Buzz
Nhện, một loài sinh vật luôn bị đeo đuổi bởi những định kiến trong thế giới động vật.
Nhện đã xuất hiện trong vô số câu chuyện kinh dị, trở thành nỗi khiếp sợ của không ít người dù hầu hết chúng đều vô hại và có ích trong việc kiểm soát sâu bệnh. Tuy nhiên, vẫn có một số loài nhện mang nọc độc nguy hiểm mà ít ai muốn gặp, đặc biệt là loài nhện nâu ẩn dật, được cho là nguy hiểm nhất ở Bắc Mỹ.
Mới đây, một báo cáo khoa học đã gây chú ý khi kể lại câu chuyện hiếm gặp của một gia đình ở Kansas, nơi họ sống chung với tổng cộng 2.055 con nhện nâu ẩn dật suốt hơn năm năm, ngay trong chính ngôi nhà của mình.
Câu chuyện tưởng chừng như là hư cấu này thực tế được công bố trên Tạp chí Côn trùng học Y khoa, dựa trên quá trình khảo sát và tiêu diệt nhện kéo dài nhiều tháng của một nhóm nghiên cứu. Ngôi nhà này, tọa lạc tại Kansas, Hoa Kỳ, được xây dựng từ thế kỷ 19, đã trở thành nơi ẩn trú cho một số lượng nhện nâu ẩn dật lớn đến mức khó tin. Gia đình này gồm hai vợ chồng và hai con nhỏ, một bé 13 tuổi và một bé 8 tuổi. Họ chuyển đến đây sau khi chủ cũ rời đi vào năm 1996, kết thúc 20 năm sống tại ngôi nhà.
Trong nhiều năm, gia đình này vẫn thỉnh thoảng nhìn thấy nhện trong nhà mà không hề hay biết rằng đó là loài nhện nâu ẩn dật Loxosceles reclusa có nọc độc.
Theo mô tả từ Sở Y tế Công cộng Illinois, nhện nâu ẩn dật là loài nhện săn mồi chủ yếu vào ban đêm. Nhện cái thường ẩn mình để phục kích con mồi, làm tổ trong những nơi kín đáo và đan một tấm thảm tơ đơn giản để làm nơi trú ẩn. Chúng thường giấu mình sau gầm giường, khe tường, phía sau khung tranh, hoặc trong những không gian hẹp khác trong nhà, tách biệt hoàn toàn khỏi con người.
Khả năng sinh tồn đặc biệt của loài nhện nâu ẩn dật khiến việc kiểm soát chúng trở thành một thử thách lớn. Một cá thể nhện có thể sống hàng tháng mà không cần ăn, con cái chỉ cần giao phối một lần là có thể sinh sản suốt đời, và chỉ cần một cá thể cái đã giao phối lọt vào nhà là đủ để gây ra một đợt bùng phát mạnh mẽ.
Điều này đã trở thành sự thật ngay trong căn nhà cổ ở Kansas. Nhiều năm liền, gia đình này sống trong tình trạng thường xuyên gặp nhện mà không hề nhận ra rằng số lượng của chúng lớn đến mức báo động.
Cho đến mùa hè năm 2001, khi nhận thấy loài nhện xuất hiện ngày càng dày đặc và nghi ngờ đây không phải là loài nhện bình thường, họ đã liên hệ với các nhà khoa học. Một trong những tác giả nghiên cứu đã trực tiếp thu thập mẫu vật và xác nhận rằng ngôi nhà đang bị nhiễm nhện nâu ẩn dật.
Ngay lập tức, nhóm nghiên cứu bắt đầu quá trình khảo sát và thu bắt nhện từ giữa tháng 6 đến giữa tháng 9 năm 2001. Hai nhà nghiên cứu thay phiên nhau thu thập nhện mỗi đêm, kết hợp với việc đặt bẫy dính để tổng hợp số lượng. Dù cố gắng thu bắt sống, nhiều con vẫn phải tiêu diệt tại chỗ để ngăn chúng tẩu thoát. Mỗi mẫu vật đều được ghi nhận cẩn thận, tạo thành một bộ dữ liệu chưa từng có về số lượng nhện trong một ngôi nhà.
Kết quả thu được khiến nhiều người phải rùng mình. Tổng cộng 2.055 con nhện nâu ẩn dật đã bị bắt hoặc tiêu diệt chỉ trong 6 tháng. Trong đó, 842 con đã dính bẫy, còn lại 1.213 con được thu thủ công.
