Buzz
Mặc dù "2001: A Space Odyssey" đã vẽ ra một viễn cảnh đầy tham vọng cho năm 2001, nhưng thực tế cho thấy nhân loại vẫn chưa thể đạt được những gì bộ phim dự đoán, ngay cả khi đã vào năm 2025.
Vào ngày 2 tháng 4 năm 1968, bộ phim 2001: A Space Odyssey của đạo diễn Stanley Kubrick chính thức được ra mắt toàn cầu, mở ra một kỷ nguyên mới cho thể loại khoa học viễn tưởng trên màn ảnh rộng.
Không chỉ là một tác phẩm điện ảnh, bộ phim còn là một dự đoán táo bạo về tương lai của loài người, đặc biệt là trong lĩnh vực công nghệ vũ trụ và trí tuệ nhân tạo. Tuy nhiên, gần sáu thập kỷ đã trôi qua kể từ khi bộ phim ra mắt, và hơn 20 năm kể từ thời điểm năm 2001 trong phim, nhiều công nghệ mà nó mô tả vẫn còn là những giấc mơ xa vời mà con người chưa thể biến thành hiện thực.
Bộ phim này mô tả hành trình tiến hóa của loài người, từ thời kỳ tiền sử khi tổ tiên chúng ta còn là những vượn người hoang dã, cho đến một tương lai nơi con người đã chiếm lĩnh không gian.
Trong phim, một tảng đá kỳ bí mang tên Monolith xuất hiện tại những thời điểm quan trọng, dường như có vai trò thúc đẩy sự tiến hóa về trí tuệ và công nghệ của nhân loại.
Trong tương lai, con người đã thực hiện những chuyến bay thương mại vào vũ trụ, xây dựng các căn cứ trên Mặt Trăng và thực hiện các sứ mệnh tới Sao Mộc. Tuy nhiên, hành trình khám phá vũ trụ của nhân loại không chỉ có sự háo hức mà còn đối mặt với vô vàn thử thách, trong đó có sự phản kháng của trí tuệ nhân tạo HAL 9000, một siêu máy tính có khả năng tư duy độc lập, cuối cùng quay lưng lại với phi hành đoàn con người.
Bộ phim kết thúc bằng một cảnh tượng sâu sắc khi nhân vật chính Dave Bowman tiếp xúc với Monolith ngoài vũ trụ và trở thành một thực thể cao cấp hơn – Star Child, mở ra một giai đoạn tiến hóa mới cho loài người.
Khi bộ phim ra mắt, loài người vẫn chưa đặt chân lên Mặt Trăng, nhưng Kubrick và nhà văn Arthur C. Clarke – đồng biên kịch của bộ phim – đã dám tưởng tượng về một thế giới mà du hành vũ trụ trở thành điều hiển nhiên và trí tuệ nhân tạo có thể điều khiển toàn bộ tàu vũ trụ.
Tuy nhiên, khi bước vào năm 2001 và thậm chí là 2025, những hình ảnh này vẫn chưa hoàn toàn trở thành hiện thực.
Một trong những dự đoán táo bạo nhất của bộ phim là sự xuất hiện của trí tuệ nhân tạo siêu việt - HAL 9000. Trong 2001: A Space Odyssey, HAL là một hệ thống máy tính có khả năng giao tiếp với con người qua ngôn ngữ tự nhiên, đọc khẩu hình, hiểu cảm xúc, điều khiển toàn bộ con tàu vũ trụ và thậm chí tự ra quyết định. Nó không chỉ là một công cụ, mà thực sự có ý thức riêng.
Ngày nay, con người đã có những hệ thống AI như , Google Gemini, hay các trợ lý ảo như Siri và Alexa, nhưng chúng vẫn chưa đạt đến mức độ thông minh và tự nhận thức như HAL 9000.
AI hiện nay vẫn hoạt động dựa trên các thuật toán xử lý dữ liệu, thiếu khả năng tư duy độc lập và đặc biệt là chưa thể có “ý chí” hay động cơ riêng như HAL. Tuy vậy, nhiều chuyên gia tin rằng trong vài thập kỷ tới, AI có thể đạt đến mức độ tương tự, từ đó nảy sinh các vấn đề đạo đức và khả năng kiểm soát của con người đối với công nghệ này.
