Điện ảnh thế giới sẽ đối mặt với những thay đổi gì khi phim và diễn viên AI bắt đầu xuất hiện?

Liệu đây sẽ là một cuộc cách mạng công nghệ làm thay đổi ngành điện ảnh, hay chỉ là một trào lưu ngắn hạn trong giới điện ảnh quốc tế?

Trong suốt 5 năm qua, sự tích hợp của trí tuệ nhân tạo (AI) vào ngành điện ảnh đã gặp phải những phản ứng trái chiều.

Những người ủng hộ cho rằng đây là bước tiến công nghệ đáng ghi nhận, một yếu tố đã làm thay đổi ngành công nghiệp điện ảnh trong nhiều thập kỷ qua. Các cải tiến như âm thanh đồng bộ hay CGI đã giúp nâng cao chất lượng sản phẩm và rút ngắn thời gian sản xuất.

Tuy nhiên, những người phản đối cho rằng AI mang đến một sự khác biệt rõ rệt và có thể gây ra mối đe dọa lớn hơn những cuộc cách mạng công nghệ trước đây. AI đang dần thay thế các phương pháp làm phim truyền thống và thậm chí là con người.

Những bộ phim vĩ đại nhất mọi thời đại không phải là sản phẩm ngẫu nhiên, cũng không phải do một thuật toán tự động ghép nối dữ liệu. Thay vào đó, chúng được sinh ra từ tâm trí và sự sáng tạo của những con người đã dành cả trái tim và linh hồn để kết nối với cảm xúc của khán giả. Những người đưa AI vào điện ảnh có vẻ chưa hiểu được điều này.

Diễn viên và đạo diễn AI đã chính thức xuất hiện

Mới đây, diễn viên kiêm nhà công nghệ Eline Van der Velden đã giới thiệu nữ diễn viên AI đầu tiên trên thế giới mang tên Tilly Norwood. Cô tự tin khẳng định rằng ‘gà cưng’ của mình sẽ sớm được một hãng quản lý ký hợp đồng chuyên nghiệp.

Thông tin này ngay lập tức gây ra tranh cãi, với nhiều tên tuổi lớn trong và ngoài Hollywood bày tỏ lo ngại trước ý tưởng táo bạo này. Các thông tin về diễn viên AI vẫn còn khá mơ hồ, và cách thức tích hợp AI vào phim ảnh vẫn chưa rõ ràng.

Tiếp theo là bộ phim The Sweet Idleness, một dự án do đạo diễn AI thực hiện. Thí nghiệm này tại Ý sử dụng một chương trình có tên FellinAI - một cái tên lấy cảm hứng từ một nhà làm phim thiên tài, người không cần AI để tạo ra những ý tưởng mang tính đột phá.

Đây là bộ phim đầu tiên thuộc thể loại này, nhưng trước đó, Hollywood đã từng sử dụng AI ở quy mô nhỏ. Ví dụ như bộ phim The Brutalist đã sử dụng các chương trình sinh nội dung trong giai đoạn tiền sản xuất.

Các diễn viên AI xuất hiện chỉ để gây tranh cãi?

Ngay sau khi Tilly Norwood ra mắt, Eline Van der Velden đã phải đối mặt với không ít chỉ trích và buộc phải lên tiếng làm dịu tình hình, khẳng định: ‘Tilly không phải là sự thay thế con người, mà chỉ là một tác phẩm nghệ thuật.’ Sự xuất hiện của ‘nữ diễn viên AI này’ đã tạo nên một chủ đề tranh luận thú vị.

Đây là quan điểm phổ biến của những người ủng hộ việc đưa AI vào nghệ thuật. Tuy nhiên, luận điểm này thực sự không có giá trị. Dù nghệ thuật có thể kích thích tranh cãi, nhưng đó không phải là mục đích duy nhất của sáng tạo, và cũng không phải lúc nào cũng mang lại kết quả tích cực.

Phát biểu của Van der Velden quá mơ hồ. Ai cũng có thể biến bất kỳ điều gì thành tích cực chỉ bằng cách khẳng định rằng nó ‘sẽ là một đề tài tranh luận thú vị’.

AI sẽ không biến mất. Tuy nhiên, những cuộc tranh luận về công nghệ này cần phải diễn ra trước khi các ‘diễn viên AI’ xuất hiện. Thay vì vậy, một ‘thảm họa công nghệ’ mới đã xuất hiện trong ngành điện ảnh, và thế giới dường như buộc phải chấp nhận nó mà không có nhiều cơ hội để phản ứng.

AI sẽ không thay thế con người ở hiện tại, nhưng còn tương lai thì sao?

