Buzz
Khi đèn xanh còn 20 giây đếm ngược rồi chuyển sang đỏ, một chiếc xe Lead bất ngờ tạt đầu bạn mà không xi nhan, hay một chiếc ô tô ngược chiều bật đèn pha làm chói mắt… tất cả những tình huống này có thể khiến nhiều người phản ứng bằng cách chửi thề.
Nếu bạn là một người theo dõi thường xuyên các giải đua xe công thức 1, bạn sẽ không còn xa lạ với hình ảnh các tay đua F1 thốt ra những lời chửi thề.
Trước sự căng thẳng cực độ trên đường đua - với áp lực tương đương gia tốc trọng lực G của Trái Đất trong buồng lái, các tay đua F1 xem chửi thề như một phương thức giải tỏa nhanh chóng và hiệu quả.
Một số tay đua thậm chí còn cho rằng việc chửi thề giúp kích thích nồng độ adrenaline trong não, một chất dẫn truyền thần kinh giúp họ duy trì sự tập trung, đặc biệt trong những tình huống đe dọa đến tính mạng.
Vì vậy, khi Liên đoàn Đua xe Ô tô Quốc tế (FIA) gần đây có đề xuất cấm hoàn toàn việc chửi thề trong môn F1, đề xuất này đã nhận về nhiều phản đối mạnh mẽ từ cộng đồng các tay đua.
Hãy tưởng tượng bạn có thể bị phạt tiền nếu lỡ lời chửi thề khi tham gia giao thông, dù không phải là tay đua F1, nhưng lái xe trên đường cũng đã đủ tạo ra vô số áp lực rồi.
Khi đèn xanh đếm ngược chỉ còn 20 giây rồi chuyển sang đỏ, một chiếc xe Lead bất ngờ cắt ngang bạn mà không xi nhan, hay một chiếc ô tô ngược chiều bật đèn pha chói mắt… tất cả những tình huống này đều có thể khiến nhiều người phản ứng bằng cách chửi thề.
Một nghiên cứu tại Anh cho thấy tới 90% người trưởng thành thừa nhận đã từng chửi thề khi lái xe. Tần suất họ thốt ra các từ ngữ thô tục lên tới 41 lần trên mỗi 100 dặm, tức là cứ 4 km, họ lại chửi thề một lần.
Tuy nhiên, liệu thói quen chửi thề có thực sự giúp bạn duy trì sự tập trung và giảm nguy cơ gặp phải tai nạn giao thông? Một số nghiên cứu cho rằng câu trả lời là: Có!
Hiệu ứng sinh lý của chửi thề
Khi các nhà khoa học nghiên cứu hành vi chửi thề, họ phát hiện ra rằng các tay đua F1 không phải là nhóm vận động viên duy nhất có thói quen này. Các lực sĩ cử tạ, người chơi bóng rổ và cầu thủ bóng đá cũng thường xuyên chửi thề hơn chúng ta nghĩ.
Lý do chính khiến họ làm điều này là vì việc chửi thề thực sự có thể giúp tăng sức mạnh và cải thiện hiệu suất thể thao.
Một nghiên cứu từ Đại học Keele, Anh Quốc cho thấy khi các tình nguyện viên thực hiện bài kiểm tra sức mạnh kỵ khí Wingate, việc chửi thề mỗi 3 giây có thể nâng hiệu suất của họ lên đến 4,5%.
Chửi thề mỗi 10 giây có thể tăng sức mạnh của nắm tay lên tới 8%. Nếu chửi thề mỗi 5 giây, bạn có thể cải thiện thời gian thực hiện động tác chống đẩy và plank lần lượt là 15% và 12%.
Khi theo dõi các chỉ số sinh học của tình nguyện viên trong khi chửi thề, các nhà khoa học phát hiện nhịp tim của họ tăng lên, đồng thời họ đổ mồ hôi nhiều hơn ở lòng bàn tay và bàn chân. Đây là những dấu hiệu cho thấy nồng độ adrenaline trong máu đang tăng cao.
