Có 5 loài động vật tiền sử thường bị nhầm tưởng là khủng long, nhưng thực chất chúng không hề phải là khủng long.

Khi nhắc đến thời kỳ khủng long, nhiều người dễ dàng gọi tất cả các loài bò sát cổ đại là "khủng long", từ Pterodactyl (thằn lằn bay) cho đến Mosasaurus (thằn lằn biển khổng lồ). Tuy nhiên, sự thật không phải vậy, không phải mọi sinh vật trong số đó đều là khủng long.

1. Pteranodon và Pterosaurs: Những Kẻ Đang Thống Lĩnh Bầu Trời.

Pteranodon và họ hàng của nó, những thằn lằn bay (pterosaurs), là một trong những loài nổi bật nhất trong thế giới tiền sử. Khi còn bé, bạn có thể đã nghe tên bộ tứ khủng long huyền thoại: Tyrannosaurus rex, Triceratops, Stegosaurus và Pteranodon. Tuy nhiên, thằn lằn bay không phải là khủng long.

Theo nhà cổ sinh vật học Danny Barta, khủng long và thằn lằn bay đã phân tách nhau từ khoảng 250 triệu năm trước, tạo ra sự khác biệt lớn đủ để chúng trở thành hai nhóm động vật riêng biệt.

Mặc dù không phải là khủng long, thằn lằn bay vẫn là những sinh vật thống trị bầu trời trong suốt hơn 150 triệu năm, một thành tựu ấn tượng trong thế giới tiền sử.

2. Mosasaurus: Kẻ Sát Thủ Của Đại Dương.

Nếu bạn đã xem Jurassic World, hẳn bạn không thể quên được cảnh Mosasaurus khổng lồ nhảy vọt lên từ mặt nước và nuốt chửng một con cá mập trắng lớn. Tuy nhiên, dù tên của loài này có chứa chữ "saur", nó thực chất không phải là khủng long.

Điểm khác biệt rõ rệt nhất chính là môi trường sống: trong khi khủng long chủ yếu sinh sống trên cạn thì Mosasaurus lại hoàn toàn sống dưới nước. Cấu trúc cơ thể cũng khác biệt: khủng long có tư thế đi thẳng đứng, trong khi Mosasaurus có vây và thân hình thuôn dài như cá sấu. Quan trọng hơn, cách thức sinh sản của chúng cũng khác: khủng long đẻ trứng, còn Mosasaurus sinh con trực tiếp dưới nước, giống như cá heo ngày nay. Theo các nhà cổ sinh vật học, Mosasaurus có mối quan hệ gần gũi với rắn và thằn lằn hiện đại hơn là với khủng long.

3. Dimetrodon: Kẻ Săn Mồi Tồn Tại Trước Thời Kỳ Khủng Long.

Dimetrodon với vẻ ngoài đặc trưng, như lớp vảy thô ráp và chiếc vây lưng đặc biệt, dễ khiến nhiều người lầm tưởng nó là khủng long. Tuy nhiên, thực tế là loài này đã tuyệt chủng khoảng 60 triệu năm trước khi khủng long xuất hiện.

Điều thú vị là Dimetrodon có họ hàng gần với động vật có vú hơn là với khủng long. Điểm khác biệt lớn nhất là cấu trúc cơ thể: trong khi khủng long có chân thẳng đứng để nâng đỡ cơ thể, chân của Dimetrodon lại trải rộng sang hai bên, giống như các loài bò sát nguyên thủy.

Bên cạnh đó, hộp sọ của Dimetrodon chỉ có một lỗ duy nhất phía sau hốc mắt, trong khi khủng long có hai lỗ lớn giúp cơ hàm bám chắc hơn. Chính vì những đặc điểm này, con người thực sự có mối quan hệ họ hàng gần gũi hơn với Dimetrodon so với bất kỳ loài bò sát nào khác.

4. Cá Sấu Tiền Sử: Họ Hàng Xa Của Khủng Long.

Cá sấu, dù có ngoại hình đáng sợ và đã xuất hiện từ thời tiền sử, nhưng chúng không phải là khủng long. Cá sấu có một tổ tiên chung với khủng long, nhưng hai nhánh này đã phân tách từ rất lâu.

Một loài cá sấu cổ đại nổi tiếng là Deinosuchus, dài đến 10 mét, nặng 5 tấn và có lực cắn mạnh hơn cả cá sấu nước mặn hiện nay. Các nhà khoa học cho rằng Deinosuchus có thể săn được những con khủng long lớn như Kritosaurus.

Tuy nhiên, cá sấu hiện đại gần như không thay đổi so với tổ tiên của chúng cách đây 80 triệu năm. Chúng vẫn sử dụng chiến thuật săn mồi hiệu quả như "cuộn tử thần" – một kỹ thuật đã tồn tại từ thời Deinosuchus.

5. Tanystropheus: Sinh Vật Tiền Sử Với Chiếc Cổ Dài Quá Khổ.

Tanystropheus là một loài bò sát cổ có hình dáng đặc biệt: dù dài khoảng 6 mét, nhưng phần cổ chiếm hơn một nửa chiều dài cơ thể. Sự không cân đối này đã từng khiến các nhà cổ sinh vật học tưởng rằng bộ xương của loài này thuộc về hai sinh vật khác nhau.

Mặc dù có ngoại hình tương tự một số loài khủng long cổ dài, Tanystropheus thực chất không phải là khủng long. Sự khác biệt lớn nhất chính là ở cấu trúc chân: khủng long có chân thẳng đứng, giúp cơ thể di chuyển nhanh nhẹn trên cạn, còn Tanystropheus lại có kiểu chân bò sát nguyên thủy, trải rộng sang hai bên, khiến nó di chuyển khá chậm chạp.

Loài này xuất hiện khá sớm, vào kỷ Trias, thời kỳ khủng long chỉ mới bắt đầu tiến hóa và chưa thống trị Trái Đất. Xét về mặt phân loại, Tanystropheus không thuộc nhóm khủng long mà có mối quan hệ họ hàng xa hơn, giống như con người có quan hệ với vượn, nhưng không phải vượn.

Mặc dù sở hữu chiếc cổ dài có vẻ bất tiện, Tanystropheus vẫn là một loài thành công trong môi trường sống của mình. Các nhà khoa học cho rằng chiếc cổ dài giúp nó dễ dàng rình mồi, đặc biệt là khi săn cá và các loài thủy sinh nhỏ. Hóa thạch của Tanystropheus đã được phát hiện ở nhiều khu vực trên thế giới, từ châu Âu, Trung Đông đến Bắc Mỹ, chứng tỏ loài này đã tồn tại ít nhất 10 triệu năm trước khi tuyệt chủng.