Điều gì đã xảy ra với 218 đứa trẻ được sinh ra từ 'ngân hàng tinh trùng của các thiên tài Nobel'?

Với mục tiêu tạo ra những thiên tài từ gene của những người được coi là thông minh nhất thế giới, dự án này đã gặp phải rất nhiều tranh cãi.

Doanh nhân người Mỹ Robert Klark Graham (1906 - 1997) đã kiếm được hàng triệu đô la nhờ phát minh ra tròng kính chống vỡ dành cho kính mắt và kính áp tròng. Tuy nhiên, ông không dừng lại ở đó.

Graham đã thành lập Repository for Germinal Choice, một ngân hàng tinh trùng được cho là sẽ tạo ra 'những đứa trẻ siêu phàm' từ tinh trùng của những người xuất sắc, chẳng hạn như các nhà khoa học đoạt giải Nobel. Nỗ lực chưa từng có này nhằm kiểm soát sinh sản đã nhanh chóng bị chỉ trích, nhưng nó đã thay đổi cách thức hiến tặng tinh trùng, gây ra nhiều câu hỏi đến tận ngày nay.

Kho lưu trữ này được mở vào năm 1979 tại Escondido, California (Mỹ) theo Lawrence Van Gelder của tờ The New York Times. Trong số những người ủng hộ Graham có ba nhà khoa học đoạt giải Nobel. Trên thực tế, 'Ngân hàng tinh trùng của người đoạt giải Nobel' là biệt danh mà giới truyền thông đặt cho, theo nhà báo David Plotz viết trên tờ Slate. Điều trớ trêu là chính Robert Graham đã nhận giải Ig Nobel (giải thưởng dành cho những phát minh kỳ lạ) năm 1991 cho kho lưu trữ này.

Sau khi Graham cố gắng quảng bá ý tưởng của mình trên báo chí vào năm 1980, hai trong số những người đoạt giải Nobel đã nhanh chóng rút lui. Nhiều người cho rằng lý thuyết của Graham về việc tạo ra những đứa trẻ 'lý tưởng' có nhiều điểm tương đồng với phong trào ưu sinh học vào đầu thế kỷ XX.

Tất cả những người hiến tặng của ông đều là người da trắng, dị tính và đã kết hôn. Ngân hàng chỉ cung cấp tinh trùng cho những phụ nữ có đặc điểm tương tự. Theo lý thuyết của Graham, ngân hàng sẽ tạo ra những đứa trẻ da trắng, thông minh, có sức khỏe tâm thần ổn định và ngoại hình phù hợp với tiêu chuẩn thẩm mỹ lý tưởng.

William B. Shockley, nhà phát minh bóng bán dẫn và người đoạt giải Nobel Vật lý năm 1956, là người duy nhất công khai thừa nhận tham gia dự án Repository, dù sau đó ông không bao giờ hiến tặng nữa.

Theo thời gian, Graham đã giảm bớt sự tập trung vào tinh trùng của những người đoạt giải Nobel. Tom Gorman đã đề cập trong một bài báo trên tờ Los Angeles Times năm 1992, một thập kỷ sau khi đứa trẻ đầu tiên của Repository ra đời, rằng không có phụ nữ nào chọn tinh trùng của người đoạt giải Nobel - vì những người đàn ông đó thường đã quá già. Graham cũng thừa nhận rằng không còn 'tinh trùng Nobel' trong ngân hàng.

Mặc dù cách tiếp cận của Graham bị chỉ trích, David Plotz cho biết trong một bài viết trên The Guardian rằng nhiều cặp vợ chồng vẫn tìm đến Graham và những lọ 'tinh trùng thiên tài' của ông. Tổng cộng, 218 trẻ em đã được sinh ra từ tinh trùng của ngân hàng này.

Dù được coi là một dự án thất bại, ngân hàng tinh trùng kỳ lạ này đã có ảnh hưởng lớn đến ngành công nghiệp hỗ trợ sinh sản. Ngay cả những người nghi ngờ về mặt đạo đức của ý tưởng này cũng bị thu hút bởi viễn cảnh kiểm soát được nguồn gene di truyền cho con cái.

Trước khi ngân hàng tinh trùng của Graham xuất hiện, việc nhận tinh trùng hiến tặng là một quá trình hoàn toàn ẩn danh và do bác sĩ kiểm soát. Các bậc cha mẹ chỉ biết rất ít về người hiến tặng, chẳng hạn như màu mắt. Graham đã mang đến cho những cặp vợ chồng không thể có con ruột cơ hội cảm thấy an tâm hơn về nguồn gene di truyền của con họ.

Ngày nay, các ngân hàng tinh trùng đã áp dụng cách tiếp cận tương tự như Graham, cung cấp thông tin chi tiết về người hiến tặng cho các bậc cha mẹ tương lai. Việc cho phép lựa chọn là một chiến lược tiếp thị phổ biến của các ngân hàng tinh trùng, vì cuối cùng, họ cũng là những doanh nghiệp. Tuy nhiên, câu hỏi liệu các ngân hàng tinh trùng có đang tham gia vào thuyết ưu sinh (một phong trào sinh học - xã hội nhằm cải thiện cấu trúc gene của con người) ở một mức độ nào đó vẫn chưa bao giờ được giải đáp hoàn toàn.

Việc cho phép cha mẹ lựa chọn từ sức khỏe đến trí thông minh của con cái đồng nghĩa với việc các ngân hàng tinh trùng vẫn đang cố gắng tạo ra những đứa trẻ 'lý tưởng', như George Dvorsky đã viết trên Gizmodo. 'Điều này đang thu hẹp sự đa dạng của nhân loại trong thời điểm chúng ta cần chấp nhận nhiều khía cạnh khác nhau của con người', nhà đạo đức sinh học Kerry Bowman nhận định.

Nguồn: Smithsonian Magazine