Adrenaline là một hormone được sản sinh từ tuyến thượng thận, hay còn gọi là phần đỉnh thận trong cơ thể. Hormone này thường được tiết ra trong các tình huống "fight or flight" (chiến đấu hoặc bỏ chạy), khi cơ thể nhận thấy nguy hiểm, chẳng hạn như khi gặp đám cháy, một con gấu, hay một chiếc xe đang đi ngược chiều...
Khi gặp nguy hiểm, cơ thể cần cơ chế tăng cường sức mạnh để giúp bạn chiến đấu hoặc bỏ chạy khỏi mối đe dọa đó. Lúc này, tuyến thượng thận sẽ tiết ra adrenaline để giúp bạn thực hiện điều này.
Hormone adrenaline có tác dụng giãn đồng tử, giúp mắt bạn nhìn rõ hơn. Nó cũng đẩy máu vào tai, khiến thính giác của bạn trở nên nhạy bén hơn. Nhìn chung, tất cả các giác quan của bạn cần phải sắc bén hơn để đối phó với tình huống nguy hiểm.
Bên cạnh đó, nồng độ adrenaline sẽ làm nhịp tim và nhịp thở của bạn tăng cao đột ngột. Điều này giúp đưa nhiều oxy vào phổi, phổi hấp thụ oxy vào máu và tim đập mạnh để bơm máu giàu oxy đến các cơ bắp. Vì vậy, bạn sẽ cảm thấy khỏe mạnh hơn để đối phó với nguy hiểm.
Các nghiên cứu cũng chỉ ra rằng dưới tác động của adrenaline, bạn sẽ có trí tuệ minh mẫn hơn. Tất cả những hiệu ứng này đều có tác dụng tích cực khi lái xe, giúp bạn quan sát tốt hơn, nghe rõ hơn, phản xạ nhanh hơn với chân phanh và chân ga, và ra quyết định chính xác hơn trong mọi tình huống.
Hiệu ứng tâm lý của chửi thề
Vậy tại sao chửi thề lại kích hoạt những hiệu ứng liên quan đến adrenaline? Các nhà tâm lý học cho rằng điều này có liên quan đến bản chất cấm kỵ của các từ ngữ thô tục. Khi bạn thốt ra những từ này, bạn đang thực hiện một hành động mà xã hội không chấp nhận.
Điều này sẽ đặt bạn vào tình huống nguy hiểm, bị phán xét, xa lánh và cô lập. Vì con người vốn là sinh vật xã hội, sự cô lập có thể ảnh hưởng đến khả năng sinh tồn của bạn.
Hơn nữa, khi bạn sử dụng lời chửi thề nhắm vào một người nào đó, bạn đang thực hiện hành vi gây hấn nguy hiểm, có thể dẫn đến việc bị tấn công. Do đó, cơ thể sẽ phản ứng lại với mối đe dọa đó bằng cách tiết adrenaline vào máu.
Điều này khiến chửi thề được xếp vào nhóm hành vi hung hăng khi lái xe, tương tự như việc nháy đèn pha, bám đuôi xe phía trước, tạt đầu, gây hấn hay trả đũa...
Tuy nhiên, liệu một hành vi hung hăng có thể làm giảm khả năng xảy ra các hành vi hung hăng hơn nữa hay không? Một nghiên cứu trên tạp chí Tâm lý và Hành vi Giao thông đã cho thấy câu trả lời là có.
"Chúng tôi đã đo lường trạng thái cảm xúc của những tài xế trước và sau khi họ chửi thề. Kết quả cho thấy chửi thề có tác dụng giải tỏa tâm lý cho tài xế trong những tình huống như gặp một người đi bộ bất ngờ ở nơi không được phép", các nhà khoa học cho biết.
Nghiên cứu chỉ ra rằng sau khi chửi thề, sự giận dữ của người lái xe đã được làm dịu. Khi cảm xúc của họ trở lại trạng thái cân bằng, họ ít có xu hướng tham gia vào các hành vi hung hăng như lái xe trả đũa hay sử dụng bạo lực để giải quyết xung đột giao thông.
