Cúng Rằm tháng Chạp – hiểu đúng phong tục, sắm sửa cho trọn vẹn

(Mytour) Lễ cúng Rằm tháng Chạp từ lâu đã trở thành nét sinh hoạt tâm linh quen thuộc của người Việt mỗi độ cuối năm. Đây là một trong ba nghi lễ quan trọng nhất của tháng cuối cùng, vì thế gia đình nào cũng chuẩn bị tươm tất và thành tâm.

Tháng Chạp, tức tháng 12 âm lịch, là chặng cuối của một năm. Trước thềm năm mới, người Việt thường thực hiện ba lễ cúng lớn để tiễn năm cũ gồm: cúng Rằm tháng Chạp, cúng ông công ông táo 23 tháng Chạp và cúng tất niên. Trong đó, Rằm tháng Chạp diễn ra sớm nhất, mở màn cho không khí bận rộn, báo hiệu mùa Tết Nguyên Đán đã thực sự cận kề.

Từ sau Rằm tháng Chạp, người Việt bắt đầu tất bật chuẩn bị lễ nghi và vật phẩm cần thiết để khép lại năm cũ, mở ra năm mới. Dù về nghi thức không khác biệt nhiều so với những ngày Rằm khác, nhưng chính thời khắc cuối năm đã khiến ngày này trở nên đặc biệt – như một buổi tổng kết hành trình đã qua và là bước đệm đón chờ những khởi đầu mới. Cúng rằm tháng Chạp có điều gì khác biệt?

Trong văn hóa Việt, ngày Rằm còn gọi là ngày Vọng – thời điểm Mặt Trăng và Mặt Trời soi chiếu, giao hòa, khiến đất trời thông suốt, âm dương tương cảm. Người xưa tin rằng vào ngày này, nếu lòng người đủ thành kính thì lời khấn nguyện sẽ được tổ tiên và người đã khuất thấu hiểu, hồi đáp.

Khi thiên địa hòa hợp, con người cũng dễ cảm nhận sự tinh khiết và sáng trong nơi tâm hồn. Việc cúng lễ vì thế giống như một cách “rửa tội”, tự soi xét lại mình, gột bỏ điều chưa hay, hướng đến điều thiện lành và sự minh triết trong đời sống.

Cúng Rằm mang ý nghĩa tưởng niệm, nhắc nhớ và gửi trao hy vọng. Người dương thế qua làn khói hương mà tri ân ông bà tổ tiên, khấn cầu thần linh và tự nhắc mình sống đúng đạo. Trong khoảnh khắc ấy, sự hòa điệu của đất trời cùng lòng thành kính tạo nên cảm giác an yên, như một nhịp cầu nối giữa dương gian và cõi âm.

Cúng Rằm tháng Chạp về hình thức không khác nhiều so với các ngày Rằm khác, song vì là Rằm cuối năm nên tâm thế thường gấp gáp và chu toàn hơn. Mỗi gia đình đều mong thể hiện sự viên mãn của cả một năm qua trong mâm lễ, đồng thời đánh dấu thời điểm tháng Tết – tháng đón năm mới – chính thức bắt đầu.

Bài viết hữu ích nên tham khảo Những lỗi nhất định không được phạm khi dọn bàn thờ ngày Tết
 

Lễ cúng Rằm vốn không quá cầu kỳ, song cũng như nhiều nghi thức khác, cần chuẩn bị đầy đủ hai phần: lễ vật và văn khấn. Lễ vật là những phẩm dâng lên thần linh, gia tiên; còn văn khấn là lời nguyện cầu, gửi gắm tâm tư của con cháu tới các bậc bề trên. Mâm lễ tháng Chạp nhìn chung không khác nhiều so với các ngày Rằm khác trong năm, nếu có chăng chỉ thay đổi đôi chút ở vài chi tiết nhỏ, không quá quan trọng.

Về phần lễ vật, gia đình theo cách giản dị có thể chuẩn bị mâm chay gồm trầu cau, hoa quả, hoa tươi, hương đèn, nước sạch và nến. Hiện nay, quả Phật thủ được nhiều người lựa chọn vì giữ được lâu trên ban thờ và mang ý nghĩa cát lành; ngoài ra vẫn có thể bày các loại quả quen thuộc như táo, cam, dưa hấu, chuối… Hoa dâng lễ thường là hoa huệ và hoa cúc – hai loài hoa được xem là giàu giá trị tâm linh.

Gia đình muốn chuẩn bị đầy đủ hơn có thể sắm mâm cỗ mặn với những món truyền thống như xôi gấc tượng trưng cho may mắn, gà luộc biểu trưng cho sự đủ đầy, thêm giò chả, nem rán, món xào, canh măng miến và đặc biệt là bánh chưng để không khí những ngày giáp Tết thêm phần ấm cúng. Thực ra, lễ vật dâng cúng Rằm không cần quá xa hoa, quan trọng nhất vẫn là tấm lòng thành và sự kính trọng của gia chủ. 

Văn khấn Rằm tháng Chạp bao gồm văn khấn thổ công thổ địa chư vị thần linh và văn khấn gia tiên. Mytour đã có những bài văn khấn hướng dẫn chi tiết để bạn đọc tham khảo và áp dụng. Đây là cách con cháu bày tỏ tâm nguyện với cõi linh thiêng, vì thế không thể thiếu trong nghi lễ. 

Có thể thấy rằng, chuẩn bị cúng Rằm tháng Chạp không hề phức tạp. Hy vọng những chia sẻ trên giúp bạn hiểu rõ hơn và thêm một lần ý thức về ý nghĩa đặc biệt của dịp lễ này để có sự chuẩn bị chu đáo nhất.

Tâm Lan