Khi phân loại 1.179 mẫu nhện thu được trực tiếp, nhóm nghiên cứu ghi nhận có 323 con trưởng thành, 255 con ở độ tuổi trung bình và 601 con nhỏ, chiếm hơn một nửa tổng mẫu vật. Điều đáng chú ý là số lượng nhện lớn giảm dần vào cuối mùa, có thể là do mùa sinh trưởng tự nhiên hoặc những cá thể dễ phát hiện đã bị bắt từ sớm.
Một chi tiết quan trọng là nhiều con nhện có kích thước đủ lớn để có khả năng gây độc. Những con nhện có chiều dài cơ thể khoảng 5 mm được xác định thuộc nhóm này. Ước tính có khoảng 488 con nhện có khả năng tiết nọc độc từng hiện diện trong ngôi nhà, tạo nên một môi trường mà bất kỳ ai cũng phải nghĩ sẽ cực kỳ nguy hiểm.
Điều bất ngờ nhất là, mặc dù gia đình sống tại đây suốt hơn năm năm rưỡi, họ không hề gặp phải bất kỳ vết thương hay triệu chứng nào liên quan đến việc bị nhện cắn. Không có trường hợp nhiễm độc, không có vết thương hoại tử, thậm chí không có dấu hiệu nào cho thấy họ tiếp xúc với nọc độc.
Trường hợp này khá giống với một sự kiện được ghi nhận tại Chile, nơi hàng trăm con nhện nâu sống trong một ngôi nhà mà không ai bị cắn. Các nhà nghiên cứu cho rằng điều này cho thấy nhiều trường hợp được chẩn đoán là bị nhện cắn thực tế có thể do các bệnh lý da liễu khác, đặc biệt là ở những vùng không có loài nhện nâu ẩn dật sinh sống.
Theo báo cáo phân tích, ở những khu vực không có quần thể nhện nâu ẩn dật, để khẳng định một vết thương là do loài nhện này gây ra, cần phải có bằng chứng xác thực rằng nhện Loxosceles đã xuất hiện tại chính nơi xảy ra vết thương.
Thực tế, số lượng nhện nâu ẩn dật được ghi nhận chính thức tại nhiều bang ở Mỹ lại dưới 10 cá thể. Khoảng cách giữa sự nghi ngờ và thực tế khiến tỷ lệ chẩn đoán nhầm ngày càng cao, góp phần làm hình ảnh của loài nhện này trở nên đáng sợ hơn mức cần thiết.
Sở Y tế Công cộng Illinois cũng khẳng định rằng vết cắn của nhện nâu ẩn dật thường không nghiêm trọng như nhiều người nghĩ. Phần lớn chỉ gây đỏ da hoặc sưng nhẹ, tỷ lệ hoại tử thực tế rất thấp, dưới 10%, và thường do nhiễm khuẩn vết thương chứ không phải do nọc độc. Điều này tương đồng với tình trạng ở ngôi nhà tại Kansas, nơi hàng trăm con nhện có khả năng gây độc nhưng không gây hại cho ai.
Câu chuyện về gia đình tại Kansas không chỉ tiết lộ một trường hợp nhiễm nhện nghiêm trọng bậc nhất từng được ghi nhận, mà còn đặt ra nhiều câu hỏi về cách con người nhìn nhận các loài động vật nhỏ bé này. Qua đó, báo cáo giúp điều chỉnh những hiểu lầm phổ biến và nhấn mạnh tầm quan trọng của việc xác thực khoa học trước khi đưa ra kết luận về các vết thương da liễu.
Dù vậy, sống trong một ngôi nhà chứa hơn hai nghìn con nhện nâu ẩn dật chắc chắn là trải nghiệm không ai mong muốn. Khi câu chuyện được công bố, nó nhanh chóng thu hút sự chú ý nhờ độ rùng rợn nhưng cũng mang lại giá trị khoa học. Nhờ những nghiên cứu như vậy, người ta nhận thức rõ hơn rằng nỗi sợ đôi khi không phản ánh đúng bản chất thực sự của sự việc, và ngay cả những loài mang tiếng độc hại đôi khi cũng sống cạnh chúng ta mà không gây hại gì.
