứu về các chất độc hại trong cuộc sống hiện đại và tác động của chúng đến sức khỏe con người, bao gồm cả hóa chất trong vi nhựa. Những hạt vi nhựa, đôi khi chỉ nhỏ bằng sợi tóc, là sản phẩm phụ từ các vật dụng hàng ngày như bao bì, lốp xe, quần áo tổng hợp khi chúng phân hủy, và thậm chí cả một số sản phẩm chăm sóc sức khỏe.
Tiến sĩ, Giáo sư Tracey Woodruff
TS.GS Tracey Woodruff và các cộng sự tại Đại học California đã phân tích gần 2,000 nghiên cứu khoa học về rủi ro sức khỏe từ vi nhựa vào năm 2022. Dựa trên bằng chứng từ các nghiên cứu trên động vật, họ đưa ra cảnh báo: Vi nhựa có thể làm giảm khả năng sinh sản và tăng nguy cơ ung thư, đặc biệt là ở hệ tiêu hóa.
Vi nhựa được tạo thành từ những gì?
Thành phần của vi nhựa phụ thuộc vào nguồn gốc của chúng. Vì vi nhựa thường được hình thành từ quá trình phân hủy nhựa, chúng có thể chứa các hóa chất phổ biến như BPA (bisphenol A) từng xuất hiện trong bình sữa trẻ em; các "hóa chất vĩnh cửu" như phthalates thường có trong mỹ phẩm hoặc các chất PFAS; perfluoroalkyl và polyfluoroalkyl được sử dụng trong dụng cụ nấu chống dính, thậm chí là chỉ nha khoa. Ngoài ra, còn có những hóa chất trong vi nhựa mà chúng ta chưa hiểu rõ.
Vi nhựa có kích thước nhỏ hơn 5mm - nhỏ hơn cả một hạt gạo - và hiện diện khắp nơi trong môi trường. Hàng năm, các công ty trên toàn cầu sản xuất gần 460 triệu tấn nhựa, và con số này dự kiến sẽ tăng lên 1,1 tỷ tấn vào năm 2050.
Một trong những nguồn chính của vi nhựa trong không khí là lốp xe. Ma sát giữa lốp xe và mặt đường làm mòn lốp, giải phóng các hạt nhựa nhỏ vào không khí.
Vi nhựa có thể dẫn đến nhiều căn bệnh nguy hiểm, bao gồm ung thư và vô sinh.
Lốp xe và rác thải phân hủy thải ra các hạt nhựa nhỏ vào không khí, tạo thành một dạng ô nhiễm không khí mà các nhà nghiên cứu tại UC San Francisco nghi ngờ có thể gây ra các bệnh về hô hấp và các vấn đề sức khỏe khác.
Một đánh giá từ khoảng 3.000 nghiên cứu liên quan đến các hạt vi nhựa đã chỉ ra chúng có liên quan đến nhiều vấn đề sức khỏe nghiêm trọng, bao gồm vô sinh ở cả nam và nữ, ung thư ruột kết, và suy giảm chức năng phổi. Các hạt này cũng có thể góp phần gây viêm phổi mãn tính, làm tăng nguy cơ ung thư phổi.
"Những hạt vi nhựa này về cơ bản là một dạng ô nhiễm không khí dạng hạt, và theo như chúng tôi biết, loại ô nhiễm này rất có hại", TS.GS Tracey J. Woodruff cho biết.
Các hóa chất như BPA, phthalates, PFAS trong vi nhựa có khả năng bắt chước hormone của con người - những chất điều khiển các quá trình như sinh sản, tăng trưởng và trao đổi chất. Việc tiếp xúc với các chất này đã được chứng minh là làm tăng nguy cơ mắc nhiều vấn đề sức khỏe, từ vô sinh đến sự phát triển kém của thai nhi và thậm chí là ung thư.
Làm thế nào để hạn chế tiếp xúc với vi nhựa và các chất độc hại khác trong gia đình?
TS.GS Tracey Woodruff chia sẻ rằng bà đã ngừng sử dụng đồ nhựa trong lò vi sóng từ lâu. Trước đây, bà thường hâm nóng sữa trong bình nhựa cho con vì nghĩ rằng mọi sản phẩm bán ở cửa hàng đều an toàn. Tuy nhiên, sau khi nghiên cứu, bà nhận ra rằng nhiệt độ cao khiến nhựa giải phóng các hóa chất độc hại như BPA. Do đó, bà luôn sử dụng đồ đựng bằng gốm hoặc thủy tinh trong lò vi sóng và khuyên mọi người nên thay thế nồi, chảo chống dính sau một thời gian sử dụng.
Tracey Woodruff cũng chuyển từ dùng chai nhựa sang chai thủy tinh để đựng nước, nhằm giảm thiểu tiếp xúc với vi nhựa. Bà cũng tăng cường ăn thực phẩm hữu cơ để hạn chế lượng thuốc trừ sâu trong cơ thể.
Bà cũng hạn chế ăn thịt đỏ. Theo bà, nhiều hóa chất có xu hướng tích tụ trong thực phẩm giàu chất béo, vì vậy giảm lượng thịt đỏ là một cách hiệu quả để giảm tiếp xúc với hóa chất. Thay vào đó, bà khuyến khích ăn nhiều ngũ cốc, trái cây và rau củ, vì các chất độc hại thường tích tụ nhiều hơn ở động vật so với thực vật.
Làm thế nào để loại bỏ vi nhựa khỏi cơ thể?
Hiện tại, tất cả chúng ta đều có một lượng vi nhựa nhất định trong cơ thể. Tuy nhiên, chúng ta có thể giảm thiểu việc tiếp xúc thêm và ngăn chặn việc tạo ra nhiều vi nhựa hơn trong môi trường.
Bước đầu tiên cần làm là tránh sử dụng nhựa dùng một lần, đặc biệt là bao bì thực phẩm, đồ uống và hộp đựng mang đi... Những vật dụng này có thể giải phóng vi nhựa vào thức ăn và đồ uống của chúng ta. Nghiên cứu cho thấy nước đóng chai chứa nhiều vi nhựa hơn so với nước máy.
Hạn chế thực phẩm chế biến sẵn: Các nghiên cứu đã phát hiện ra rằng thịt chế biến chứa nhiều vi nhựa hơn so với các loại thực phẩm khác.
Thay thế thớt nhựa bằng thớt gỗ hoặc các vật liệu không phải nhựa khác.
Chuyển từ hộp đựng nhựa sang thủy tinh hoặc các chất liệu thay thế không phải nhựa: Nhiệt độ cao có xu hướng giải phóng nhiều vi nhựa hơn, vì vậy hãy cẩn thận khi đựng thực phẩm nóng hoặc hâm nóng trong lò vi sóng bằng đồ nhựa.
Nếu bạn là người thích uống trà, hãy thử dùng trà lá thay vì trà túi lọc.
Hút bụi không gian sống thường xuyên hơn. Điều này giúp loại bỏ các hạt vi nhựa có thể hít phải.
