Buzz
(Mytour) Thắp hương trong dịp Tết là một nghi lễ quan trọng được nhiều gia đình Việt Nam đặc biệt coi trọng. Thông qua những nén hương, mọi người thường gửi gắm những ước nguyện về sự may mắn, bình an và hạnh phúc cho bản thân và gia đình.
Mỗi vùng miền, địa phương lại có những cách thức thắp hương và thờ cúng riêng biệt. Vậy đâu là phương pháp thắp hương ngày Tết đúng chuẩn theo phong tục truyền thống của dân tộc?
1. Nên thắp bao nhiêu nén hương trên bàn thờ trong ngày Tết?
- 1 hay 3 nén hương?
Trong các nghi lễ Phật giáo, hương là một trong sáu lễ vật dâng cúng, bao gồm: Hương, hoa, đèn, trà, quả và thức ăn. Tuy nhiên, theo quan điểm của nhà Phật, việc cúng dường chỉ cần hương thơm, đèn sáng, hoa tươi, quả tốt và nước sạch là đủ, không cần phải chuẩn bị mâm cao cỗ đầy.
Phật không chỉ hiện diện trên bàn thờ hay trong các pho tượng mà còn tồn tại trong tâm hồn của mỗi người. Đạo Phật cũng nhấn mạnh rằng việc đốt hương mang ý nghĩa biểu tượng nhiều hơn là bắt buộc, và không có kinh sách nào quy định cụ thể về việc này trong các nghi lễ.
Thắp 1 nén hương:
Đây là cách thờ cúng thần linh phổ biến trong gia đình, được gọi là Bình An hương. Nếu muốn cầu bình an cho gia đình và mọi việc suôn sẻ, gia chủ chỉ cần thắp 1 nén hương vào mỗi buổi sáng và tối là đủ.
Thắp 3 nén hương:
Theo Đạo Phật, cách thắp hương này được gọi là Tam Bảo Hương, tượng trưng cho Phật, Pháp và Tăng, trong đó Pháp là kinh Phật và Tăng là những người xuất gia.
Phần lớn các gia đình Việt Nam thường thắp 1 hoặc 3 nén hương. Vào dịp Tết, cúng giỗ, động thổ, cưới hỏi hay những sự kiện quan trọng, người Việt thường thắp 3 nén hương.
Phật không chỉ hiện diện trên bàn thờ hay trong các pho tượng mà còn tồn tại trong tâm hồn của mỗi người. Đạo Phật cũng nhấn mạnh rằng việc đốt hương mang ý nghĩa biểu tượng nhiều hơn là bắt buộc, và không có kinh sách nào quy định cụ thể về việc này trong các nghi lễ.
Thắp 1 nén hương:
Đây là cách thờ cúng thần linh phổ biến trong gia đình, được gọi là Bình An hương. Nếu muốn cầu bình an cho gia đình và mọi việc suôn sẻ, gia chủ chỉ cần thắp 1 nén hương vào mỗi buổi sáng và tối là đủ.
Thắp 3 nén hương:
Theo Đạo Phật, cách thắp hương này được gọi là Tam Bảo Hương, tượng trưng cho Phật, Pháp và Tăng, trong đó Pháp là kinh Phật và Tăng là những người xuất gia.
Theo Đạo giáo, 3 nén hương này được gọi là Tam Thanh Hương, đại diện cho Ngọc Thanh: Thiên tôn nguyên thủy; Thượng Thanh: Thiên tôn Linh Bảo và Thái Thanh: Thiên tôn Đạo Đức.
Trong 3 nén hương, nén ở giữa là hương Giáo chủ, nén bên trái là hương Thanh Long và nén bên phải là hương Bạch Hổ. Mục đích của việc thắp 3 nén hương là để cầu báo tin lành, bảo vệ gia đình và xua đuổi tai ương.
Phần lớn các gia đình Việt Nam thường thắp 1 hoặc 3 nén hương. Vào dịp Tết, cúng giỗ, động thổ, cưới hỏi hay những sự kiện quan trọng, người Việt thường thắp 3 nén hương.
- Dâng hương theo số lẻ?
- Thắp 1 nén hương thể hiện sự thành kính, người dương gian thành tâm cầu nguyện để được Trời Phật phù hộ bình an, may mắn….
- Thắp 3 nén hương có thể tượng trưng cho Tam bảo (Phật – Pháp – Tăng) hoặc Tam thời (Quá khứ – Hiện tại – Tương lai)…
- Thắp 5 nén hương đại diện cho 5 hướng thần linh hoặc ngũ hành (Kim, Mộc, Thủy, Hỏa, Thổ).
- Thắp 7 hoặc 9 nén hương – tượng trưng cho “vía” của con người (nam 7 vía, nữ 9 vía).