"Mặc dù chửi thề không giúp giải quyết các vấn đề thực tế, nhưng nó có thể giúp xoa dịu và giải quyết sự mất cân bằng cảm xúc bên trong do các yếu tố bên ngoài gây ra," tiến sĩ Raffaello, một nhà tâm lý học và giám đốc trung tâm chăm sóc tâm lý Therapy Central tại Anh cho biết.
Về cơ bản, chửi thề có thể là một công cụ điều chỉnh cảm xúc hiệu quả trong thời gian ngắn," tiến sĩ Raffaello nhận xét.
Khi nào thì không nên chửi thề?
Bên cạnh các nghiên cứu về tâm lý, các nhà khoa học gần đây còn phát hiện một cơ chế thần kinh thú vị liên quan đến hành vi chửi thề. Họ nhận thấy rằng ở một số bệnh nhân đột quỵ có tổn thương não, họ không thể nói chuyện bình thường, nhưng lại có thể chửi thề một cách lưu loát.
Điều này gợi ý rằng các vùng não xử lý tín hiệu liên quan đến chửi thề không giống với các vùng ngôn ngữ thông thường. Hành vi này có thể bản năng hơn chúng ta nghĩ, và vì thế, chửi thề thường là hành vi bộc phát và khó có thể kìm chế.
Khảo sát ở Anh cho thấy hầu hết mọi người sẽ chửi thề khi gặp phải các tình huống giao thông sau đây:
1. Có một chiếc xe bất ngờ tạt ngang đầu xe bạn.
2. Một chiếc xe lấn sang làn của bạn.
3. Người lái xe rẽ mà không báo hiệu bằng đèn xi nhan.
4. Xe đối diện bật đèn pha khiến bạn bị chói mắt.
5. Một chiếc xe phía trước di chuyển quá chậm, khiến bạn phải chờ đợi.
6. Ai đó đỗ xe chiếm tới hai chỗ đậu xe cùng lúc.
7. Bạn bị kẹt sau một chiếc xe di chuyển cực kỳ chậm chạp.
8. Chiếc xe phía sau không ngừng bấm còi làm bạn cảm thấy bực bội.
9. Bạn gặp phải đèn đỏ, buộc phải dừng lại.
10. Người ngồi cạnh bạn liên tục chỉ trích cách bạn lái xe.
Như nhiều nghiên cứu đã chỉ ra, chửi thề có thể giúp bạn giải tỏa cảm xúc trong các tình huống căng thẳng và giúp bạn lấy lại sự tập trung để lái xe an toàn hơn. Tuy nhiên, có những tình huống bạn tuyệt đối không nên chửi thề, đặc biệt là khi có người khác trong xe, nhất là người lớn tuổi hay trẻ em.
Việc hạ kính xe và chửi thề không phải là lựa chọn thông minh. Trong khi việc tự chửi thề có thể giúp giải tỏa cảm xúc cá nhân, nhưng khi hạ kính xe và chửi thề người khác, đó là hành vi gây hấn nguy hiểm khi tham gia giao thông.
Dù người khác có gây ảnh hưởng tới bạn hay không, việc chửi thề trước mặt họ có thể làm gia tăng sự tức giận và dẫn đến hành vi bạo lực. Thay vì giúp giải tỏa căng thẳng, nó lại khiến bạn rơi vào tình huống nguy hiểm.
Hơn nữa, bạn cũng không nên chửi thề quá thường xuyên trong khi lái xe. Các nghiên cứu chỉ ra rằng nếu bạn lặp đi lặp lại việc chửi thề, cơ thể sẽ không còn phản ứng mạnh như lúc đầu. Các thí nghiệm cho thấy sau một thời gian, những hiệu ứng như tăng cường sức mạnh cơ bắp, nhạy bén các giác quan và tăng nhịp tim sẽ mất đi.
Vì vậy, mặc dù chửi thề khi lái xe có thể mang lại một số tác dụng ngay lập tức, nhưng bạn không nên lạm dụng nó một cách quá mức.
