Buzz
Hơn một thế kỷ trước, hầu hết thế giới chỉ coi tên lửa là đồ chơi pháo hoa, và ý tưởng du hành vũ trụ bị cho là điều không thể thực hiện được.
Vào ngày 16 tháng 4 năm 1922, tại một buổi thuyết trình công khai ở Viện Smithsonian, một người đàn ông gầy gò, trầm lặng đã bước lên bục để nói về điều mà trước đó ông bị truyền thông chế giễu: việc sử dụng tên lửa nhiên liệu lỏng để đưa thiết bị lên những độ cao mà con người chưa từng đạt được, thậm chí là lên Mặt Trăng.
Người đàn ông đó chính là Robert Hutchings Goddard. Trong khi phần lớn thế giới vẫn coi tên lửa là đồ chơi pháo hoa và xem du hành vũ trụ là điều không tưởng, Goddard đã âm thầm đặt nền móng cho một tương lai vượt xa trí tưởng tượng của nhân loại.
Bài thuyết trình công khai năm 1922 chính là dấu mốc quan trọng – nơi khoa học tên lửa hiện đại lần đầu tiên được ghi nhận và từ đó, thay đổi lịch sử loài người.
Robert Goddard không phải là một nhà khoa học nổi bật. Sinh năm 1882, ông sớm bộc lộ niềm đam mê với các thí nghiệm khoa học và đặc biệt hứng thú với ý tưởng chinh phục không gian.
Trong suốt thời niên thiếu, ông tự tay chế tạo các mô hình tên lửa và dành nhiều giờ trong thư viện để nghiên cứu các nguyên lý vật lý. Khi trở thành giáo sư vật lý tại Đại học Clark, Goddard đã có điều kiện để nghiên cứu nghiêm túc về tên lửa, đặc biệt là việc sử dụng nhiên liệu lỏng thay vì thuốc súng như trước đây.
Ông nhận ra rằng chỉ có nhiên liệu lỏng – chẳng hạn như sự kết hợp giữa xăng và oxy lỏng – mới đủ sức tạo ra lực đẩy mạnh mẽ để tên lửa có thể bay đến độ cao cần thiết.
Vào năm 1919, ông công bố báo cáo khoa học mang tên "A Method of Reaching Extreme Altitudes" (Một phương pháp để đạt tới độ cao cực hạn), được tài trợ bởi Viện Smithsonian. Trong báo cáo, Goddard không chỉ trình bày lý thuyết mà còn nhắc đến khả năng sử dụng tên lửa để đưa thiết bị lên Mặt Trăng.
Điều này gây chấn động giới khoa học nghiêm túc, và với báo chí, nó trở thành trò cười. Ngay lập tức, tờ The New York Times chế giễu ông, cho rằng “có vẻ như ông Goddard không biết rằng không thể tạo ra lực đẩy trong chân không vì không có vật nào để phản lực lại.”
Lời chế nhạo đó đã khiến Goddard rất tổn thương, và ông quyết định rút lui khỏi công chúng, tiếp tục nghiên cứu một cách âm thầm.
Tuy vậy, sau ba năm thí nghiệm lặng lẽ và cải tiến công nghệ, vào ngày 16 tháng 4 năm 1922, ông quyết định quay lại với một bài thuyết trình đầy tính bước ngoặt trước cộng đồng khoa học tại Viện Smithsonian – nơi đã luôn đồng hành và ủng hộ ông.
Trong bài thuyết trình này, Goddard đã giải thích tường tận nguyên lý hoạt động của động cơ tên lửa nhiên liệu lỏng, những ưu thế vượt trội so với nhiên liệu rắn, cũng như tiềm năng ứng dụng không chỉ trong nghiên cứu khí quyển mà còn trong tương lai của du hành vũ trụ.
Ông đã đưa ra những số liệu từ các thí nghiệm ban đầu và dự đoán rằng một tên lửa được thiết kế hợp lý có thể vượt qua tầng khí quyển.
Mặc dù bài thuyết trình vẫn gặp phải sự hoài nghi, nhưng đó là lần đầu tiên cộng đồng khoa học được tiếp cận với một hệ thống tư duy vượt thời đại. Qua bài phát biểu ấy, Goddard không chỉ giới thiệu một lý thuyết, mà còn âm thầm gieo mầm cho một kỷ nguyên công nghệ mới.
Chỉ bốn năm sau bài thuyết trình đó, vào ngày 16 tháng 3 năm 1926, Goddard đã thành công trong việc phóng tên lửa nhiên liệu lỏng đầu tiên trong lịch sử – một tên lửa dài 3 mét, bay cao 12,5 mét và duy trì trong 2,5 giây tại Auburn, Massachusetts.
Mặc dù thí nghiệm này còn khiêm tốn, nhưng nó đánh dấu một bước ngoặt lịch sử: lần đầu tiên con người kiểm soát và khai thác năng lượng từ nhiên liệu lỏng để tạo lực đẩy cho tên lửa, mở ra tiền đề cho những công trình nghiên cứu sau này, từ Thế chiến II cho đến các chương trình không gian hiện đại.
Thật trớ trêu, chính các lý thuyết của Goddard sau này lại được các kỹ sư tên lửa của Đức Quốc xã ứng dụng mạnh mẽ trong Chiến tranh Thế giới thứ hai, điển hình là Wernher von Braun – người đã nghiên cứu kỹ các bản viết tay và bằng sáng chế của Goddard.
Sau chiến tranh, von Braun sang Mỹ và trở thành kiến trúc sư trưởng cho chương trình tên lửa của NASA, luôn công nhận công lao của Goddard. Nếu không có Goddard, sẽ không có tên lửa Saturn V đưa con người lên Mặt Trăng vào năm 1969.
Thậm chí đến năm 1969, chỉ vài ngày trước chuyến bay Apollo 11, The New York Times – tờ báo từng chế giễu Goddard 50 năm trước – đã đăng một lời xin lỗi chính thức trên trang nhất, thừa nhận rằng họ đã “thiếu hiểu biết về vật lý cơ bản khi nghi ngờ ông Goddard”.
Bài thuyết trình năm 1922 đóng vai trò vô cùng quan trọng. Đây là lần đầu tiên công chúng và cộng đồng khoa học được tiếp xúc với một lý thuyết cách mạng, đặt nền tảng cho ngành công nghiệp tên lửa trong tương lai.
Từ một ý tưởng bị chế giễu, những gì Goddard chia sẻ hôm đó đã trở thành hiện thực, thậm chí vượt xa mọi tưởng tượng. NASA đã công nhận Robert Goddard là "cha đẻ của chương trình không gian Mỹ", và tên ông được đặt cho Trung tâm Không gian Goddard của NASA.
Ngày nay, khi nhìn lại hành trình khám phá vũ trụ của nhân loại, thật khó mà tin rằng mọi chuyện đã bắt đầu từ một người đàn ông bị cười nhạo, nhưng vẫn kiên cường bước lên bục thuyết trình năm 1922 để chia sẻ những điều mà phần lớn thế giới chưa sẵn sàng tiếp nhận.
Nhưng lịch sử đã đứng về phía ông. Và có lẽ, trong số rất ít những người ngồi nghe hôm đó tại Smithsonian, không ai ngờ rằng mình vừa chứng kiến bước đi đầu tiên của loài người trên con đường chạm đến những vì sao.