Việc thắp hương vào ngày Tết, ngày rằm, mùng một hay giỗ chạp... có nhiều quan niệm khác nhau về số lượng nén hương. Từ xưa, ông cha ta đã thắp hương theo số lẻ như 1, 3, 5, 7, 9 – những con số mang tính dương, để thể hiện lòng thành kính, dâng lễ vật lên tổ tiên, thần phật, cầu mong sức khỏe, may mắn và mọi sự thuận lợi.
Mỗi nén hương được thắp lên đều mang theo thông điệp của con người gửi đến trời đất, tổ tiên. Nó không chỉ làm cho không gian gia đình thêm ấm cúng mà còn giúp lòng người trở nên thanh thản, nhẹ nhàng hơn.
Để hiểu rõ hơn, hãy xem chi tiết tại: Thắp bao nhiêu nén hương trên bàn thờ là tốt nhất?
Để hiểu rõ hơn, hãy xem chi tiết tại: Thắp bao nhiêu nén hương trên bàn thờ là tốt nhất?
2. Hướng dẫn cơ bản về cách thắp hương thờ cúng
Theo các chuyên gia tâm linh, dù là thắp hương vào ngày Rằm, mùng một hàng tháng hay trong dịp Tết, sau khi chuẩn bị đầy đủ lễ vật và sắp xếp gọn gàng trên bàn thờ gia tiên, gia chủ sẽ tiến hành thắp hương và dâng lễ.
Nguyên tắc cơ bản khi thắp hương là rút hương, châm lửa và tách các que hương qua kẽ ngón tay để khi đưa tay về phía trước rồi rút lại nhanh, lửa sẽ dễ tắt.
Hai tay cầm hương đưa lên trước mặt, tĩnh tâm rồi xá 3 lần. Sau đó, đưa hương lên ngang trán, bắt đầu khấn thỉnh Phật (nếu có bàn thờ Phật), thỉnh thần linh và gia tiên.
Tiếp theo, khấn rõ tên tuổi, địa chỉ… rồi xá thêm 3 lần nữa, sau đó cắm từng nén hương vào bát hương.
Nếu thắp 3 nén hương vào một bát hương, hãy cắm 1 nén ở giữa và 2 nén ở hai bên trái phải của nén chính giữa.
Nam giới nên cắm nén hương bên trái trước, còn nữ giới cắm nén bên phải trước. Nếu nhà có nhiều bát hương, thắp mỗi bát một nén. Sau khi khấn xong, xá thêm 3 lần nữa, tổng cộng là 9 lần xá.
Lưu ý quan trọng:
Nhiều người nghĩ rằng ngày Tết, mùng một hay Rằm phải thắp 3 nén hương. Tuy nhiên, chỉ cần thắp mỗi bát 1 nén, 3 bát thì 3 nén là đủ. Điều quan trọng không phải là số lượng hương thắp, mà là tấm lòng thành kính của người thắp hương.
Mỗi lần dâng hương trước bàn thờ, cần thể hiện sự thành kính và tập trung tâm trí (có chánh niệm). Phong thái khi thắp hương phải nghiêm trang, thái độ nhẹ nhàng, tránh lo lắng hay vội vàng.
3. Có nên thắp hương liên tục trong ngày Tết?
- Không nên thắp hương liên tục suốt ngày Tết
Việc thắp hương trong ngày Tết được nhiều gia đình rất coi trọng. Một số gia đình còn thắp hương liên tục cả ngày, mỗi khi hết hương lại thắp thêm nén khác.
- Trường hợp đặc biệt
Nếu muốn thắp hương liên tục, có thể sử dụng hương vòng vì nó cháy lâu hơn.
Khi thắp hương vòng, không nên đặt trực tiếp vào bát hương mà nên dùng một chiếc đĩa riêng. Điều này giúp tránh động chạm đến bát hương và dễ dàng vệ sinh bàn thờ.
Nhiều người thường đặt thanh sắt vào giữa bát hương rồi gắn hương vòng lên trên. Tuy nhiên, theo quan điểm tâm linh, đây được coi là hành động “yểm bùa” và không nên lạm dụng.
Tốt nhất, các gia đình nên dùng thanh tre hoặc thanh gỗ để thay thế và thay mới chúng thường xuyên.
Để biết thêm chi tiết, hãy xem bài viết: Có nên thắp hương liên tục trong ngày Tết?
4. Các loại hương phổ biến được dùng trong ngày Tết
Trong dịp Tết ở Việt Nam, người ta thường sử dụng 3 loại hương sau đây.
- Hương que:
Loại hương này có nguồn gốc từ thời kỳ Tống Minh. Với thời gian cháy lâu, nó còn được gọi là hương trường thọ hoặc hương tiên.