Những người đứng sau The Sweet Idleness và Tilly Norwood đã đưa ra những tuyên bố gần như giống nhau về sản phẩm của họ. Một trong những điểm họ nhấn mạnh là AI không nhằm thay thế con người trong quy trình làm phim.

Ngay cả khi các nhà sáng tạo AI có ý định tốt, thật ngây thơ khi nghĩ rằng các giám đốc điều hành phim sẽ không tận dụng công cụ này để loại bỏ quyền lực mà giới sáng tạo đã phải đấu tranh để giành được. Cuộc đình công Hollywood năm 2023 phần nào đã phản ánh điều này, và dễ hiểu vì sao AI lại trở thành công cụ hấp dẫn đối với các hãng phim.

Điều mà lập luận của họ bỏ qua hoặc cố tình không nhận thức được, đó là ngành giải trí là một trò chơi sinh tử. Nếu Tilly Norwood được chọn cho một dự án, điều đó có nghĩa là một diễn viên con người đã không được lựa chọn trong casting.

Tương tự, khi AI được ứng dụng trong các khâu khác của sản xuất phim, điều đó đồng nghĩa với việc số lượng nhân công sẽ bị giảm đi. Chưa bao giờ có một bước nhảy vọt công nghệ nào mà không khiến người ta mất việc.

Viễn cảnh diễn viên và đạo diễn AI trở nên đáng lo ngại vì sức hút thương mại của công nghệ này quá lớn. Dù không phải ngay lập tức, nhưng người ta có thể tưởng tượng rằng một dàn diễn viên AI sẽ sớm được coi là hiệu quả hơn, dễ điều khiển hơn và có thể rẻ hơn so với con người. Diễn viên AI không bị ốm. Đạo diễn AI không cãi lại ghi chú của hãng phim.

Đổi lại, tính nghệ thuật của phim sẽ bị giảm sút, giá trị điện ảnh cũng sẽ mất đi, và điều này đặt ra câu hỏi về ý nghĩa của việc làm phim. Tuy nhiên, ngành công nghiệp này luôn tồn tại sự tranh chấp giữa lợi nhuận và nghệ thuật.

Mối đe dọa AI thay thế con người là có thật và đang hiện hữu ngay trước mắt, dù đây không phải là mục đích của những người ủng hộ AI. Phớt lờ điều này là phớt lờ thông điệp trong hầu hết các câu chuyện về robot và AI đã được viết.

Một cuộc cách mạng điện ảnh bằng AI có phải là điều không thể tránh khỏi?

Mặc dù AI đang tạo ra một bầu không khí khá bi quan, nhưng cuộc cách mạng này có thể không sẽ không quá dữ dội và tàn phá như nhiều người lo ngại. Cũng chưa rõ công chúng sẽ phản ứng thế nào với một bộ phim hoàn toàn làm bằng AI, và liệu nó có quá kỳ lạ để khán giả chấp nhận hay không. Nhiều nhân vật quyền lực đã bày tỏ sự phản đối, điều này có thể giúp kiềm chế làn sóng này.

SAG-AFTRA đã lên tiếng mạnh mẽ về Tilly Norwood, chỉ trích đây là ‘một nhân vật được tạo ra bởi chương trình máy tính, được huấn luyện từ công sức của vô số diễn viên chuyên nghiệp mà không có sự đồng ý’. Đây là luận điểm chính phản đối AI trong điện ảnh; hình ảnh và diễn viên AI được tạo ra một cách tùy tiện từ các nguồn con người. Chúng thường kết hợp hàng chục dữ liệu đời thực thành một hỗn hợp số hóa.

Universal Studios đã ra tuyên bố mạnh mẽ chống lại AI, khẳng định rằng các tác phẩm của hãng như The Bad Guys 2 hay Jurassic World: Rebirth không được phép sử dụng làm dữ liệu huấn luyện AI. Điều này phá vỡ nền tảng của AI, vì công nghệ này cần sự đóng góp của con người để nuôi dưỡng những ‘ý tưởng mới’.

Một khi những người quyền lực nhất ở Hollywood nhận thấy lợi nhuận bị ảnh hưởng, họ sẽ quay lưng lại với AI. Dù nó có thể không biến mất hoàn toàn, nhưng AI đang đối mặt với tương lai bị điều chỉnh và kiểm soát cho đến khi dần bị lu mờ phía sau hậu trường.

Phim hoàn toàn làm bằng AI và diễn viên AI có thể là một trào lưu ngắn hạn, nhưng những bộ phim thật, được tạo ra bởi những con người thực, thì sẽ không bao giờ biến mất.