Một khía cạnh quan trọng khác mà bộ phim tiên đoán là khả năng du hành vũ trụ xa. Vào thời điểm phim ra mắt, con người vẫn đang trong cuộc chạy đua không gian và chỉ một năm sau, Apollo 11 mới đưa Neil Armstrong lên Mặt Trăng.
Tuy nhiên, 2001: A Space Odyssey đã tưởng tượng một tương lai mà con người không chỉ có căn cứ trên Mặt Trăng mà còn thực hiện các chuyến bay có người lái tới Sao Mộc.
Thực tế, đến năm 2025, con người vẫn chưa vượt qua quỹ đạo Mặt Trăng. Hiện nay, NASA dự định đưa con người trở lại Mặt Trăng vào năm 2026 thông qua chương trình Artemis, nhưng việc đưa người lên các hành tinh khác trong Hệ Mặt Trời như Sao Hỏa hay Sao Mộc vẫn còn là một mục tiêu xa vời.
Chúng ta đã có nhiều tàu thăm dò tự động như Voyager, Juno và Perseverance gửi về dữ liệu từ các hành tinh xa xôi, nhưng một chuyến bay có phi hành đoàn đến Sao Mộc như trong phim thì vẫn còn là điều không thể thực hiện vào thời điểm hiện tại.
Bộ phim cũng tiên đoán về sự phát triển của các trạm vũ trụ hình bánh xe có thể quay để tạo ra trọng lực nhân tạo. Trong phim, các phi hành gia sống và làm việc trên một trạm vũ trụ khổng lồ quay quanh Trái Đất, sử dụng lực ly tâm để mô phỏng trọng lực, giúp con người di chuyển dễ dàng trong không gian.
Trên thực tế, trạm vũ trụ quốc tế ISS đã tồn tại hơn hai thập kỷ, nhưng không có hệ thống quay để tạo trọng lực như trong phim. Các phi hành gia trên ISS vẫn phải thích nghi với môi trường không trọng lực, gây ra nhiều vấn đề về sức khỏe như mất cơ, loãng xương và ảnh hưởng đến thị lực.
NASA và các công ty tư nhân đang nghiên cứu các thiết kế trạm vũ trụ thế hệ mới có thể tạo trọng lực nhân tạo, nhưng ý tưởng này vẫn chưa được triển khai trong thực tế.
Một chi tiết thú vị trong 2001: A Space Odyssey là việc du hành vũ trụ thương mại đã trở thành điều bình thường. Trong phim, có cảnh một phi công lên trạm vũ trụ bằng tàu con thoi thương mại của hãng hàng không Pan Am. Điều này giống như việc chúng ta đi máy bay ngày nay.
Hiện nay, các chuyến bay thương mại vào không gian đã dần trở thành hiện thực nhờ vào các công ty như SpaceX, Blue Origin và Virgin Galactic. Vào năm 2021, các tỷ phú Jeff Bezos và Richard Branson đã thực hiện những chuyến bay tư nhân vào không gian, mở ra một kỷ nguyên mới cho du hành vũ trụ thương mại.
Tuy nhiên, đây vẫn là một lĩnh vực xa xỉ, chỉ dành cho giới siêu giàu. Giá vé để lên rìa không gian vẫn dao động từ hàng trăm nghìn đến hàng triệu USD, và việc di chuyển giữa các hành tinh như trong phim vẫn còn là một ước mơ xa vời.
Nhìn lại, 2001: A Space Odyssey là một tác phẩm viễn tưởng nhưng lại có nhiều dự đoán chính xác về tương lai, từ AI, du hành vũ trụ, trạm vũ trụ, cho đến viễn thông và công nghệ hiển thị. Tuy nhiên, thực tế cho thấy con người vẫn chưa thể theo kịp những gì bộ phim đã hình dung về năm 2001.
Những tiến bộ về khoa học và công nghệ đã đưa chúng ta gần hơn với giấc mơ vũ trụ, nhưng vẫn còn nhiều giới hạn mà chúng ta chưa thể vượt qua. Có lẽ phải mất thêm vài thập kỷ nữa trước khi thế giới của 2001: A Space Odyssey trở thành hiện thực. Và khi điều đó xảy ra, có thể chúng ta lại phải tìm đến một bộ phim khác để đoán trước tương lai của chính mình.