Hương que có hai loại chính: một loại có lõi và một loại không lõi. Hương que nhỏ, thời gian cháy ngắn và ít khói, thường được dùng trong gia đình. Trong khi đó, hương que to, cháy lâu hơn, thường được sử dụng trong các nghi lễ tại đình chùa.
- Hương vòng:
So với hương que, hương vòng có thời gian cháy lâu hơn. Hương vòng được chia thành hai loại. Loại lớn thường được treo trực tiếp hoặc đặt trên giá hương trong lư hương, phù hợp sử dụng tại chùa chiền, đạo quán hoặc từ đường.
Loại nhỏ hơn thường dùng cho việc cúng dường hoặc tu hành cá nhân, thắp tại ban thờ Phật chứ không phải bàn thờ gia tiên.
- Hương tháp:
Loại hương này được làm từ trầm hương, đàn hương, đinh hương và nhũ hương, kết hợp với nước rồi ép thành hình chóp nhọn. Thông thường, hương tháp được đặt trực tiếp trên đĩa hương hoặc trong lư hương có rải tàn hương.
Sau khi đốt, tàn hương tháp sẽ giữ nguyên hình dạng, không bị rơi vãi, rất tiện lợi khi sử dụng. Thời gian cháy của hương tháp ngắn hơn so với hương que và hương vòng, nên thường được dùng trong gia đình.
Lưu ý:
Dù chọn loại hương nào, nên ưu tiên sử dụng hương có nguồn gốc tự nhiên. Tránh dùng hương hóa chất vì vừa gây hại sức khỏe, vừa không thể hiện được lòng thành kính với thần linh và người đã khuất.
Cách bảo quản hương: Nên để hương ở nơi khô ráo, sạch sẽ và cố định. Khi mua, chọn hộp hương kín. Không đặt hương chưa đốt trên ban thờ. Khi lấy hương, cần nhẹ nhàng, tránh làm đổ hoặc rơi vãi.
Xem thêm tại bài viết: Sai lầm khi thắp hương ngày Tết
5. Những điều cần lưu ý khi thắp hương trong ngày Tết
Tóm lại, dù mỗi tôn giáo, vùng miền có cách thờ cúng và nghi thức riêng, nhưng đều có những quy tắc cơ bản giống nhau. Dưới đây là một số điểm quan trọng cần ghi nhớ:
- Chuẩn bị đầy đủ và sắp xếp gọn gàng các vật phẩm cúng dường (hoa quả tươi, nước sạch) trước khi thắp hương.
- Ưu tiên sử dụng hương làm từ nguyên liệu tự nhiên, tránh dùng hương có chứa hóa chất vì gây hại cho sức khỏe.
- Bảo quản hương ở nơi khô ráo, sạch sẽ và nên có hộp đậy kín để giữ hương được tốt hơn.
- Khi lấy hương, cần nhẹ nhàng, tránh làm rơi vãi hoặc đổ hương xuống đất.
- Thường xuyên vệ sinh sạch sẽ thìa hương, lư hương và hộp đựng hương.
- Đứng cách bát hương một khoảng vừa phải, không quá xa cũng không quá gần.
- Chỉ nên thắp một nén hương. Đối với bát hương mới, có thể thắp 3 nén. Tránh thắp cả bó hương vì khói quá nhiều sẽ gây ô nhiễm không khí và làm không gian lễ bí ngột ngạt.
- Sau khi hoàn thành việc cúng bái, nếu tàn hương rơi vãi, hãy dùng khăn sạch để lau chùi. Tuyệt đối không dùng miệng thổi tàn hương.
- Nếu hương bị tắt, có thể châm lại lửa (ở chùa thường thu lại thành bó để đốt), không nên tự ý vứt bỏ.
- Không nên thắp hương và khấn vái quá nhiều lần, đặc biệt khi đồ cúng không được bổ sung mới. Theo quan niệm dân gian, việc mời gia tiên về ăn đồ cũ sẽ không thể hiện được lòng thành kính.
- Việc mọi người châm lửa vào các nén hương rồi thổi hoặc phẩy tay cho tắt, sau đó cắm chụm cả 3 nén hoặc cả bó hương vào bát hương là không đúng cách và nên tránh.
- Để tránh động chạm đến bát hương, không nên tùy tiện cắm thêm trụ sắt vào bát hương để thắp hương vòng. Nếu sử dụng hương vòng, nên đặt trong đĩa riêng.
- Cắm que hương vào đồ ăn để dâng cúng có thể gây ngộ độc cho người ăn do chân hương thường chứa hóa chất độc hại.
- Gia đình có trẻ nhỏ nên hạn chế đốt hương quá nhiều vì khói hương có thể ảnh hưởng xấu đến hệ hô hấp của trẻ.
Tin bài liên quan:
